Elizabet Kejdi Stanton (12 november 1815 – 26. oktobar 1902) bila je američki sufragista, društveni aktivista, abolicionista, i vodeća figura ranog pokreta za ženska prava. Njena Deklaracija o sentimentima, predstavljena na Seneka Folskoj konvenciji održanoj u Seneka Folsu u Njujorku 1848. godine, često se smatra iniciranjem prvih organizovanih pokreta za prava žena i njihova glasačka prava u Sjedinjenim Državama.Though it is popularly known as the first-ever women's rights convention, the Seneca Falls Convention was preceded by the Anti-Slavery Convention of American Women in 1837 held in New York City, at which women's rights issues were debated, especially African-American women's rights. In June 1848, two male-organized conventions discussed the rights of women: The Conference of Badasht in Persia, at which Táhirih advocated women's rights and took off her veil; and the National Liberty Party Convention in New York at which presidential candidate Gerrit Smith established a party plank of women's suffrage. Stanton je bila predsednik Nacionalnog američkog udruženja žena za izborna prava glasa od 1890. do 1892. godine.
Pre nego što je Stanton suzila svoj politički fokus gotovo isključivo na ženska prava, ona je bila aktivni abolicionista sa suprugom Henrijem Brusterom Stantonom (saosnivačem Republikanske stranke) i rođakom Geritom Smitom. Za razliku od mnogih koji su bili uključeni u pokretu za ženska prava, Stanton se bavila raznim pitanjima koja se odnose na žene mimo glasačkih prava. Njen delokrug je obuhvatao roditeljska i starateljska prava žena, imovinska prava, prava na zaposlenje i primanja, razvod, ekonomsko zdravlje porodice i kontrolu rađanja. Takođe je bila otvorena zagovornica pokreta umerenosti iz 19. veka.
Nakon Američkog građanskog rata, posvećenost Stantonove ženskom biračkom pravu izazvala je raskol u pokretu za ženska prava kada je ona, zajedno sa Suzan B. Entoni, odbila da podrži usvajanje četrnaestog i petnaestog amandmana Ustava Sjedinjenih Država. Ona se protivila davanju dodatne pravne zaštite i glasačkih prava afroameričkim muškarcima, dok su ženama, crnim i belim, uskraćena ta ista prava. Njen stav po ovom pitanju, zajedno sa njenim razmišljanjima o organizovanom hrišćanstvu i ženskim pitanjima izvan glasačkih prava, doveo je do formiranja dve odvojene organizacije za ženska prava koja su se konačno spojile, sa Stantonovom kao predsednicom zajedničke organizacije, dvadesetak godina nakon njenog raskola sa prvobitnim pokretom ze ženskog pravo glasa.
Stanton je umrla 1902. godine, napisavši Žensku Bibliju i svoju autobiografiju Osamdeset godina i više, i mnoštvo članaka i pamfleta o ženskom izbornom pravu i ženskim pravima.
Detinjstvo i porodična pozadina
Elizabet Kejdi, osmo od jedanaestero djece, rođena je u Džonstaunu u Njujorku, od oca Danijela Kejdija i majke Margaret Livingston Kejdi. Petoro njene braće i sestara je umrlo u ranom detinjstvu ili dojenačkom uzrastu. Šesti brat, njen stariji brat Eleazar, umro je u svojoj dvadesetoj godina neposredno pre diplomiranja na Junion koledžu u Skenektadiju u Njujorku. Samo su Elizabet Kejdi i njene četiri sestre živele do odraslog uzrasta i starosti. Kasnije u životu, Elizabet je imenovala svoje dve ćerke po dvema od svojih sestara, Margaret i Hariot.
Danijel Kejdi, otac Stantonove, bio je istaknuti federalistički advokat koji je odslužio jedan mandat u Kongresu Sjedinjenih Država (1814–1817), a potom je postao sudija opšteg suda, i 1847. godine sudija Vrhovnog suda u Njujorku. Sudija Kejdi upoznao je svoju ćerku sa zakonom i zajedno sa njenim pašenogom Edvardom Bajardom, posadili su rano seme koje je preraslo u njen pravni i društveni aktivizam. Još kao mlada devojka, ona je uživala da čita očeve pravne knjige i da raspravlja pravna pitanja sa njegovim pravnim službenicima. Upravo je ovo rano izlaganje zakonu delom uzrokovalo da Stanton shvati koliko je nesrazmerno zakon favorizirao muškarce nad ženama, posebno udatim ženama. Njena spoznaja da udate žene nemaju gotovo nikakvo vlasništvo, prihod, zaposlenje ili čak starateljska prava nad sopstvenom decom, pomoglo joj je da krene u pravcu promene tih nejednakosti.
Reference
Literatura
Hill and Wang, New York. . Addison-Wesley Publishers, . Burns, Ken and Geoffrey C. Ward; Alfred A. Knoph; New York, NY. . DVD & VHS tape, PBS Home Video, . . Ed. Henry Louis Gates, Jr. Penguin Putnam, Inc.; New York, NY. . , September . . ; Ithaca, NY. . Dubois, Ellen Carol and Candida-Smith, Richard editors. "Elizabeth Cady Stanton, Feminist as Thinker. New York University Press; New York, NY. . . Lawrence Hill Books (The Library of Black America); Chicago, IL. . . ; New York, NY. . "GAGE, Matilda Joslyn" (pp. 4–6) and "HOWE, Julia Ward" (pp. 225–229). The Belknap Press of Harvard University Press; Cambridge, MA. . "STANTON, Elizabeth Cady" (pp. 342–347) and "STONE, Lucy" (pp. 387–390). The Belknap Press of Harvard University Press; Cambridge, MA. . ; Ithaca, NY. . Cornell University Press; Ithaca, NY. . 3rd Edition; New York, 1975. . New York. Crown Publishers, Inc.; . . , November . ; G.P. Putnam's Sons; New York, NY, 1940. ; New Brunswick, NJ. . ; New Brunswick, NJ. . ; New Brunswick, NJ. . ; New Brunswick, NJ. . ; New Brunswick, NJ. . ; New Brunswick, NJ. . Praeger Publishers; Westport, CT. . ; Boston. . ; Ashfield, MA. . Northeastern University Press; Boston. ; Great Minds Series; Amherst, NY. . , vol. 4, 1902 Arno & The New York Times; New York, 1969. (Originally published by Harper & Brothers Publishers). Arno & The New York Times; New York, 1969. (Originally published by Harper & Brothers Publishers).
Spoljašnje veze
Sabrana dela -{ from Harvard University}- -{Elizabeth Cady Stanton: A Register of Her Papers from the Library of Congress}- -{ from Rutgers University}- -{Carrie Chapman Catt Collection at the Library of Congress has volumes from the library of Elizabeth Cady Stanton.}-
Individualni spisi Stantonove -{Declaration of Rights with list of signatories from the Women's Rights National Historical Park}- -{Eighty Years and More from the University of Pennsylvania digital library}- -{ from the Antislavery Literature Project}- from Project Gutenberg}- -{ from the National Endowment for the Humanities Voices of Democracy Project.}-
Drugi onlajn izvori
-{Elizabeth Cady Stanton House from the United States National Park Service}- -{ from Women's eNews}- -{Women's Rights National Historical Park from the National Park Service}- -{ from the Office of the Manhattan Borough President (Borough of Manhattan, New York City)}- -{"Writings of Elizabeth Cady Stanton" from C-SPAN's American Writers: A Journey Through History''}- -{Michals, Debra. "Elizabeth Cady Stanton". National Women's History Museum. 2017.}-
Категорија:Рођени 1815. Категорија:Умрли 1902. Категорија:Амерички аболиционисти Категорија:Феминисткиње