Virusne hemoragijske groznice (VHG) svrstavaju se u grupa bolesti čiji uzročnici su RNK virusi sa omotačem, koji pripadaju familijama Filo, Arena, F1avi i Bunya virusa.... Generalno, termin „virusna hemoragijska groznica” se koristi da bi opisao ozbiljan multisistemski sindrom (sa brojnim promenama u više organa u složenom organskom sistemu u telu bolesnika). Karakteristično, ukupni vaskularni sistem je oštećen, a sposobnost tela da se reguliše je oštećena. Ovi simptomi su često praćeni krvarenjem (krvarenje); Međutim, krvarenje je retko opasno po život. Iako neke vrste hemoragične groznice mogu uzrokovati relativno blagi bolesti, mnogi od ovih virusa uzrokuju ozbiljnu, životno opasnu bolest.
Svi oblici hemoragijskih groznica, po čemu su i dobili naziv, uzrokuju povišenu telesnu temperaturu i poremećaje u celokupnom vaskularnom sistemu sa pratećim krvarenjem (koje je je retko opasno po život), što sve rezultuje simptomima izražene groznice i šoka. Delujući na sistem za zgrušavanje krvi, ovi virusi izazivaju vaskularne lezije i time pokreću imunološke procese, koji posledično razvijaju krvarenje prvo iz nosa i desni a potom i iz drugih mesta u telu.
Hemoragijske groznice spadaju u retka oboljenja. Iako neke vrste hemoragijskih groznica mogu uzrokovati relativno blaži oblik bolesti, mnogi od ovih virusa uzrokuju ozbiljnu, po život opasnu bolest, čija smrtnost može biti i do 90%.
Zbog sve veće opasnosti od bioterorizma, ovi veoma zarazni i potencijalno smrtonosni virusi su sve veći problem u svetu.
MKB10 (A90-A99) Virusne groznice prenesene zglavkarima i hemoragijske groznice Prema Međunarodnoj klasifikaciji bolesti virusne hemoragijske groznice razvrstavaju se na sledeći način: A90 — Denga(groznica) (klasična denga) A91 — Denga hemoragijska groznica A92 — Ostale virusne groznice koje prenose komarci A93 — Druge arbovirusne groznice, nesvrstane na drugom mestu A94 — Nespecifične arbovirusne groznice A95 — Žuta groznica A96 — Hemoragijska groznica uzrokovana arenavirusima A97 — — A98 — Druge virusne hemoragijske groznice, nesvrstane na drugom mestu A99 — Nespecifične virusne hemoragijske groznice Epidemiologija мини|Globalna epidemija Denga groznice 2019-2020)
Učestalost na globalnom nivou Arenaviridae, uključujući Guanarito (Venecuelanski HF), Junin (Argentinski HF), Machupo (Bolivijski HF), Sabia (Brazilski HF) i Lassa virusi, nalaze se širom Južne Amerike, posebno u argentinskim pampama, Boliviji, Venecueli i ruralnom Brazilu blizu Sao Paula. Virus Chapare je nedavno identifikovan u Boliviji.. Nedavno je identifikovan novi arenavirus kod 5 pacijenata u južnoj Africi. Arenaviridae se takođe nalaze u zapadnoj Africi (npr Lassa u Nigeriji, Sijera Leone, Gvineja, Liberija i Mali).
Hronična infekcija malih glodara na glavi čini seoskim stanovništvom i farmerima najčešće zaraženim, sa jakom sezonskom dominacijom za pad. U Argentini, poljoprivrednici su nesrazmerno zaraženi. U Boliviji, glodari mogu napasti gradove i izazvati epidemije.
U zapadnoj Africi, Lasa groznica se širi na ljude kada su zaraženi glodari onemogućeni da se hrane, kao i izloženosti od osobe do osobe. Trenutno, infekcija Lasa groznice se javljaju u zapadnoj Africi.
Bunyaviridae izazivači Krimske Kongo hemoragijske groznica (skraćeno CCHF), groznica doline Rift (skraćeno RVF) se javljaju širom Afrike, na Bliskom istoku, na Balkanu, južnoj Rusiji i zapadnoj Kini. CCHF ima najširu geografsku distribuciju infekcija i sve više se javlja u Evropi, i Turskoj.
Mortalitet/Morbiditet Ebola i Marburg groznica se smatraju najtežim virusnim hemoragičnim bolestima, sa stopom mortaliteta od 25-100%. Stopa infekcije je visoka, naročito za podtip Zair virusa Ebole. Tokom trudnoće, infekcija Ebole je bila u načelu fatalna. Južnoamerički hanta virus ima koeficijent infekcije više od 50% kod onih koji su izloženi infekciji. Stopa smrtnosti je 15-30%. Lasa groznica je blaža infekcija, sa stopom smrtnosti od 2-15%, i verovatno je mnogo češća nego što je prepoznata. Oko 1% osoba izloženih virusu, izazivaču groznica doline Rift, se inficira, ali stopa smrtnosti zaraženih osoba iznosi 50%. Krimska kongo hemoragijska groznica ima stopu infekcije od 20-100% i stopu smrtnosti od 15-30%.
Rasne razlike Nijedna rasa nije u većem riziku od virusnih hemoragijskih groznica.
Polne razlike Nisu utvrđene poznata polne razlike, osim ako to ne diktira profesionalna izloženost.
Starosne razlike Osobe svih uzrasta podjednako su izložene bolestima, iako je osjetljivost u endemskim regionima često najviša kod male dece.
Spisak epidemija virusnih hemoragijskih groznica od 16. do 21. veka Broj umrlih (procena) Lokacija Godina Komentar Bolest Izvori5-15 милиона (80% становништва) Meksiko 1545-1548 Mišja groznica American plague, New Scientist Južna Amerika 1648 Žuta groznica Trinaest kolonija 1690 Njujork Žuta groznica Španija 1730 Kadiz Žuta groznica Španija 1778 Kadiz Denga SAD 1793–1798 Žuta groznica Španija 1800–1803 Žuta groznica SAD 1803 Njujork Žuta groznica SAD 1820–1823 Žuta groznica Španija 1821 Barselona Žuta groznica SAD 1841 Žuta groznica SAD 1847 Nju Orleans Žuta groznica SAD 1850Žuta groznica SAD 1852 Nju Orleans Žuta groznica SAD 1855 Žuta groznica Portugalija 1857 Lisabon Žuta groznica Argentina 1852–1871 Buenos Ajres Žuta groznica Cited in: Howlin, Diego (2004). "Vómito Negro, Historia de la fiebre amarilla, en Buenos Aires de 1871", Revista Persona. Srednja Amerika 2000 Denga Dengue in the Americas: The Epidemics of 2000 Indonezija 2004 Denga Sudan 2004 Ebola Mali 2005 Žuta groznica Mali: Yellow fever epidemic in Kayes 19 Singapur 2005 Denga 50+ Indija 2006 Denga 50+ Pakistan 2006 Denga Filipini 2006Denga Kongo 2007 Ebola "Mourners die as fever grips Congo." Sydney Morning Herald, August 30, 2007 Portoriko, Dominikanska Republika, Meksiko 2007 Denga , Reuters Uganda 2007 EbolaBrazil 2008 Denga Kambodža 2008 Denga , Reuters Filipini 2008 Denga 18 Bolivija 2009 Denga Australija 2009 Denga 350+ Pakistan Početak 2011. Denga 847 (10. јануар 2013) Sudan 2012. Žuta groznica 11.300 Zapadna Afrika 2013–2016 Epidemija ebole u Zapadnoj Africi 2014. Ebola Situation summary Latest available situation summary, 26 June 2015. World Health Organisation (2015-06-19). Приступљено 20. 6. 2015. Stotinu (od 1. aprila 2016) Afrika Početak 2016. Žuta groznica
Etiologija
Rezervoari virusa Virusne hemoragijske groznice su primarno infekcije divljih životinja (lisica, vuk, majmuna), komaraca i krpelja, glodara, slepih miševa, mišolikih glodara (zec, jež, šumski miš), ređe domaćih životinja (goveda, koze, ovce).
Svaki od navedenih domaćina obično živi u određenom geografskom području, tako da se svaka pojedina bolest obično javlja samo u onim područjima u kojim žive domaćini virusa.
Putevi prenošenja virusa Virusi, koji uzrokuju virusne hemoragijske groznice, prenose se u zavisnosti od njihove vrste: direktnim fizičkim kontaktom sa krvlju, mokraćom, fecesom zaraženih glodara kroz oštećenu kožu (posekotine i rane), udisanjem infektivnih čestica, konzumiranjem hrane koja je kontaminirana sekretima glodara tkivima, krvlju ili sekretima inficiranih životinja, krpelja ili komaraca, sa čoveka na čoveka kontaktom sa zaraženom krvlju, tkivima, sekretima i izlučevinama, ali ne uobičajenim kontaktom koža na kožu nozokomijalnim aerosolima i/ili respiratornim prenošenje (visoko sumnjivo za Marburg, Ebola, Lasa i KKHG) medicinskom opremom i kontaminiranim predmetima iz okoline obolelog, preko ubodne rane u toku intervencije sa potencijalom za širenje u bolničkoj sredini, praćeno visokom smrtnošću.
Etiologija i primarni način prenošenja Bolest Način prenošenja Familija virusa Rod virusa Denga Komarci Togaviridae Flavivirus Groznica doline Rift Komarci Bunyaviridae Flavivirus Žuta groznica Komarci Togaviridae Flavivirus Krimska Kongo hemoragijska groznica Krpelji Bunyaviridae Flavivirus Kjasanurska šumska bolest Krpelji Togaviridae Flavivirus Omska hemoragijska groznica Krpelji Togaviridae Flavivirus Hemoragijska groznica Junin Glodari Arenaviridae Arenavirus Hemoragijska groznica Machupo Glodari Arenaviridae Arenavirus Mišja groznica Glodari Bunyaviridae Flebovirus Lasa groznica Glodari Arenaviridae ArenavirusMarburg hemoragijska groznica Nepoznato Filoviridae Flavivirus Ebola Nepoznato Filoviridae Flavivirus
Rasprostranjenost VHG su prirodne žarišne infekcije sa endemično—mozaičnom rasprostranjenošću u sledećim područjima sveta: Zapadna Afrika, Istočna Evropa (posebno u zemljama bivšeg SSSR-a), Mediteranske zemlje, Severozapadna Kina i delovi Azije, Južna Evropa, Bliski Istok, Centralna i Južna Amerika (delovi), Severoistočna Australija U ovim oblasti VHG se uglavnom javlja sporadično. Kao povremena pojava u vidu manjih ili većih epidemija (osim kod obolelih koji žive u regionima gde ima rezervoara virusnih hemoragijskih groznica), VHG se javlja među putnicima koji su boravili u endemskim područjima — importovane infekcije.
VHG je endemična u delovima zapadne Afrike (Nigerija, Liberija, Sijera Leone i Gvineja) u kojoj godišnje oboli 300.000 do 500.000 ljudi, a umre oko 5.000.
Patogeneza Za jednu grupu ovih bolesti nije jasno da li imunski odgovor poboljšava ili pogoršava tok bolesti (npr denga),. dok je kod drugih imunska reaktivnost udružena sa težinom bolesti i doprinosi letalnom ishodu (npr Ebola).. Nije poznato kako se Hantavirusi u glodarima održavaju i izmiču kontroli imunskog sistema i pored postojanja imuniteta..
Jedna od mogućnosti je da se tokom infekcije mutacijom stvaraju nove varijante virusa, što im omogućava da se neprekidno šire. Filogenija Puumala (Hantan) virusa je zvezdolika, što ukazuje na razdvajanje genskih linija i stvaranje novih varijanti virusa.. Za razliku od glodara oboleli u humanoj populaciji eliminišu Hantavirus, a titar antitela nekoliko nedelja posle bolesti, postepeno opada.
Patogeneza sindroma virusnih hemoragijskih groznica je složena. Virusi i njihovi antigeni, nadeni u ćelijama više organa, dovode do oštećenja ćelija i tkiva. Pored toga, više činilaca domaćina je aktivno uključeno u nastanak bolesti. Medu njima su posebno značajne endotelne ćelije za koje se smatra da započinju, a mononuklearne ćelije da direktnim delovanjem ili preko medijatora (citokina) dovršavaju proces patogeneze. Kao posledica ove interakcije nastaje disfunkcija endotelnih ćelija u održavanju barijere između vaskularnog i intersticijalnog prostora.Nathanson N, et al. Pathogenesis of viral hemorhagic fevers. In: Viral pathogenesis. Philadelphia: Lipincott-Raven; 1996. Patohistološki nalaz Patološke promene se ispoljavaju u više organa, a najčešće u nervnom sistemu, plućima, koštanoj srži, jetri, bubrezima i koži.
Faktori koji učestvuju u patogenezi hemoragijskih groznica Brojni su faktori koji uticu na ishod infekeije izazvane virusima hemoragijskih groznica, i svi oni su uslovljeni: virulentnošću virusa,.. infektivnom dozom, osobenostima domaćina.. Bolje poznavanje patogenetskih činilaca sindroma virusnih hemoragijskih groznica može doprineti poboljšanju lečenja obolelih.
Ciljni organ u patogenezi hemoragijskih groznica Ciljni organ u patogenezi hemoragijskih groznica su najsitniji krvni sudovi. Shodno tome dominantna klinićka slika je posledica promena u njihovom permeabilitetu (propustljivosti) i disfunkciji endotelnih ćelija.
Bubrežna insuficijencija i disfunkcija drugih organa u toku hemoragijske groznice je proporcionalna vaskularnom oštećenju.
Kliničke karakteristike hemoragijskih groznica Period inkubacije Period inkubacije traje od 3 do 25 dana. Infektivni sindrom Početak virusnih hemoragijskih groznica najčešće je povezan sa infektivnim sindromom, koji se karakteriše: povišenom telesnom temperaturom, osećajem zime i bolovima u mišićima. povraćanjem i kašljem. мини|250px|Promene na koži bolesnika izazvane hemoragičnim sindromom kod Krimske Kongo hemoragijske groznice Hemoragijski sindrom