right|thumb|Božićno drvo ispred Rokfeler centra postavljeno 1987. godine, fotografisano 24. decembra za Badnje veče. Norveška omorika, visoka skoro 24 m ukrašena je sa 18.000 lampica. Božićno drvo ispred Rokfeler centra je veliko božićno drvo koje se svake godine postavlja na platou Rokfelerove zgrade u Midtaun Menhetnu u Njujorku, Sjedinjene Američke Države. Drvo se, krajem novembra ili početkom decembra, postavlja na javnoj ceremoniji prve srede nakon Dana zahvalnosti. Od 1997. godine, paljenje ukrasnih svećica postalo je tradicionalni televizijski prenos koji prate milioni ljudi svake godine na NBC televiziji. Ceremonija paljenja se emituje na kraju muzičkog programa, koji se takođe prenosi uživo. Tradicionalno, rasvetu pale gradonačelnik Njujorka i specijalni gosti. Procenjuje se da božićno drvo ispred Rokfeler centra svake godine poseti oko 125 miliona ljudi.
Za božićno drvo uglavnom se bira norveška omorika visine između 20 i 30 metara. Tradicija postavljanja božićnog stabla datira od 1933. godine. Rasveta na drvetu postavljenom 2. decembra 2020. godine nije imala publiku tokom ceremonije paljenja zbog Kovid-19 pandemije. U posebnoj televizijskoj emisiji pušteni su ranije snimljeni muzički prilozi a potom je usledio direkti prenost paljenja sijalica na drvetu koje će biti izloženo do početka januara 2021. godine.
Izbor i dekoracija
Drvo se tradicionalno donira Rokfeler centru, koji zauzvrat, nakon proslave Nove godine, donira stablo za proizvodnju drvene građe. Menadžer baštenskog odeljenja Rokfeler centra, David Murbah je sve do svoje smrti 2009. godine, samostalno birao drvo u saveznoj državi Njujork, okolnim saveznim državama, a neretko i u Otavi i Ontariu u Kanadi.
Odluku o izboru drveta od 2009. godine, donosi Erik Pauze. On posećuje rasadnik u nekoliko američkih država i traži najlepše drvo za Rokfelerov centar. Fotografije izabranih stabala se potom stavljaju na internet stranicu samog Centra. Prilikom odabira stabla, vodi se računa o njegovoj visini, izgledu i mogućnosti da podnese tešku božićnu dekoraciju.
Kada se drvo odabere, uz pomoć poduprenih dizalica, vrši se njegova seča a potom se organizuju pripreme za transport na prilagođenoj teleskop prikolici. O prevozu drveta do Menhetna brine specijalizovana kompanija „Christmas Tree Brooklyn”. Na tom putovanju, stablo je često ukrašeno velikim crvenim mašnama ili drugim dekorativnim moticima. Iako plato isper Rokfelerovog centra dozvoljava visinu stabla od 38m, obično se zbog užih ulica i lepše panorame, bira drvo visine do 30m. Pored standardnih načina za prevoz drveta se korisi i transportni avion, kamion i ostala transportna sredstva.
Ispred Rokfelerovog centra, stablo se podupire pomoću četiri žice i čelične šipke koja se nalazi u sredini. Potom se oko stabla postavljaju skele, kako bi radnici mogli da okače oko 50.000 raznobojnih led sijalica i ostalih ukrasa. Na samom vrhu se nalazi zvezda. Od 2018. godine, vrh jelke ukrašava zvezda napravljena od Svarovski kristala. Nju je dizajnirao renomirani arhitekta Daniel Leibesking. Zvezda ima 70 kraka i tri miliona kristala sa led rasvetnim sijalicama koje proizvodi kompanija Oznuim. Ukupna težina zvezdanog vrha je oko 408kg.
Istorija thumb|Prvo drvo u Rokefeler centru, koje su podigli građevinski radnici 1931. godine ubrzo nakon čišćenja lokacije. Rradnici se pored plata postrojavaju pored drveta ukrašenog vencima koje su napravile radničke porodice.
Istorija postavljanja božićnog drveta ispred Rokfeler centra datira iz vremena izgradnja, kada su radnici na badnje veče 1931. godine, u vreme velike depresije, okitili balzamastu jelu od šest metara. Za ukrašavanje su koristili brusnice, vence od papira i nekoliko limenih konzervi. Dve godine kasnije, prvih 15 m drveta bilo je osvetljeno, a Centar je, svoju novu atrakciju, nazvao „svetiljkom za odmor Njujorčana i njegovih posetilaca“. Veliko klizalište na otvorenom, otvoreno je 1936. godine.
Od tada, postavljanje božićnog drveta postalo je godišnja tradicija. U početku su radnici sami skupljali priloge za kupovinu stabla koje je bilo centar mnogobrojnih okupljanja.
Drugi svetski rat doneo je eru korišćenja ukrasa sa patriotskim simbolima i bojama, uključujući crvene, bele i plave ukrase za jelku. Godine 1942. postavljeno je tri manjih stabala i svako je bilo ukrašeno u jednoj od boji zastave. Od 1944 do 1945. drvo nije bilo osvetljeno, zbog propisao zatamljenju tokom ratnog stanja. Posle rata i nekoliko sezona bez svetiljki, korišćeno je šest projektora sa ultraljubičastim svetlom koji su projektovali 700 fluorescentnih snopova svetlosti. Godinama je stablo bilo sve više, tako da su od 1950. počele da se koriste skele za zkrašavanj. Do kraja decenije, posao ukrašavanja je obavljalo dvadeset ljudi koji su imali devet dana na raspolaganju. Godine 1951. televizijska kuća NBC pokrenula je specijalnu emisiju povodom završetka kićenja božićnog drveta.
Tradicija recikliranja stabla započeta je 1971. godine kada je drvo od 20 m, donešeno iz Ist Montplerijera iz savezne države Vermon, reciklirano u trideset vreća malča koji je iskorišćenu za prirodne staze u Istočnom Menhetnu. Iako se za prevoz drveta obično koristio transportni kamion, godine 1998. je stablon prevezeno uz pomoć najveće transportnog aviona. Najviše postavljeno drvo bilo je ono iz 1999, kada je ispred Rokfeler centra postavljeno stablo visine 30 m.
Nakon terorističkih napada 2001. godine, božićno drvo je ponovo ukrašenoo ukrasima crvene, plave i bele boje. Godine 2007. rasveta je bila zelene bolje u cilju posvećenosti energetske efikasnosti.
Dana 16. novembra 2020. godine, odrasla ženka severne sove, pronađena je dehidrirana i gladna unutar umotanih grana tek isporučenog drveta tokom njegove instalacije. Pticu su otkrili radnici koji su smrču prevezli 170 kilometara od Oneonte u Njujorku do Rokfeler centra. Pernati slepi putnik, po imenu Rokfeler (Roki), izdržao je trodnevno putovanje i stvorio veliko interesovanje javnosti i izveštavanje medija. Odvedena je u kontrolni centar za divlje životinje i negovana do potpune snage pre nego što je puštena na teren centra za divlje životinje u Saugertiesu u Njujorku.
Emitovanje na televiziji
Od 1997. godine, ceremonija paljenja se prenosi učivo na programu NBC televiziju u udarnom večernjem terminu u istočnoj i centralnoj vremenskoj zonu. U ostalim delovima Sjedinjenih Država, gledaoci gledaju reprizu prenosa ili ga prate uživo van prajmtajma (udarni večernji termin). Od prvog TV prenosa pa do danas, domaćin ceremonije je voditelj emisije Today, El Roker Mlađi. Njemu se 2012. godine pridružila Gatri Savana i Hoda Kotb, 2017. godine. Voditeljskom timu se 2020. godine pridružio Krejg Melvin, novinar televizij MSNBC. Do 1997. godine, ceremonija se prenosila isključivo u Njujorku na televiziji WNBC. Svećice na Rokfelerovom božićnom drvetu se pale oko 22 časa po lokalnom vremenu. Podaci o drvetu po godinama
Godina Stanište drveta Vrsta drveta Visina Ceremonija paljenja svećica 1933 Balzamasta jela 1934 Babilon (Njujork) Evropska smrča decembar 20, 1934 1935 Evropska smrča 1936 Morstaun (Nju Džerzi) Evropska smrča Twin trees with newly-opened skating rink 1937 Allamuchy, New Jersey Evropska smrča Twin trees 1938 Evropska smrča decembar 19, 1938 / Twin trees 1939 grad nije zabeležen, Nju Džerzi Evropska smrča decorated only with floodlights and one star 1940 Hajd Park (Njujork) Evropska smrča 1941 Evropska smrča Four reindeer featured with the display 1942 Huntington (Njujork) , Evropska smrča Three trees not lighted, painted red, white & blue 1944 Long Ajlend, Njujork Evropska smrča Unlit since 1941. Known as "The Dark Trees" 1945 Sajoset (Njujork) Norman spruce decembar 14, 1945 1946 Sajoset (Njujork) Evropska smrča 1947 Dir Park (Njujork) Evropska smrča 1948 Maunt Kisko (Njujork) Evropska smrča decembar 10, 1948 1949 Japhenk (Njujork) Evropska smrča decembar 9, 1949 / Spray-painted white 1950 Maunt Kisko (Njujork) Evropska smrča 1951 Lejk Ronkonkoma (Njujork) Evropska smrča 1952 Allamuchy, New Jersey Evropska smrča from Peter Stuyvesant Estate 1953 Morstaun (Nju Džerzi) Evropska smrča 1954 Belvidir (Nju Džerzi) Evropska smrča 1955 Belvidir (Nju Džerzi) Evropska smrča 1956 Vajtfild (Nju Hempšir) Bela smrča decembar 6, 1956 1957 Ajland Pond (Vermont) Bela smrča 1958 Ist Medison, Mejn Bela smrča decembar 11, 1958 1959 Ist Brukfild (Masačusets) Evropska smrča decembar 10, 1959 1960 Nort Harford, Pensilvanija Evropska smrča 1961 Smitstaun (Njujork) Evropska smrča decembar 7, 1961 1962 Grinvil (Mejn) Bela smrča decembar 6, 1962 1963 Herli (Njujork) Evropska smrča decembar 12, 1963 1964 Lejk Karmel (Njujork) Evropska smrča decembar 10, 1964 1965 Derijen (Konektikat) Evropska smrča decembar 9, 1965 1966 Otava, (Kanada) Bela smrča 1967 Koventri (Vermont) Balsam fir 1968 Holend (Vermont) Bela smrča 1969 Saranac Lake, New York Balsam fir decembar 11, 1969 1970 Koventri (Vermont) Bela smrča 1971 Ist Montpelijer (Vermont) Balsam fir 1972 Old Bridž (Nju Džerzi) Evropska smrča 1973 Tenaflaj (Nju Džerzi) Evropska smrča 1974 Lihajton (Pensilvanija) Evropska smrča 1975 Nju Kenan (Konektikat) Balsam fir 1976 Montkler (Nju Džerzi) Bela smrča 1977 Diksfild (Mejn) Bela smrča 1978 Mehveh (Nju Džerzi) Evropska smrča 1979 Spring Vali (Njujork) Evropska smrča 1980 Mehveh (Nju Džerzi) Evropska smrča decembar 8, 1980 1981 Vest Danvil, Vermont Bela smrča decembar 7, 1981 1982 Mehveh (Nju Džerzi) Evropska smrča decembar 6, 1982 1983 Vali Kotidž (Njujork) Evropska smrča decembar 5, 1983 1984 Far Hils (Nju Džerzi) Evropska smrča decembar 3, 1984 1985 Harvejvil (Pensilvanija) Evropska smrča decembar 9, 1985 1986Nanuet (Njujork) Evropska smrča decembar 1, 1986 1987 Safern (Njujork) Evropska smrča decembar 1, 1987 1988 Raritan Tovnšip (Nju Džersi) Evropska smrča 1989 Montebelo (Njujork) Evropska smrča 1990 Zapadni Norvak (Konektikat) Evropska smrča 1991 Safern (Njujork) Evropska smrča decembar 3, 1991 1992 Stoni Pojnt (Njujork) Evropska smrča 1993 Nanuet (Njujork) Evropska smrča 1994 Ridžfild (Konektikat) Evropska smrča decembar 2, 1994 1995 Mendham Borough, Nju Džerzi Evropska smrča decembar 5, 1995 1996 Armank (Njujork) Evropska smrča decembar 3, 1996 1997 Stoni Pojnt (Njujork) Evropska smrča decembar 2, 1997 1998 Ričfild (Ohajo) Evropska smrča decembar 2, 1998 1999 Killingworth, Connecticut Evropska smrča decembar 1, 1999 2000 Bukanan (Njujork) Evropska smrča novembar 29, 2000 2001 Vejn (Nju Džerzi) Evropska smrča novembar 28, 2001 2002 Blumsbari (Nju Džerzi) Evropska smrča decembar 4, 2002 2003 Mančester (Konektikat) Evropska smrča decembar 3, 2003 2004 Safern (Njujork) Evropska smrča novembar 30, 2004 2005 Vejn (Nju Džerzi) Evropska smrča novembar 30, 2005 2006 Ridžfild (Konektikat) Evropska smrča novembar 29, 2006 2007 Šelton (Konektikat) Evropska smrča novembar 28, 2007 2008 Hamilton Tovnšip (Nju Džerzi) Evropska smrča decembar 3, 2008 2009 Easton (Konektikat) Evropska smrča decembar 2, 2009 2010 Mahopak (Njujork) Evropska smrča novembar 30, 2010 2011 Miflinvil (Pensilvanija) Evropska smrča novembar 30, 2011 2012 Flenders (Nju Džerzi) Evropska smrča novembar 28, 2012 2013 Šelton (Konektikat) Evropska smrča decembar 4, 2013 2014 Danvil (Pensilvanija) Evropska smrča decembar 3, 2014 2015 Gardiner (Njujork) Evropska smrča decembar 2, 2015 2016 Onionta (Njujork) Evropska smrča novembar 30, 2016 2017 Stejt Kolidž (Pensilvanija) Evropska smrča novembar 29, 2017 2018 Walkil (Njujork) Evropska smrča novembar 28, 20182019 Florida (Njujork) Evropska smrča decembar 4, 20192020 Onionta (Njujork)Evropska smrča decembar 2, 2020
Reference
Literatura
Spoljašnje veze
-{Christmas in Rockefeller Center, NBC.com}- -{NYC Insider Guide to Rockefeller Center Christmas Tree Lighting}- -{Tree Lighting Times at Rockefeller Center, NYSGO.com }-
Категорија:Њујорк