Teorije tehnologije nastoje da objasne faktore koji oblikuju tehnološke inovacije kao i uticaj tehnologije na društvo i kulturu. Mnoge savremene teorije tehnologije odbacuju dva prethodna gledišta: linearni model tehnološke inovacije i tehnološki determinizam. Kako bi osporili linearni model, današnje teorije tehnologije poentiraju na istorijske dokaze da je tehnološka inovacija često dovodila do novih naučnih oblasti, i naglašava važnu ulogu koju društvene mreže i kulturne vrednosti igraju u oblikovanju tehnoloških artefakata (predmeta za upotrebu). Kako bi osporili tehnološki determinizam, današnje teorije tehnologije naglašavaju obim tehnološkog izbora, koji je veći nego što većina laika misli; kako većina naučnih i tehnoloških učenjaka voli da kaže: „Moglo je biti drugačije“. Iz tog razloga, teoretičari koji zauzimaju te pozicije tipično zagovaraju veće učešće javnosti u donošenju tehnoloških odluka.
Društvene teorije
Društvene teorije se fokusiraju na to kako ljudi i tehnologija utiču jedno na drugo. Neke teorije fokusiraju se na to kako se donose odluke sa ljudima i tehnologijom: ljudi kao i tehnologija su jednaki u donošenju odluka, ljudi pokreću tehnologiju i obrnuto. Interakcije koje se koriste u većini teorija na ovoj stranici razmatraju individualne ljudske interakcije sa tehnologijom, ali postoji i podgrupa za grupu ljudi koji su u interakciji sa tehnologijom. Opisane teorije su sa namerom nejasne i dvosmislene, budući da se okolnosti za teorije menjaju promenom ljudske kulture i tehnoloških inovacija.
Deskriptivni pristupi Društvena konstrukcija tehnologije (DKT) – tvrdi da tehnologija ne odredjuje ljudsko delovanje, nego da ljudsko delovanje oblikuje tehnologiju. Ključni koncepti uključuju: Fleksibilnost interpretacije: „Tehnološki artefakti su kulturno konstruisani i interpretirani... pod ovim ne mislimo samo na to da postoji fleksibilnost u tome kako ljudi misle ili tumače artefakte, već i da postoji fleksibilnost u dizajniranju artefakata.“ Takođe, ovi tehnološki artefakti određuju i oblikuju ono što će određeno tehnološko sredstvo simbolisati i predstavljati u društvu ili u kulturi. To je veza sa DKT teorijom jer pokazuje kako ljudi simbolizuju tehnologiju, tako što je oblikuju. Relevantna društvena grupa: širi određeni skup značenja o artefaktu Zaključak i stabilizacija: kada relevantna društvena grupa dostigne konsenzus Dublje značenje: „sociokultura i politična situacija društvene grupe oblikuje njene norme i vrednosti, što zauzvrat utiče na značenje dato artefaktu“ Ključni autori su MacKenzie i Wajcman (1985). Teorija akter – mreža (ANT) – postavlja heterogenu mrežu ljudi i ne – ljudi kao jednake međusobno povezane aktere. Ona teži nepristrasnosti u opisivanju ljudskih i neljduskih aktera i reintegraciji prirodnog i društvenog sveta. Na primer, Latour (1992)Latour, B. (1992). Where are the missing masses? The sociology of a few mundane artifacts. In Bijker, W. and Law, J., editors, Shaping Technology/Building Society. MIT Press, Cambridge, MA tvrdi da umesto da brinemo da li smo ili nismo antropomorfizirajuca tehnologija, treba da je prihvatimo kao inherentno antropomorfnu: tehnologiju su napravili ljudi, zamenjuje delovanje ljudi i oblikuje ljudsko delovanje. Ono što je bitno jeste lanac i gradijenti akcija aktora i kompetencija, kao i stepen do kog smo izabrali da imamo figurativne prikaze. Ključni koncepti uključuju upis verovanja, praksi, odnosa u tehnologiju, za koje se tada kaže da ih utelovljuju. Ključni autori su Latour (1997)Latour, B. (1997). On Actor Network Theory: a few clarifications i Callon (1999)Callon, M. (1999). Some Elements of a Sociology of Translation: Domestication of the Scallops and the Fishermen of Saint Brieuc Bay. In Biagioli, M., editor, The Science Studies Reader, . Routledge, New York.. Teorije strukturisanja: definišu strukturisanje kao pravila i resurse organizovane kao vlasništva društvenog sistema. Teorija koristi rekurzivni pojam akcija ograničenih i omogućenih od strane struktura koje su proizvedene i reproizvedene tom akcijom. Shodno tome, u ovoj teoriji, tehnologija nije prikazana kao artefakt, već umesto toga ispituje kako ljudi, dok su u interakciji sa svojim tekućim praksama, donose strukture koje oblikuju njihovu nastajuću i smeštenu upotrebu te tehnologije. Ključni autori su DeSanctis i Poole (1990)Desanctis, G. and Poole, M. S. (1994). Capturing the complexity in advanced technology use: adaptive structuration theory. i Orloikowaki (1992)Orlikowski, W.J. (1992). The duality of technology: rethinking the concept of technology in organizations. . Sistemska teorija – razmatra istorijski razvoj tehnologije i medija sa naglaskom na inerciju i heterogenost, naglašavajući veze izmedju artefakata koji se grade i društvenih, ekonomskih, političkih i kulturnih faktora koji ih okružuju. Glavni koncepti uključuju preokretne aspekte kada elementi sistema zaostaju u razvoju u odnosu na druge, diferencijaciju, operativne zaključke i autopoetičnu autonomiju. Ključni autori su Thomas P. Hughes (1992) i Luhmann (2000)Luhmann, N. (2000). The reality of the mass media. Stanford, Stanford, CA. Teorije aktivnosti – razmatraju čitav sistem rada / aktivnosti sistema (uključujući timove, organizacije,...) izvan samo jednog aktera ili korisnika. Ona se bavi okolinom, istorijom ličnosti, kulturom, ulogom artefakata, motivacijom, i kompleksnosti stvarnog života. Jedna od snaga AT je ta što ona premošćuje jaz između individualnog subjekta i društvene stvarnosti – proučava ih kroz posredničku aktivnost. Jedinica za analizu u AT je koncept subjektno orijentisane, kolektivne i kulturno posredovane ljudske aktivnosti, ili aktivnosti sistema.
Kritički pristupi
Kritička teorija prevazilazi deskriptivno objašnjenje kako stvari stoje, da bi se ispitalo zašto su postale takve, i kakve bi one mogle biti. Kritička teorija pita se čiji su interesi rezervisani statusom kvo i procenjuje potencijal budućih alternativa za bolje služenje društvenoj pravdi. Prema Geussovoj definiciji, „kritička teroija, onda, jeste reflektivna teorija koja daje agentima neku vrstu znanja inherentno produktivnog produhovljenja i emancipacije“ (1964). Markuze je tvrdio da iako se pitanja dizajna tehnologije često prikazuju kao neutralni tehnički izbori, ustvari oni manifestuju političke ili moralne vrednosti. Kritička teorija je vrsta arheologije koja pokušava da se probije ispod razumnog razumevanja kako bi otkrila odnose moći i interese koji određuju određenu tehnološku konfiguraciju i upotrebu.
Možda i najrazvijenija savremena kritička teorija sadržana je u delima Andrew Feenberg, uključujući i „Transforming tehnology“ (2002). Vrednosti u dizajnu – pita se kako da obezbedimo mesta za vrednosti (pored tehničkih standarda kao sto su brzina, efikasnost i pouzdanost) kao kriterijume po kojima ćemo prosuđivati kvalitet i prihvatljivost informacija sistema i novih medija. Kako vrednosti kao što su privatnost, autonomija, demokratija i društvena pravda postaju sastavni deo koncepcije, dizajna i razvoja, a ne samo naknadno opremljene nakon završetka? Glavni mislilac je Helen Nissenbaum (2001)Nissenbaum, H. (2001). How computer systems embody values. .
Grupne teorije
Postoje i brojne teorije vezane za tehnologiju koje se bave načinom na koji tehnologija (mediji) utiču na grupne interese. Sve u svemu, ove teorije se bave socijalnim efektima komunikacionih medija. Neke (npr. bogatstvo medija) bave se pitanjima izbora medija (tj. kada se koji mediji efektivno koriste). Druge teorije (društveno prisustvo, SIDE, medijska prirodnost) se bave posledicama tih izbora medija (tj.koji su društveni efekti korišćenja komunikacionih medija). Teorija koristi (1976)Short, J. A., Williams, E., and Christie, B. (1976). The social psychology of telecommunications. John Wiley & Sons, New York. je osnovna teorija društvenih efekata komunikacione tehnologije. Njena najveća briga su telefonija i telefonske konferencije (istraživanje je sproveo British Telekom). On tvrdi da socijalni uticaj medijuma za komunikaciju zavisi od društvenog prisustva koji omogućava da imaju komunikatori. Društveno prisustvo se definiše kao svojstvo samog medija: stepen akustičnog, vizuelnog i fizičkog kontakta koji on dozvoljava. Teorija pretpostavlja da će više kontakata povećati ključne komponente "prisustva": veću intimnost, neposrednost, toplinu i interpersonalni odnos. Kao posledica društvenog prisustva, očekuje se da će se društveni uticaj povećati. U slučaju komunikacione tehnologije, pretpostavka je da su tekstualne forme interakcije (e-mail, instant poruke) manje društvene i stoga manje pogodne za društveni uticaj. Teorija bogatstva medija (Daft i Lengel,1986)Daft, R. L. and Lengel, R. H. (1986). Organizational information requirements, media richness and structural design. deli neke karakteristike sa teorijom društvene prisutnosti. To pretpostavlja da se količina informacija koje se prenose razlikuje u odnosu na bogatstvo medija. Teorija pretpostavlja da su rešavanje dvosmislenosti i smanjenje nesigurnosti glavni ciljevi komunikacije. Pošto se komunikacijski mediji razlikuju u stopi razumevanja koju mogu postići u određenom vremenu (s „bogatim“ medijima koji prenose više informacija), oni nisu svi sposobni da dobro reše nesigurnost i dvosmislenost. Što je kapacitet medija manje ograničen, to je manja neizvesnost i dvosmislenost koju može upravljati. Iz toga sledi da bogatstvo medija treba uskladiti sa zadatkom kako bi se sprečilo pojednostavljenje ili komplikacija. Teorija provodnosti medija (Kok, 2001; 2004)Kock, N. (2001). The ape that used email: Understanding e-communication behavior through evolution theory. Kock, N. (2004). The psychobiological model: Towards a new theory of computer-mediated communication based on Darwinian evolution. se gradi na idejama ljudske evolucije i predložen je kao alternativa teoriji bogatstva medija. Ona tvrdi da su, od kada su naši preci hominida iz kamenog doba pre svega komunicirali licem u lice, evolutivni pritisci doveli do razvoja mozga koji je koncipiran za taj oblik komunikacije. Drugi oblici komunikacije su suviše novi i malo je verovatno da su postavili evolucijske pritiske koji su mogli da oblikuju naš mozak u njihovom pravcu. Korišćenje komunikacionih medija koji suzbijaju ključne elemente koji se nalaze u komunikaciji licem u lice, kao što to čine mnogi elektronski komunikacioni mediji, na kraju dovodi do kognitivnih prepreka komunikaciji. Ovo je posebno slučaj u kontekstu složenih zadataka (npr. redizajn poslovnih procesa, razvoj novih proizvoda, online učenje), jer se čini da takvi zadaci zahtevaju intenzivniju komunikaciju tokom dužeg vremenskog perioda od jednostavnih zadataka. Teorija medijske sinhronizacije (MST, Denis & Valacic, 1999) preusmerava teoriju bogatstva prema sinkronicitetu komunikacije.