Evakuacija ranjenika i bolesnika plovnim sredstvima u NOB vršena je raznim brodovima na moru i rekama, u manjem obimu, odmah od početku ustanka a u većem nakon kapitulacije Italije i ulaska u poslednju godinu ratovanja. Ovaj oblik evakuacije postepeno se sve više širio što je NOB dobijala veći zamah. U Hvarskom kanalu između Hvara i Makarskog primorja ranjenici i bolesnici su povremeno prebacivani manjim brodovima pretežno noću. Mornarica NOV i PJ imala je samo jedan sanitetski brod „Marin II”, tako da je najveći broj evakuacija obavljan improvizovanim plovilima, ne tako retko u sklopu prevoza jedinica i ratnog materijala.SANITETSKA služba u narodnooslobodilačkom ratu Jugoslavije : 1941-1945. - Beograd : Vojnoizdavački i novinski centar : Sanitetska uprava SSNO, 1989- . - 4 sv.

Ciljevi Evakuacija ranjenika plovnim sredstvima u NOB imala je tri značajna cilja: Rasterećenje krupnih operativnih jedinica od velikog broja ranjenika koji su te jedinice vodili sa sobom i time ograničavale svoju manevarsku i opštu borbenu sposobnost Omogućavanje da se u stacionarnim i bezbjednim uslovima na ostrvima u Jadranskom moru — Braču, Hvaru i Visu, a onda sa Visa u južnoj Italiji, u Bariju u ranjenicima pruži bezbedno i stručno lečenje. Time se ostvarivao osnovni medicinski zahtev — stacionarno, kontinuirano lečenja i nekretanje do pune rehabilitacije. Spašavanje života ranjenika, ispred neprijatelja koji je svim silama nastojao da ih zarobi ili uništi, angažovanjem velikih snaga koje su ponekad i uspevale da prodru i do samih skrivenih bolnica i ranjenika i nemilosrdno ih unište.

Istorija мини|Ranjenici su za vreme desanta na Korčulu prebacivani zajedno s ostalim jedinicama. Upotreba plovnih sredstava u NOV masovnije je započela posle kapitulacije Italije, jer su se znatno proširile mogućnosti evakuacije ranjenika i bolesnika morem i rekama. Evekuacija brodovima je najviše obavljana u Dalmaciji, prvo prema Braču, Hvaru i Visu, a postom sa Visa za južnu Italiju, u Bari.

Nakon što je od 2 do 3. oktobra 1943. parobrodom „Bakar” izvršena prva veća evakuacija 25 teških ranjenika u Bari, Brodovima Mornarice NOVJ sa Visa su evakuisanli u južnu Italiju desetina hiljada ranjenika i bolesnika, i oko 35.000 rekonvalescenata, žena i dece na Sinaj i u severnu Afriku.

Mornarice NOV i POJ plovila je sa ranjenicima i bolesnicima, zbegom i partizanima, oslanjajući se, prvenstveno, na svoja borbena sredstva a ponekad i na pratnju naoružanih brodova (NB) Mornarice NOVJ prihvatajući borbu u nepovoljnim uslovima, i uz rizik nastavljajući plovidbu prema Visu.

Isto tako, bila je složena i zaštita evakuacije ranjenika i bolesnika 26. divizije za vreme desantnih operacija na Mljet, Korčulu, Brač, Hvar i Šoltu. Ranjenici su, obično, prebacivani zajedno s ostalim jedinicama, i zaštitu su vršili NB, nešto i saveznici (sa Brača).

Za vreme italijanske ofanzive „Albija” na Biokovu, u partizansku bolnicu na Hvar prebačeno je 10 partizana. U drugoj italijanskoj ofanzivi u Makarskom primorju, u julu 1943, prebačeno je sa Biokova na Hvar oko 200 lica (zbeg i ranjenici).Hvar u NOR-u i revoluciji 1941-1945, Split, 1987, str. 659, 693-695.

Neuspešne evakuacije Kako se Jadranskim morem plovilo svakodnevno, danju i noću, obično pod zaštitom savezničke avijacije i ratnih brodova, zbog slabe zaštite stradao je bolnički brod „Marin II”, koji je napadnut i potopljen na ulazu u Višku luku 11. maja 1944. U njemu je tom priliko stradalo 49 ranjenika i 8 članova posade.

Na minu u Tivatskom zalivu naleto je parobrod „Cetinje” 10. decembra 1944. Poginulo je oko 90 ranjenika, bolesnika i članova posade, a spaseno samo 9.

Na reci Savi 17. aprila 1945, prevozeći ranjenike iz Brčkog za Sremsku Mitrovicu, naleteo je na minu putnički brod „Kasija Miletić” i potonuo zajedno s drvaricom, šlepom za transport drvene građe. Od 220 ljudi, posade i putnika, spasilo se svega 17, dok se 203 utopila.M. Jovanović: Položaj i zaštita Saniteta po međunarodnom ratnom pravu, VSP 38/4, 1981, str. 4-5.

Problemi Meču najvažnije probleme u evakuaciji ranjenika i bolesnika plocvnim sredstvima treba navesti sleće: Brodovi, koji su prevozili ranjenike i bolesnike, nisu uvek imali oružanu pratnju, pa ni eskorte minolovaca, pod čijom bi zaštitom neke od havarija bile izbegnute (kao na primer havarija, brod „Cetinje” i „Kasija Miletić”. Prebacivanju ranjenika i bolesnika s obale ispod Velebita za Vis, zatim od Vodica na Kornate i Žirje i, dalje, za Vis, pa od Makarskog primorja i iz doline Neretve na Hvar ili na Vis, kao i od Dubrovačkog primorja sa Mljeta, Pelješca i Korčule na Vis. Najteže je biloto što su maršrute morem bile predugačke i što je bila mala brzina brodova, pa se moralo ploviti danju i tako se izlagati napadu nemačke avijacije, a noću krstarećim njemačkim ratnim brodovima. Pomoć od saveznika nije bila velika, jer oni nisu rado plovili brodovima bliže obali. Danju je, pak njihova avijacija pratila strategijsku avijaciju na putu iz Fođe u Italiji, za Mađarsku, Rumunjsku, Čehoslovačku i Austriju gdje su izvodili bombardovanje.

Reference

Spoljašnje veze

Категорија:Историја медицине Категорија:Југославија у Другом светском рату Категорија:Санитетска служба НОВЈ Категорија:Морнарица НОВЈ