Уйгу́рськый язы́к (кирил. ''Уйғурчә'' авадь ''Уйғур тили''; МФА [ʔʊjˈʁʊrtʃɛ], араб. ''ئۇيغۇر تىلى'' ци ''ئۇيغۇرچە''; кит. 维吾尔语/維吾爾語, пінїнь, Wéiwú'ěryǔ) — язык уйгурӱв, єден из тӱрцькых языкӱв. Шыреный у Сінцзян-Уйгурському автономному районови, Китая у Казахстанови тай Серидньӱв Азії. Въедно из узбецькым и ілі-тӱрцькым творить карлуцьку ґрупу. Современный уйгурськый язык авадь ''новоуйгурськый'' є історичным и ґенетичным продовжінём уйгурсько-караханідського языка, айбо овӱн не є продовжінём староуйгурського языка охонськых тюркӱв (оґузӯв).

Терміны «уйгуры» тай «уйгурськый язык» принято про єдну етнолінґвістичну общность на зъїздови уйгурӱв СССР у 1921. році (до того они именовали ся «китайські татары», «китайські мусулмане», «туркестанци Китая» и т.д). Офіціална назва у Російськӱв Имперії и СССР до 1920-ых рокӱв. — таранчи́нськый язы́к ().

Ныні у світови по-уйгурськы говорять 8-13 млн чоловік.https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15348458.2020.1753193

Діалекты

Централный (говорять на території уд Кумула на юг до Яркенда); Южный (говорять у районови уд Гумы на выход до Чарклыка); Выходный (говорять на території уд Чарклыка на север до Чункёла).

У основу современного літературного уйгурського языка положено централный діалект, што охвачує три домінувущі говоры: турфанськый, ілійськый тай кашґарськый, и иппен много говорӱв містного значіня: урумчинськый, кумульськый, карашарськый, кучарськый, корлинськый, аксуйськый, яркендськый, атушськый. Централным нарічам говорить приблизно 90 % уйгуроязычного обывательства, у тот час двома другыми діалектами хоснує ся доста невелика часть уйгурӱв.

Норма уговора у літературному языкови закріплена за говором ілійськых (кулджинськых) уйгурӱв, а літературный штандарт базує ся у основі на дуже близкому говорови Урумчі.

Алфавіт

ﯪ ﯭ ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س ش غ ف ق ك گ ڭ ل م ن و ﯮ ﯰ ه ﰃ ى

Уйгурськый латыницькый алфавіт 1930—1946 (СССР)

A a B в C c Ç ç D d E e Ə ə G g Ƣ ƣ H h I i J j K k L l M m N n Ŋ ŋ O o Ө ө P p Q q R r S s Ş ş T t U u V v X x Y y Z z Ƶ ƶ ’

Уйгурськый кириличный алфавіт из 1947 (СССР)

А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Һ һ Ә ә Ж ж Җ җ З з И и Й й К к Қ қ Л л М м Н н Ң ң О о Ө ө П п Р р С с Т т У у Ү ү Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

+Рунялна таблиця уйгурськых алфавітӱв Арабськый (КНР, из 1982) Латыниця (КНР, 1965-82) Кирилиця (СССР, СНД) Латыниця (СССР, до 1946) Сучасна латиниця (ULY) IPA   Арабьска (КНР, из 1982) Латыниця (КНР, 1965-82) Кирилиця (СССР, СНД) Латыниця (СССР, до 1946) Современна латыниця (ULY) IPA ئا A a A a A a A a ق Ⱪ ⱪ Қ қ Q q Q q ئە Ə ə Ə ə Ə ə E e ك K k К к K k K k ب B b Б б B в B b ڭ -ng Ң ң Ŋ ŋ -ng پ P p П п P p P p گ G g Г г G g G g ت T t Т т T t T t ل L l Л л L l L l ج J j Җ җ Ç ç J j م M m М м M m M m چ Q q Ч ч C c Ch ch ن N n Н н N n N n خ H h X x X x X x ھ Һ һ H h H h د D d Д д D d D d ئو O o О о О о O o ر R r Р р R r R r ئۇ U u У у U u U u ز Z z З з Z z Z z ئۆ Ө ө Ɵ ɵ Ö ö ژ Ж ж Ƶ ƶ J j/Zh zh ئۈ Ü ü Ү ү Y y Ü ü س S s С с S s S s ۋ V v В в V v W w ش X x Ш ш Ş ş Sh sh ئې E e E e E e É é غ Ƣ ƣ Ғ ғ Ƣ ƣ Gh gh ئى I i И и I i I i , ف F f Ф ф F f F f ي Y y Й й J j Y y

Окрем того, уйгурськый кириличный алфавіт мать ищи дві дополнялні буквы, які у другых двох системах (арабському письмі и латыници) записувуть ся двома знаками кажда: Кирилиця Арабьскый алфавіт Латыниця Ю ю يۇ yu Я я يا ya Удкликованя

Катеґорія:Языкы Катеґорія:Языкы Китая Катеґорія:Уйгурьскый язык Катеґорія:Уйгуры Катеґорія:Лінґвістіка