Piraterija u muzičkoj industriji predstavlja proces kopiranja i reprodukcije zvučnih zapisa bez odobrenja njihovih vlasnika. Pojedinac ili organizacija koji vrše izradu piratskih kopija svesno učestvuju u krađi intelektualnog i kreativnog rada originalnih umetnika i na taj način krše njihova autorska prava. Žrtve ovog zločina su kompozitor, tekstopisac, aranžer muzike, umetnik i producent snimanja, a krajnje žrtve su zaljubljenici u muziku, jer gubitak u muzičkoj industriji povlači manje novca za investiranje u nove umetnike, albume i muziku."Commercial music piracy" . Pristupljeno 19. maja 2012.
Trend muzičke piraterije postoji odavno, ali nikada nije dosegao snagu kakvu ima danas. Problem piraterije se povećao sa razvojem novih tehnologija, omogućivši piratima da što lakše obavljaju aktivnosti neovlašćenog kopiranja muzike i njene distribucije. Prema jednom istraživanju, godišnja šteta u Sjedinjenim Američkim Državama prouzrokovana muzičkom piraterijom, procenjuje se na 12,5 milijardi dolara, više od 70.000 izgubljenih radnih mesta i ukupnim gubitkom plata od 2 milijarde dolara."RIAA - Recording Industry Association Of America - Who Music Theft Hurts?" . Pristupljeno 19. maja 2012.
Oblici piraterije Fizička piraterija Fizička piraterija obuhvata aktivnosti prodaje i distribucije nelegalnih kopija piratskih kompakt-diskova, kaseta ili drugih nosača zvuka. Može se podeliti na 3 tipa:-{"Views - What is piracy?"}- . Pristupljeno 19. maja 2012. Prosta piraterija () obuhvata proizvodnju i distribuciju kopija zvučnih zapisa u fizičkim oblicima bez prethodne dozvole stvaraoca. Termin “piraterija” se odnosi na aktivnosti koje mogu prouzrokovati komercijalnu štetu. Na taj način, originalni autor je na gubitku, dok pirati odnose svu zaradu od prodaje. Pakovanje piratskih kopija se može razlikovati od originala, a falsifikati najčešće sadrže kompilacije umetnika ili kolekciju pesama određenog žanra. Falsifikovanje () podrazumeva neovlašćeno kopiranje zvuka, omota albuma, žiga, etikete i pakovanja originalnog proizvoda, sa ciljem da se prilikom kupovine potrošač obmane verovanjem da je kupio originalni proizvod. Falsifikovani proizvodi se najlakše mogu prepoznati na osnovu bar-koda koji se nalazi na sredini kompakt-diska.-{"Music Piracy}-" . Pristupljeno 19. maja 2012. Ovaj oblik piraterije se najčešće javlja u regionima sa niskim primanjima i visokom nezaposlenošću, a njih naročito pospešuju visoke marže, smanjenje cena opreme za falsifikovanje, i organizovane kriminalne bande koje učestvuju u trgovini.-{"Commercial music piracy"}- . Pristupljeno 19. maja 2012. Butleg () obuhvata neovlašćeno snimanje, obradu, izradu kopija i prodaju audio i video koncerata bez dozvole umetnika ili ovlašćene izdavačke kuće koja može imati jedino pravo na snimanje i objavu tih performansi.-{"IMI:: What is piracy?"}- . Pristupljeno 19. maja 2012.
Internet piraterija Internet piraterija predstavlja nezakonitu reprodukciju i/ili distribuciju bilo kog zaštićenog digitalnog materijala koji se može prenositi od korisnika do korisnika putem interneta. Muzičke datoteke, video datoteke, elektronske knjige, softver, i drugi elektronski materijali se mogu prenositi putem mreža za razmenu fajlova, piratskih servera, veb-sajtova ili hakovanih računara. Celokupna radnja, od reklamiranja do prodaje, se obavlja internetom. Prvi tipovi piratizovanih datoteka – digitalne muzičke datoteke koje se prenose softverom za razmenu datoteka između korisnika, pojavile su se na internetu početkom 90-ih.-{"What is internet piracy?"}-. Pristupljeno 19. maja 2012.
Deljenje datoteka () se definiše kao proces slanja datoteka na internet tako da se one kasnije mogu preuzeti i reprodukovati. Softveri koji se koriste za deljenje datoteka nisu nelegalni per se, ali korišćenje takvih softvera za pribavljanje datoteka zaštićenih autorskim pravima je protivzakonito. Posebni distribucioni kanali za deljenje datoteka su P2P () servisi koji omogućavaju računarima direktno povezivanje sa drugima u cilju razmene i kopiranja datoteka putem decentralizovanih mreža. U P2P mrežama računari su međusobno direktno povezani. Takva mreža omogućava korisnicima da razmenjuju datoteke bez posredovanja centralnog servera.-{"File Sharing FAQs"}- . Pristupljeno 19. maja 2012.
Istorija muzičke piraterije Napster revolucija Prvi oblici piraterije u muzičkoj industriji se javljaju tokom sedamdesetih, sa prvom pojavom kaseta. Pre toga, gramofonske ploče, kao nosači zvuka, se nisu mogle umnožavati – onaj ko nije mogao da ih priušti, išao je kod prijatelja ili je pesme iščekivao na radiju. Početkom sedamdesetih, pojavljuju se prve kasete i kasetofoni koji uskoro postaju alternativa gramofonu. Ljubitelji muzike su na taj način mogli da snimaju muziku preko radio emisija ili drugih kaseta. Međutim, ova tehnologija u to vreme nije predstavljala veliku pretnju industriji jer kvalitet zvučnih zapisa nije bio ni približan originalu, proces presnimavanja je bio skup i dugotrajan, a ni prilično popularan."Svet kompjutera - Internet - Svi smo mi pirati?". Pristupljeno 19. maja 2012.
Napster, popularni servis za distribuciju muzike, je eliminisao ta ograničenja, a slušaocima omogućio pristup velikoj mreži muzičkih datoteka. Softver je omogućavao ljudima da pretražuju muzičke datoteke na čvrstim diskovima drugih korisnika i preuzmu ih besplatno. Iako Napster nije čuvao piratske sadržaje na sopstvenim serverima, ubrzo je naišao na optužbe da deljenje fajlova između korisnika promoviše pirateriju. Na vrhuncu svoje popularnosti u februaru 2001. godine, kada je 26,4 miliona jedinstvenih korisnika koristilo njihove usluge, organizacija koja okuplja i štiti prava najvećih muzičkih izdavača u Sjedinjenim Američkim Državama protiv "nelegalnog presnimavanja" tj. distribucije muzičkih fajlova putem interneta - RIAA, tužila je sudu firmu Napster, a potom i poznata grupa "Metalica“.-{"Napster: Lessons for The Enemies of Shadow IT"}-. Pristupljeno 19. maja 2012.
Sudskom odlukom iz 2002. godine, naloženo je gašenje servisa i isplaćivanje milionskih odšteta muzičkim stvaraocima i vlasnicima autorskih prava. Nakon gašenja Napstera, svetsko tržište suočilo se sa novim programima koji su po funkciji bili slični Napster-u: Kazaa, Grokster, Morpheus, eDonkey i sl. Za razliku od Napstera, kompanije koje su razvile ove servise nisu se smatrale direktnim krivcima za distribuciju piratskog sadržaja, jer je prilikom kreiranja korisničkog naloga za korišćenje njihovih servisa svaki korisnik morao da prihvati uslove korišćenja (), u kojem prihvataju odluku da kompanije nisu odgovorne za ponašanje svojih klijenata. Ipak, to nije sprečilo organizaciju RIAA da pored kompanija, ganja i pojedince koji su svesno distribuirali sadržaj zaštićen autorskim pravima. Neki od ovih servisa su nedugo zatim ugašeni, dok su se ostali bazirali na pretplati, koja je legalno dozvoljavala korisnicima da preuzimaju muziku preko njihovih servera."Internet Piratstvo (povijest, budućnost, zaštita)". Pristupljeno 19. maja 2012.
Nova generacija Sistem primene Napstera i sličnih servisa se zasnivao na međusobnoj razmeni datoteka, što znači da su učesnici u razmeni bili odgovorni za nelegalnu distribuciju i direktno nanošenje štete diskografskim kućama, nosiocima autorskih prava na multimedijalni sadržaj. Mogućnost da svaki korisnik pretraži deljeni sadržaj drugih korisnika, je omogućavala da istražni organi sudskim postupcima gone pojedince i kompanije koje su kršile autorska prava na ovaj način.-{"The History Of Internet Piracy"}- . Pristupljeno 19. maja 2012.
Poučeni prethodnim iskustvom, pirati su kreirali novi protokol koji će onemogućiti organizacijama za zaštitu autorskih prava krivično gonjenje svakog lica koje učestvuje u razmeni datoteka – BitTorrent. Mreža bazirana na BitTorrent protokolu je decentralizovana, što znači da ne postoji nijedan server na koji se klijent povezuje, niti je moguće, u bilo kom trenutku, videti sve kompjutere u mreži. Pretraga za datotekama se svodi na pretragu .torrent datoteka u kojima se nalazi spisak računara sa željenim datotekama. Široka raspostranjenost protokola je dovela do verovanja da je ovakva tehnologija prenošenja podataka nezakonita i zabranjena, pre svega zbog ogromnog korišćenja u svrhu distribucije materijala zaštićenog autorskim pravom.
Pravni okvir Nacionalni okviri U Srbiji je takođe donet niz odredbi i zakona kako bi se obezbedili autori dela i njihova prava, što jasno govori o težnji Srbije da smanji i ograniči gubitke uzrokovane piraterijom. Krivični zakonik Republike Srbije primenjuje nekoliko članova za povredu intelektualne svojine.
Povreda moralnih prava autora i interpretatora uređuje se članom 198 Krivičnog zakonika. Za objavljivanje u celini ili delimično, stavljanje u promet, ili na drugi način javno oglašavanje tuđeg autorskog dela ili interpretacije, propisana je novčana kazna, ili kazna zatvora do tri godine. Osoba koja vrši izmenu ili preradu tuđeg autorskog dela, bez dozvole autora, kažnjava se novčanom kaznom ili zatvorom do jedne godine. Za stavljanje u promet tuđeg autorskog dela ili interpretacije, na način kojim se vređa čast, ili ugled autora ili izvođača, propisana je novčana kazna, ili kazna zatvora do šest meseci. Predmeti zloupotrebe se u svim stavovima člana 198, oduzimaju."Krivični zakonik". Pristupljeno 19. maja 2012.
Neovlašćeno iskorišćavanje autorskog dela ili predmeta srodnog prava uređuje se članom 199 Krivičnog zakonika. Osoba koja neovlašćeno objavi, snimi, umnoži, ili drugim načinom javno saopšti u celini ili delimično autorsko delo ili interpretaciju, kažnjava se zatvorom do tri godine. Istom kaznom kažnjava se počinilac koji stavi u promet, ili sa namerom stavljanja u promet drži neovlašćeno umnožene ili neovlašćeno stavljene u promet primerke autorskog dela ili interpretacije. Ako je delo iz oba stava učinjeno sa namerom pribavljanja imovinske koristi za sebe ili drugog, počinilac se kažnjava zatvorom od šest meseci do pet godina. Za vršenje proizvodnje, uvoza, stavljanja u promet, prodavanja, davanja u zakup, reklamiranja u cilju prodaje ili davanja u zakup, držanja u komercijalne svrhe ili korišćenja uređaja ili sredstva sa ciljem povrede autorskog i srodnog prava, predviđena je novčana kazna ili kazna zatvora do tri godine.
Međunarodni okviri Prvi međunarodni sporazum, definisan u cilju smanjenja razlike u zakonima o autorskim pravima različitih država, je Bernska konvencija o zaštiti književnih i umetničkih dela koja je u Srbiji ratifikovana 1986. godine. U kreiranju sporazuma, učestvovao je i poznati francuski pisac, Viktor Igo. Prema ovoj Konvenciji, nijedno delo zaštićeno autorskim pravom ne sme biti reprudokovano, prevedeno, adaptirano, izloženo ili izvedeno u javnosti, distribuirano, emitovano, niti reklamirano bez dozvole stvaraoca."Umetnost i autorska prava" . Pristupljeno 19. maja 2012.
Svetska (Univerzalna) konvencija o autorskom pravu, koja se oslanja na Bernsku konvenciju, predviđa sistem zaštite koji na osnovu međunarodne korespondencije obezbeđuje autorsko pravo na polju književnosti, nauke i umetnosti. Sporazum je usvojen u Srbiji 1973. godine."Svetska (Univerzalna) konvencija o autorskom pravu" . Pristupljeno 19. maja 2012.