thumb|upright=1.2|Etološka raznolikost
Etologija ( — navika, običaj, narav, karakter + — nauka, znanje, znanost, učenje) biologija je ponašanja, tj. grana biologije koja proučava ponašanje životinja uključujući ljude.-{, 2. »The scientific and objective study of animal behaviour especially under natural condit.«}- Fokus etologije je ponašanje u prirodnim uslovima, dok je biheviorizam usmjeren na proučavanje prirode, modela i specifičnih odgovora ponašanja u laboratorijski podešenim okolnostima.
Metodi Temeljni metodi etologije uvažavaju neophodnost analitičkih odgovora na nekoliko osnovnih pitanja.
Neka od ovih pitanja su: koji (unutrašnji i vanjski) faktori uzrokuju odgovarajući odgovor u ponašanju, šta i kako upravlja ponašanjem i kakva je priroda interakcije ponašanja i životne sredine.-{. Sinauer, Sunderland, Ma..}-.
Polje thumb|upright=1.2|Ponašanje lisičje veverice () prihranjenju
Etologija ima veoma širok raspon istraživanja, od odnosa prema sopstvenom tijelu i egzistenciji, preko međuindividualnih i međugrupnih odnosa posmatrane vrste organizama, do proučavanja interspecijskih oblika ponašanja. Nastoji objasniti i dinamiku pojedinih načina (modela) ponašanja. Snažno je povezana sa interaktivnim područjima neuroanatomije, ekologije, evolucijom i sl. nauka. Etolozi su zainteresovani i za moguće oblike međuindividualne, međugrupne i međuvrsne saradnje (ne)srodnika, agresije, teritorijalnosti, zavičajnosti (-{home range}-), altruizma i dr. oblika interakcije organizama kao što su simbioza, parazitizam, mutualizam.-{ . Wiley-Blackwell, Oxford.}-
U početnim fazama razvoja, biologija ponašanja je prihvatana kao granično područje sa psihologijom. Tako i mnoge savremene oblasti etologije počivaju na osnovnim spoznajama klasične zoopsihologije. U prošlosti su mnogi prirodnjaci proučavali moguće aspekte ponašanja životinja i ljudi. Moderna era etologije počinje tokom 1930-ih, najprije u istraživanjima Holandeza Nikolasa Tinbergena i austrijskih biologa Konrada Lorenca i Karla fon Friša, grupnih dobitnika Nobelove nagrade za fiziologiju i medicinu (1973). Lorencov saradnik Tinbergen apelira da etologija obavezno treba uključivati četiri objašnjenja u svakoj instanci ponašanja: funkcija — kako ponašanje utiče na izglede za opstanak i reprodukciju i zašto se, u određenim situacijama, reaguje na isti a ne na neki drugi način; kauzalnost – šta stimuliše određeni odgovor i kako se on modifikuje recentnim učenjem; razvoj – kako se ponašanje mijenja sa starenjem i da li je rano iskustvo neophodno za ispoljavanje određenog modela ponašanja; i evoluciona istorija — kako se određeno ponašanje može komparirati sa sličnim u srodnim vrstama i kako se razvija tokom procesa filogeneze.-{Tinbergen N. (1951). .}--{. Collins, London.}- Ostvarena objašnjenja na ovim nivoima su komplementarna i interaktivna — svaka njegova instanca odgovara objašnjenju na svakom od četiri pomenuta nivoa.
Na početku 21. vijeka posebna pažnja je usmjerena na animalnu i ljudsku komunikaciju i emocije, animalne „kulture”, učenje i seksualnu kondukciju. Razvijaju se i nova polja etologije, kao što je na primjer neuroetologija, a izvjesno je i otvaranje istraživanja o ponašanju neanimalnih organizama kao što je primjera radi biljni svijet.
Ljudi Spisak najpoznatijih etologa ili naučnika koji su dali značajan doprinos etologiji (mnogi na spisku su u stvari komparativni psiholozi).
Robert Ardri Džonatan Bolkom Patrik Bejtson Mark Bekof Ingeborg Beling Džon Boulbi Donald Brum Volis Krejg Čarls Darvin Marijan Stemp Dokins Ričard Dokins Viktor Dolnik Ireneus Ajbl-Ajbesfelt Džon Endler Žan-Anri Fabr Dajan Fosi Karl fon Friš Daglas P. Fraj Birute Galdikas Džejn Gudol Džejms L. Guld Templ Grandin Džudit Hend Klarens Elis Harbison Hajni Hediger Oskar Hajnrot Robert Hajnd Bernard Holander Sara Herdi Džulijan Haksli Džulijan Džejns Erih Klinghamer Džon Krebs Alister Lorens Konrad Lorenc Obri Mening Judžin Marej Piter Robert Marler Patriša Makonel Dezmond Moris Martin Mojnihan Ivan Pavlov Ajrin Peperberg Kevin Ričardson Džordž Romejns Tomas Sibiok Barbara Smats Vilijam Homan Torp Niko Tinbergen Jakob fon Ikskil Frans de Val Vilijam Morton Viler E. O. Vilson Čarls Otis Vitman Amoc Zahavi
Vidi još Antrozoologija Fiziologija Genetika Kognitivna etologija
Reference
Literatura -{Burkhardt, Richard W. Jr. . .}-
-{Shanor, Karen; Kanwal, Jagmeet (2009). „Bats Sing, Mice Giggle: Revealing the Secret Lives of Animals”. Icon. /Accessible to the lay reader and acceptable to the scientific community/. The Daily Telegraph.}- -{Gerhard, Medicus . Berlin: VWB.}-
Spoljašnje veze
-{Konrad Lorenz Institute for Evolution and Cognitive Research
Abstracts of the XXIX Ethological Conference Center for Avian Cognition University of Nebraska (Alan Kamil, Alan Bond)}-
Dijagrami za Tinbergenova četiri pitanja
The Four Areas of Biology AND levels of inquiry}-