Zloćudni rak kestenjače

Zloćudni rak kestenjače ili karcinom prostate (MKB10 C61) je jedan od najčešćih zloćudnih (malignih) tumora kod muškaraca koji može da daje udaljene metastaze. Po smrtnosti u muškoj populaciji, spada u sam vrh najčešćih karcinoma zajedno sa bronhopulmonalnim i kolorektalnim karcinomom. U najvećem broju slučajeva, manifestuje se u obliku adenokarcinoma, mada nije isključena njegova pojava (doduše retko) kao planocelularnog karcinoma, ali veoma retko. Dakle, u pitanju je maligni tumor koji nastaje u prostati i može da daje udaljene metastaze.

Pojedini epidemiološki podaci ukazuju na to da za nastanak karcinoma prostate postoji i genetska predispozicija. Takođe, gojaznost i prekomerno unošenje masti životinjskog porekla takođe su neki od značajnih faktor rizika u nastanku ovog karcinoma. Mada postoje i teorije o hormonalnom okidaču, kao uzroku karcinoma (jer se on ne razvijaju kod evnuha, a i pokazuju smanjenje ukoliko dođe do androgene ablacije), kao i neke nedovoljno potvrđene o infekcijama (bakterijski prostatitis i neke virusne infekcije izazvane virusom herpesa, humanim papiloma virusom, citomegalovirusom), kao mogućem uzroku. Epidemiologija мини|Grafikon koji prikazuje incidencu raka kestenjače po starosnim grupama u Sjedinjenim Amerićkim Državama, Podaci iz 2016. godine Svetske zdravstvene organizacije, U razvijenim zemljama karcinom prostate čini 15% karcinoma muškaraca dok je u zemljama u razvoju taj broj niži (4%). U okviru Evrope takođe postoje velike regionalne razlike u stopi incidencije karcinoma prostate. Studije obdukcijskog materijala su pokazale da je u većini populacija sveta prevalencija raka prostate u muškaraca iznad 50. godine života dosta konzistentna ∑ između 15 i 30%. Pretpostavlja se da su faktori inicijacije karcinogeneze u načelu slični, a da različitost postoji u stopama javljanja ili progresije bolesti. Karcinom prostate predstavlja jednu od najčešćih neoplazmi u humanoj medicini zajedno sa bronhopulmonalnim i kolorektalnim karcinom. Zadnjih godina zauzima prvo mesto po učestalosti (17-21%) i drugo mesto po smrtnosti među svim karcinomima u SAD ali i sve više i u Evropi. Karcinom prostate svake godine bude otkriven kod 181.000 muškaraca u SAD, a u 2016. godini od ovog malignog tumora umrlo je njih 26.000. Prosečna starost obolelih je 66 godina, jer bolest retko napada muškarce mlađe od 40 godina.

Nedavno istraživanje u SAD pokazalo je i da se između 40 i 50 odsto muškaraca obolelih od raka prostate radije odlučuje za aktivni nadzor bolesti, a Američko društvo za rak navelo je da većina pacijenata ne umire jer bolest napreduje veoma sporo, ali da u nekim slučajevima može biti smrtonosna. Na ovo ukazuju utvrđene činjenice da rak prostate ima malo verovatnoću da mu obolela osoba podlegnu u narednih 10 godina, bez obzira na to da li su podvrgnuti operaciji ili radioterapiji, pokazala je studija objavljena u SAD. Pacijenti pod aktivnim nadzorom imali su veći rizik od metastaziranja tumora, ali je stepen njihove smrtnosti bio samo neznatno veći od smrtnosti izazvane drugim vrstama tumora ili bilo kojim drugim faktorom..

U Srbiji se svake godine registruje 2.500 do 3.000 novootkrivenih slučajeva karcinoma prostate, prema podacima Instituta za javno zdravlje „Batut” iz Beograda: Posle raka pluća, on je najčešći malignitet kod muškaraca u Srbiji, a treći uzrok smrti, kada su u pitanju maligne bolesti (posle raka pluća i debelog creva). Godišnje od ove vrste raka umre blizu 800 muškaraca. Praktično, rak prostate je za muškarce ista „pošast” (i rizik) kao što je tumor dojke kod žena.

Etiopatogeneza Tri dobro poznata faktora rizika za nastanak karcinoma prostate su: starenje, etnička pripadnost i genetska predispozicija. Klinički podaci ukazuju da egzogeni faktori rizika kao što su dijeta, seksualno ponašanje, konzumiranje alkohola, izloženost ultravioletnim zracima, profesionalna izloženost takođe igraju značajnu ulogu u nastanku karcinoma prostate.

TNM kalsifikacija karcinoma prostate.A. Heidenreich, M. Bolla, S. Joniau, M.D. Mason, V. Matveev, N. Mottet, H-P. Schmid, T.H. van der Kwast, T. Wiegel, F. Zattoni, Vodič za karcinom prostate, Evropsko udruženje urologa, Udruženje Urologa Srbije 67. Vodič za 2012 T – Primarni tumor Tx – primarni tumor se ne može odrediti T0 – nije utvrđeno postojanje primarnog tumora T – Primarni tumor T1 – tumor bez kliničkih manifestacija, nepalpabilan niti vidljiv imidžing tehnikama T1a – incidentno otkriven tumor u manje od 5% resekovanog tkiva T1b – incidentno otkriven tumor u više od 5% resekovanog tkiva TT1c – otkriven biopsijom zbog >PSA T – Primarni tumor T2 – intraprostatični karcinom (unutar kapsule) T2a – do polovine jednog lobusa T2b – više od polovine jednog lobusa T2c – u oba lobusa T – Primarni tumor T3 – karcinom sa lokalnom ekstraprostatičnom ekstenzijom T3a – unilateralna ili bilateralna ekstrakapsularna ekstenzija T3b – invazija semenih kesica T – Primarni tumor T4 – tumor je fiksiran ili zahvata okolne strukture pored semenih vezikula: spoljašnji sfinkter, rektum, m. levator ani i/ili zid karlice || N – regionalne limfne žlezde Nx – regionalne limfne žlezde se ne mogu odrediti No – bez zahvatanja regionalnih limfnih žlezda N1 – metastaze u regionalnim limfnim žlezdama M – Udaljene metastaze Mx – udaljene metastaze se ne mogu odrediti Mo – bez udaljenih metastaza M1 – postoje udaljene metastaze M1 – prisustvo udaljenih metastaza M1a – ekstraregionalne žlezde M1b – metastaze u kostima M1c – drugi organi мини|Dijagram koji prikazuje T1 do T3 stadijume raka kestenjače Entitet raka prostate nije lako interpretirati; on se sastoji od tri različite komponente: klinički rak prostate (simptomatski slučajevi kod kojih je moguća klinička dijagnoza), okultni rak prostate (primarna lezija ostaje mala ili skrivena, ali se klinički manifestuje metastazama) i latentni rak prostate (sa klinički neprepoznatljivim znacima i simptomima). Ovaj oblik najčešće je neočekivani nalaz pri transuretralnoj resekciji prostate zbog benigne hiperplazije prostate ili se otkrije selekcijom kodu asimptomatskih bolesnika.Boyle P, Maisonneuve P, Napalkov B. Incidence of Prostate Cancer Will Double by the year 2030: The Argument For. Eur Urol 1996; 29 (suppl 2):3-9.

Faktori rizika Faktori rizika za karcinom prostate zasad nisu sasvim poznati i zbog toga nije moguće delovati preventivno na razvoj ove bolesti. Među mnogobrojnim faktorima za koje se pretpostavlja da mogu biti uzrok bolesti za sada se najviše spominju: starost, rasna pripadnost i porodična predispozicija. Starost Starost bolesnika je najvažniji faktor rizika za razvoj karcinoma prostate. Od karcinoma prostate retko boluju muškarci mlađi od 40 godina, a incidencija raste nakon 60-te godine starosti sa maksimumom oko 80. godine života. Rizik oboljevanja od karcinoma prostate obrnuto je proporcionalan starosti bolesnika i nezavistan je od faktora sredine, pušenje, pijenje alkohola i fizička aktivnosti. Upravo zbog toga što se radi o mlađoj muškoj populaciji, preporučljivo je započeti dijagnostiku za karcinom prostate već sa 40 godina starosti.. Rasne razlike мини|Evnusi ne oboljevanju od karcinoma prostate, ukoliko su kastrirani pre puberteta Najveći rizik za obolijevanje imaju Afro-Amerikanci koji imaju 1.6 puta veću incidenciju karcinoma uz 2.5 puta veći mortalitet nego populacija bele rase u Severnoj Americi. Muškarci koji su se preselili iz zone niske incidencije u zonu visoke stope incidencije imaju istu rizik kao i muškarci u mestu dolaska.

Azijati imaju najmanji rizik za oboljevanje što se pokušava objasniti drugačijom ishranom. Testosteron direktno stimuliše rast normalnih ćelija tkiva prostate i ćelija raka prostate. Poznato je da evnusi ne oboljevanju od karcinoma prostate, ukoliko su kastrirani pre puberteta, a takođe se bolest retko javlja kod bolesnika sa hiperestrinizmom zbog ciroze jetre. Ishrana Brojne studije ukazuju na to da povećani unos masti životinjskog porekla i crvenog mesa povećava rizik za nastanak karcinoma..

Jugoistočni Azijati tradicionalno konzumiraju soju koja sadrži značajnu količinu fitoestrogena, a upravo ta populacija ima najnižu stopu karcinoma prostate u svetu.

Faktori koji deluju protektivno su likopen i karotenoidi iz paradajza i šargarepe.. Genetska predispozicija Kod karcinoma prostate opisane su različite hromozomske abnormalnosti. Najčešće se javljaju adicije na hromozomskim lokusima 1q, 2p, 7q, 8q, 18q i Xq, a delecije na 1p, 6q, 8p, 10q, 13q, 16q i 18q.

Smatra se da je 5-10% karcinoma prostate primarno izazvan visoko rizičnim naslednim genetskim faktorima. Rezultati studija ukazuju da muškarac ima 3,3 puta veću verovatnoću za razvoj karcinoma prostate ukoliko je u porodici brat ili otac bolovao od karcinoma prostate.

Klinička slika Karcinom prostate ne daje ni jedan specifičan simptom (jer su simptomi karakteristični za više oboljenja prostate, ne samo za karcinom) – u tome i leži njegova podmuklost i skrivena opasnost. Kako je karcinom prostate najčešće spororastući tumor, osim kod muškaraca mlađe životne dobi većina karcinoma prostate dijagnostikuje se u asimptomatskom stadiju na osnovu povišene vrijednosti PSA koja zatim indicira biopsiju prostate.

Među najznačajnijim simptomima karcinoma prostate su: učestalo urgentnog mokrenja sa oslabljelim mlazom mokraće. noćno mokrenje, lažni nagon za mokrenjem promena jačine mlaza, Iako su to nespecifični simptomi koji se javljaju i u bolesnika s benignom hiperplazijom prostate, simptomi kod karcinoma prostate se vremenom intenziviraju. Prre otkrića PSA, pacijenti sa karcinomom prostate sa simptomima urinarne retencije, bolovima u leđima i hematurijom, najčešće su bili znaci uznapredovale bolesti. Komplikacije i širenje tumora Najčešće komplikacije su potpuna retencija urina, urinarne infekcije, kalkuloza i insuficijencija bubrega. Periferno locirani karcinomi prostate imaju tendenciju širenja perineuralnom invazijom.

Ekstraprostatično širenje tumora se javlja posteriorno i posterolateralno. Vrlo se retko karcinom prostate direktno širi u rektum zbog prepreke koju čini Denonvillierova kapsula. Direktno zahvatanje semenih vrećica je najznačajniji faktor rizika za pojavu udaljenih metastaza i smrti od karcinoma prostate.

Uznapredovali karcinom posledica je lokalnog širenja, limfogenih i hematogenih metastaza. Karcinom prostate ima posebnu predilekciju metastaziranja u kosti, a osim toga metastazira i u pluća, jetru i mozak.

Manifestacija metastatskog karcinoma prostate može biti gubitak telesne mase i gubitak apetita, anemija, bol u kostima sa ili bez patološke frakture te neurološki simptomi zbog kompresije na kralježničnu moždinu. Kao posledica venske ili limfatične opstrukcije javljaju se edem nogu ili bol u nogama.

Uremični simptomi mogu se pojaviti zbog opstrukcije uretera uzrokovane lokalnim rastom prostate ili kao posledica metastaza u retroperitonealne limfne čvorove..

Klinička slika Klinička slika može biti u ranom stadijumu bolesti prostate potpuno odsutna da bi potom dominirali opstruktivni simptomi (dizurija, nokturija, slabljenje jačine mlaza i tanji mlaz) koji nisu specifični samo za karcinom prostate već i za njen dijagnostički pandan benignu hiperplaziju prostate (skraćeno BPH) i druga subvezikalna opstruktivna oboljenja.

U terminalnoj fazi karcinoma prostate kliničkom slikom dominiraju znaci metastatske bolesti kao što su bolovi u koštanom sistemu gde su najčešće metastaze, zatim opšti znaci slabosti, gubitka telesne težine, anemija.

Zbog ovakve kliničke slike bolest se najčešće otkrivala ili u završnoj fazi metastatske bolesti ili akcidentalno u pokušaju hirurškog lečenja BPH. Dijagnoza мини|Metastaze karcinoma prostate u kostima