Zemljotres u Skoplju 1963. (), zemljotres momentne magnitude 6,1 koji se dogodio u Skoplju, SR Makedonija (danas Severna Makedonija) tada delu SFR Jugoslavije 26. jula 1963. u kojem je preko 1.000 ljudi poginulo, više od 3.000 povređeno, a između 120.000 i 200.000 ostalo bez vlastitog doma. U potresu je uništeno između 75 i 80 posto grada.

Činjenice Potres koji je na lestvici magnitude momenta merio 6,1 (ekvivalentno 6,9 na Rihterovoj skali) zbio se 26. jula 1963. u 4.17 sati prema UTC (5.17 prema lokalnom vremenu) u Skoplju, Socijalistička Republika Makedonija, tada delu SFR Jugoslavije (danas Severna Makedonija). Podrhtavanje je trajalo 20 sekundi i osetilo se duž većine doline reke Vardar.

Vest je iz Skoplja u Beograd preneo u rano jutro 26. jula 1963. dopisnik „Politike“ Jovan Popovski, a odatle su vest preuzele druge agencije. Tim povodom Politika je štampala prvo vanredno izdanje svog časopisa posle Drugog svetskog rata.Rođendan zaboravljenog heroja istorije „Politike“ („Politika“, 29. septembar 2010), Приступљено 4. 5. 2013.

Posledice Nakon nekoliko dana od zemljotresa 35 država zatražilo je od Generalne skupštine Ujedinjenih nacija da uvrsti pomoć za Skoplje na popis svojih agenda. Pomoć u obliku novca, medicinskih, inženjerskih i građevinskih timova i namirnica ponudilo je 78 država.

Opšti spisak srušenih zgrada

Javne zgrade koje su potpuno srušene ili napola oštećene, na području Opštine Centar:.„Скопје, Катастрофа што го возбуди целиот свет“, Јован Пешиќ, Народна задруга (Панде Ташковски), 1963 г., Скопје

Stara železnička stanica; Oficirski dom; Narodno pozorište; Dom Jugoslovenske narodne armije; Saobraćajna pošta br. 2; Zgrada glavne pošte, telefonska centrala; Dom kulture „Kočo Racin“; Zgrada opštine "Idadija" Zgrada Univerziteta u Skoplju u kojoj su bili Filozofski, Pravni i Ekonomski fakultet; Zgrada republičkih sekretarijata; Hotel „Makedonija“ (hotel je bio pun gostiju, među njima mnogo stranaca – Bugara, Belgijanaca, Francuza, Amerikanaca itd. Veoma mali deo žrtava izvučen je živ); Hotel "Skoplje"; Zgrada Spoljnotrgovinskih preduzeća; Poslovno-stambena zgrada Jugobanke i Narodne banke; Studio Radio-televizije Skoplje; Dve poslovno stambene petospratnice naspram Železničke stanice; Blok četvorospratnih stambenih zgrada na Trgu Slobode; "Inženjerska zgrada"; Zgrada koja se nalazila na uglu ul. Osma udarna brigada br. 16 i ul. Nauma Naumovskog br. 7; Stambene zgrade u Ul. Vasila Glavinova br. 22 i 36, bul. JNA br. 32 i 36, ul. Đuro Đaković br. 19, Ul. Karla Marksa br. 41, Ul. 29. novembar br. 16, itd. Objekat br. 13 u naselju Karpoš; Zgrada u ul. Vodnjanska br. 40 naspram Kliničkog centra u Skoplju; Hotel za samce građevinskog preduzeća "Beton", u industrijskom delu grada na levoj strani Vardara (poginulo 11 radnika, većina na terenu);

Posle zemljotresa mini|350p|Jugoslovenska delegacija na čelu sa Josip Broz Tito, u ulici Ivo Lola Ribar. Predsednik SFRJ Josip Broz Tito je odmah posle zemljotresa izjavio:

Ove reči (slova) su napravljene od stiropora i okačene na staroj železničkoj stanici kao spomen-obeležje u izgradnji posle zemljotresa. Poruku je 2000. godine uklonio tadašnji direktor Muzeja uz obrazloženje da slova bi bila zamenjena novima, a zid rekonstruisan. Ali do danas to nije učinjeno.Вести на novatv.mk

Ubrzo je grad počeo da se gradi po nacrtima Kenzo Tange i Adolfa Ciborovskog. Stara železnička stanica je danas Muzej grada Skoplja i simbol je zemljotresa. Sat stanice je zauvek zaustavljen u kobnih 5:17 ujutru.

Jedna od prvih mera gradskih vlasti bila je organizovana evakuacija skopske dece širom Makedonije i SFR Jugoslavije. Kako bi evakuacija bila organizovanija, pri Gradskoj skupštini je formirano Odeljenje za narodnu odbranu, koje je bilo dmešteno na igralištu FK Rabotnički, a evakuacijom su obuhvaćeni neaktivni stanovnici: žene, stari i nemoćni, invalidi i sva deca do 15 godina starosti . Nakon zemljotresa evakuisano je ukupno 105.000 ljudi, od čega oko 30.000 dece.Grupa autora: „Zbogom Skoplje, zbogom našem voljenom gradu“, Izdavač, Skoplje, 2016, str. 48 Deo evakuisanih (63.200 ljudi) otišao je kod rodbine i prijatelja u unutrašnjost Makedonije, a 41.743 je raspoređeno u druge jugoslovenske republike. Tako je Skoplje u danima posle zemljotresa postalo grad bez dece.

Oko 44.000 ljudi evakuisano je širom gradova Srbije, i to: Beograd, Niš, Leskovac, Kragujevac, Kraljevo, Smederevo, Sremska Mitrovica, Šabac, Kaniža, Bogovađa, Pionirski Grad i druga manja mesta. Opšta okružna bolnica u Skoplju je premeštena u Vranje, a bile su korištene i Nervna klinika, venerologija, ginekologija i otorinolaringologija u Nišu. Na Kosovo i Metohiju evakuisani su pacijenti u Internoj bolnici u Prištini.Grupa autora: „Zbogom Skoplje, zbogom naš voljeni grade“, Izdavač, Skoplje, 2016, str. 70-71

U Sloveniji iz Skoplja je evakuisano 2.875 dece, na mestima kao što su: Solkan, dom Ivana Cankara u Ljubljani, Izola, Postojna i Debeli Rtič kod Kopra. Oko 11.000 evakuisanih je bilo smešteno širom Bosne i Hercegovine, u objektima u Sarajevu, Bihaću, Banja Luci, Ilidži i drugde. Crveni krst Crne Gore je obezbedio smeštaj za oko 1.171 osobu. Veliki broj dece smešten je na Crnogorskom primorju, kao i u Titograd, Cetinje, Nikšić, Bar, Risan, Ivangrad, Žabljak i druga mesta.

Za Hrvatsku otišlo 3.136 evakuisane dece: Rijeka, Split, Osijek, Preko kod Zadra, Vodice kod Šibenika, Ženski dom u Karlovac, Srpske Moravice, Crikvenica, Zagreb, a na hrvatskom primorju otkazani su turistički aranžmani gostima kako bi primila skopska deca.Grupa autora: „Zbogom Skoplje, zbogom našem voljenom gradu“, Izdavač, Skoplje, 2016, str. 75

Galerija

Reference

Spoljašnje veze Snimak nakon zemljotresa

Скопље Категорија:Историја Скопља Категорија:Социјалистичка Република Македонија Категорија:Северна Македонија у 1963. Скопље 1963. Скопље 1963.