Papanikolau test, PAP test PAPA test, (), je jednostavna i bezbolna metoda ispitivanja ćelija u uzetom materijalu, sa prednje i zadnje usne i kanala grlića materice. Od uzetog uzorka se pravi citološki razmaz koji se fiksira na mikroskopskoj pločici i boji po metodi Papanikolau. Posle bojenja vrši se mikroskopska analiza morfoloških osobina ćelija u toku koje se mogu otkriti znaci zapaljenja grlića, uzročnici infekcije, dobroćudne i zloćudne ćelije i druge patohistološke promene.
Papanikolau test je metoda dopunskog ispitivanja u okviru ginekološkog pregleda koja ima za cilj rano otkrivanje prekanceroznih i kanceroznih promena ćelija grlića materice, koje prethode karcinomu... „Od uvođenja Papanikolau testa, stopa javljanja raka grlića maternice je opala za oko 70 posto, a životi milioni žena su produženi“... Istorijat 200п|мини|dr Јоргос Папаниколау Dijagnostičku metoduO'Dowd MJ, Philipp EE. The History of Obstetrics & Gynaecology. London: Parthenon Publishing Group; (1994). стр. 547. je 1953. osmislio američki patolog grčkog porekla Jorgos Papanikolau -{(Georgios Nicolas Papanicolaou, 1883—1962)}-,-{Naučnik i doktor George Papanicolaou (Georgios Nicolas Papanicolaou}- (1883—1962)) Posećeno 1. decembar 2010. koja je po njemu dobila naziv »Papanilkolau test«, (PAPA test ili PAP test). Papnikolau je još 1928. uočio da se rak maternice može otkriti primenom mikroskopa ispitujući ćelije iz tkiva, nakon struganja površina unutrašnjosti vagine. Bilo je potrebno nekoliko desetina godina da medicinske nauke prepozna značaj Papanikolau testa. Američka medicinska udruženja su tek 1960. počela da preporučuje svojim lekarima godišnju primenu ovog testa. Papanikolau je umro (1962) samo dve godine, nakon što je je njegov test dokazao efikasnost i postao poznat kao rutinska metoda koja se primenjuje širom sveta. ...„Od uvođenja Papanikolau testa, stopa javljanja raka grlića maternice u Severnoj Americi je opala za oko 70 posto, a životi milioni žena su produženi....Papanikolaou je osmislio i poboljšani testa za otkrivanje raka želuca.“
Za tumačenje rezultata Papanikolau testa 1954. godine uvedena je klasifikacija, koja se dugo koristi u ginekološkoj praksi;Georgios Nicolas Papanicolaou, Diagnosis of Uterine Cancer by the Vaginal Smear (1943, with Herbert Traut) Atlas of Exfoliative Cytology (1954) PAPA -{I}- - uredan nalaz PAPA-{II}- - netipične zapaljenske promene PAPA -{III}- - displazija: blaga, srednje teška ili teška PAPA -{IV}- - karcinom in situ PAPA -{V}- - sumnja na invazivni karcinom.
Dvadesetak godina kasnije 1988. uveden je „nova klasifikacija“ citoloških nalaza grlića materice, pod nazivom „ Betezda sistem “ (), koja je revidirana tokom 1991,</ref> a zatim i 2001. i koja uključuje i opisnu dijagnozu. Danas se ova klasifikacija primenjuje u mnogim zemljama sveta.
Klasifikacija je ime dobila po gradu Betezda (u državi Merilend) u kojem je prvi put javno prikazana..
Primena Papanikolau test, ponekad nazivan Pap test, PAPA test ili cervikalni citološki pregled, je jednostavna dopunska dijagnostička metoda kojom se mogu otkriti abnormalne ćelije u grliću materice. On omogućava ranu dijagnozu i pravovremeno lečenje, što sprečava da abnormalne ćelije postanu maligne, postanu rak i ugroze život ženi. Redovna primena Papanikolau testa smanjuje mogućnosti da se pravovremno ne uoče abnormalne ćelije. Ukoliko se i desi da one ne budu uočene, na nekom od narednih Papanikolau testa, nakon izvesnog vremena, one se mogu naći.-{Cervical Health Awareness Month, Know the Facts to Prevent and Detect Cancer (January 14. 2010.)}- Posećeno 2. decembar 2010.
Zato se izvođenje Papanikolau testa, kao sastavnog dela redovnog ginekološkog pregleda, obavezno preporučuje jednom godišnje: Seksualno aktivnim ženama Ženama starijim od 18 godina, U toku i nakon lečenja bolesti genitalija.
Ukoliko je medicinski opravdano test se može izvoditi na šest meseci a prema potrebi i češće, jer su istraživanja pokazala da se redovnim i pravovremenim Papanikolau testom i do 90% može smanjiti rizik umiranja od raka grlića materice.
Nažalost oko 30% nalaza Papanikolau testa u Srbiji nije verodostojan jer i žena sa urednim nalazom može imati prekanceroznu promenu. Zbog toga u Srbiji ginekolozi obavljaju preglede u kraćem vremenskom intervalu, a najmanje jednom godišnje, sve do dva negativna, uzastopna nalaza Papanikolau testa, nakon čega se pregledi proređuju na jednu dve i tri godine.
Problem kod ovih testiranja može biti taj, što humani papiloma virusi koji su česti i prenose se seksualnim odnosom mogu prouzrokovati promene u ćelijama koje su potpuno bezopasne, a sliče prekancerozi. Da bi se tačno odredilo da li su te promene na ćelijama bezopasne ili potencijalni rak, potrebno je, napraviti nekoliko kontrolnih pregleda, sve dok rezultat testa ne postane potpuno normalan.
Američko udruženje za akušerstvo i ginekologiju () 2009. godine je preporučila novo Uputstvo za primenu Papanikolau testa (koje se od 2010. primenjuje u SAD i Kanadi) u kome savetuje nešto drugojačije termine za primenu Papanikolau testa (koji se razlikuju od onih u Srbiji).American Cancer Society. .
Po preporuci ovog udruženja (navedenom u njihovom Uputstvu namenjenom edukaciji žena) testiranja treba radi; Prvi put nakon navršene 21. godine. Sa testom se može početi i ranije, samo ukoliko je osoba seksualno aktivna pre 21. godine života (ili 3 godine nakon početka polnog odnosa). Od 21 do navršenih 30 godina života, na svake dve godine, Posle navršenih 30 godina života na svake tri godine, u kombinaciji s HPV tesom, ako pacijentica; • u anamnezi nema umerenu ili tešku displaziju • nije zaražena virusom humane imunodeficijencije (HIV) • ako imunski sistem nije oslabljen (npr. nakon presađivanja organa) • ako pre svog rođenja nije bila izložena dejstvu dietilstilbestrola. Strogo individualno ili od 65 ili 70 godine života (po tom pitanju nije zauzet jasan stav struke) može se prestati sa testiranjem nakon tri normalna Papanikulau i HPV testa u poslednjih 10 godina života, izuzev ako kod pacijentice postoje faktori rizika koji uključuju seksualnu aktivnost, sa više partnera i postojanje poremećaja u prethodnom periodu života.
Ovo uputstvo značajno odstupa od prethodnog, koje je savetovalo da se sa testiranjem počne od 18. godine života, i izvodi najmanje jednom godišnje. Kao razlog za izmenu termina testiranja navodi se; vrlo retko obolevanje od raka grlića materice u starosnoj grupi žena između 18-21 godine života, (koja je ranije bila ciljna grupa za rano otkrivanje ove bolesti) i dosta spor razvoj bolesti koji traje više godina, što opravdava u Uputstvu predložen duži vremenski interval od godinu dana. Uputstvo je doneseno kako bi se sprečili brojni nepotrebni testovi žena koje nemaju rak grlića materice. Prema rečina dr Iglesia iz ovog udruženja... „Adolescenti su više puta tretirani za nešto što obično prolazi samo od sebe, a znamo da nepotrebni tretmani kompromituju grlić maternice i povećavaju rizik kod tinejdžerki za pojavu prevremenog porođaja u kasnijem životu.“...i u svojoj izjavi naglasio...„da iako većini mladih tinejdžerki više nije potreban Papanikolau test, one treba da nastave sa redovnim godišnjim posetama svom ginekologu.“..
Postupak Priprema za test Najbolje vreme za uzimanje uzorka za citološki pregled je sredina menstrualnog ciklusa (10-20 dana nakon prvog dana poslednje menstruacije). Dva dana pre odlaska na pregled žena treba da izbegava tuširanje vagine ili umetanje vaginalnih lekova, spermacidnih pena, krema ili tableta kako ne bi nastalo ispiranje ili „maskiranje“ izmenjenih ćelije. Najmanje 24 časa pre pregleda ne treba imati seksualne odnose.
Izvođenje testa Klasičan način Papanikolau test je relativno jednostavna metoda, koja traje samo nekoliko minuta, i izvodi se u toku ginekološkog pregleda. Ginekolog specijalnim instrumentom (spekulumom) ulazi u vaginu i kroz njegov otvor specijalnim drvenim štapićem (na čijem se jednom kraju nalazi komadić vate), ili četkicom uzima uzorak materijala za citološki pregled sa prednje i zadnje usne grlića materice i iz kanala grlića materice.
Od uzorka se u mikrobiološkoj laboratoriji pravi citološki razmaz (ćelije grlića materice se razmažu po predmetnom staklu i boje specijalnim bojama) u kojem se pod mikroskopom gledaju znaci zapaljenja grlića materice, uzročnici infekcije, dobroćudne i zloćudne ćelije i druge promene. Primena tankoslojnog tečnog razmaza
Aprila meseca 1996, održana je Konsenzus konferencija o raku grlića maternice, koju je sazvao -{National Institutes of Health (NIH)}-. Konsenzusom na ovoj konferenciji je zaključeno: da jedna polovina lažno negativnih Papanikolau testova nastaje zbog neadekvatne pripreme i nepravilnog uzorkovanja materijala, da druga polovina lažno negativnih testova nastaje zbog neuspešne identifikacije ili interpretacije ispravno uzetih uzoraka.
Iako je konvencionalni Papanikolau test izuzetno pouzdan u većini slučajeva (do 80%), učesnici konferencije su zaključili da je potrebno uvođenje novih metoda prikupljanja i čitanja preparata kako bi se smanjio broj lažno negativnih rezultata.One new method of collecting and analyzing samples is called ... Posećeno 2. decembar 2010.
Pored potrebe za osavremenjivanjem tehnike izvođenja Papanikolau testa, novouvedeni „Betezda sistem“ (1988) klasifikacije promena nađenih u toku testiranja zahtevao je da se laboratorijski utvrdi da u uzorku postoji dovoljno ćelija grlića maternice, kako bi se rezultat vrednovao kao pozitivan. Betezda sistem nametnuo je jasno razvrstavanje uzorka testa pre njegovog očitavanja kao: *"zadovoljavajući uzorak za procenu" ili "nezadovoljavajući uzorak za procenu."
Zato je u SAD, a nešto kasnije i u još nekim zemljama sveta, uvedena primena nove metode uzorkovanja i interpretacije materijala sa grlića materice, koja se zasniva na tzv. „primeni pločice (slajda) sa tankoslojnim razmazom tečnosti“ () koja može olakšati traženje abnormalnih (prekanceroznih) ćelija.
Kod ove metode ćelije sa grlića maternice se uzorkuju četicom, drvenom špatulom ili drugim instrumentom za prikupljanje materijala. (vidi sliku) Instrument (četkica, špatula) se zatim ispira u bočici sa tečnošću za konzervaciju (očuvanje) ćelija, i u što kraćem vremenu šalje u laboratoriju gde se priprema tankoslojni tečni preparat (staklena pločica-slajd) za vizuelno ili automatsko očitavanje rezultata,. Za automatsko očitavanje se koriste računarski čitači, (), koji daju bolje, poboljšane rezultate očitavanja nalaza. Ova tehnologija koristi specijalni mikroskop, koji prenosi sliku ćelija u računar i računarski program koji vrši analizu slike i u njoj traži abnormalne (prekancerozne i kancerozne) ćelije.
Dosadašnji rezultati dobijeni primenom ove metode ukazuju da je ona jednaka ili još osjetljivija nego Papanikolau test. Brojne studije tačnosti tankoslojne razmaza tečnosti u odnosu na monoslojnu citološku metodu pokazale su: senzitivnost testa od 61% do 66% i specifičnost testa od 82% do 91%, Istovremeno druge , ali ne sve studije,ACP Journal Club navode povećanu osjetljivost monoslojne citologije u odnosu na tankoslojni tečni razmaz.
Nedostaci Papanikolau test poseduje i neke nedostatke i tehnička ograničenja, zbog čega najveća osetljivost testa nije veća od 80% (75-80%)... „To znači da u najboljem slučaju svaka peta žena koja ima predstadijum karcinoma ili rani karcinom -{(CIN)}- dobije lažno negativan (uredan) nalaz Papa testa...“ Test je lažno pozitivan kada pokazuje promene koje objektivno ne postoje, a lažno negativan kada ne pokazuje promene koje žena ima. Iako se ne javljaju često, ovakvi (nepouzdani) nalazi mogu uzrokovati kod žene nepotrebnu zabrinutost, ili odložiti potrebno lečenje. Da bi se tačno odredilo da li su te promene na ćelijama bezopasne ili su potencijalni rak, potrebno je, napraviti nekoliko kontrolnih pregleda sve dok rezultat ne postane potpuno normalan.