Літературна премія імені Якуба Коласа — літературна премія, заснована Постановою Ради Міністрів БРСР № 81 від 10 лютого 1959 року.

Присуджується за високоідейні та високохудожні збірки оповідань, романів та праці над літературно-критичними творами, які були опубліковані в національній пресі впродовж році, за який присуджується премія, і отримав широке суспільне визнання.

У 1965 р. їй присвоєно статус державної нагороди: Державна премія БССР Якуба Коласа. З 1992 р. — у складі Державної премії Республіки Білорусь за літературу, музику та мистецтво.

У Республіці Білорусь вона двічі нагороджується за талановиті, глибокі та самобутні літературні твори, що вносять значний внесок у білоруську національну культуру, розвивають мистецькі традиції та сприяють утвердженню загальнолюдських цінностей та ідей гуманізму.

Переможці Рік присудження    Лауреат    За твір1957   Іван Шамякін   роман «Крыніцы»1959   Пятрусь Бровка   «Калі зліваюцца рэкі»1962   Іван Мележ   роман «Люди на болоті»1963   Янка Бриль   «Працяг размовы»1964   Василь Биков   «Трэцяя ракета»1965   Максим Лужанін   «Колас расказвае пра сябе»1967   Іван Шамякін   роман «Сэрца на далоні»1968   Михайло Линьков   роман «Векапомныя дні»1972   Іван Науменко   «Янка Купала: Духоўны воблік героя» та «Якуб Колас: Духоўны воблік героя»1974   Андрій Макайонок   п'єси «Трыбунал» та «Таблетку пад язык»1976   Алесь Адамович   «Хатынская аповесць»1976   Алена Василевич   тетралогія «Пачакай, затрымайся»1976   Іван Мележ   збірка «Жыццёвыя клопаты»1978   Василь Биков   «Воўчая зграя» та «Яго батальён»1980   Ніл Гілевич   1980   Володимир Колесник   участь у написанні двохтомної «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» та «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры»1980   Адам Мальдзіс   участь у написанні двохтомної «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» та «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры»1980   Михайло Мушинський   участь у написанні двохтомної «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» та «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры»1980   Наум Перкін   участь у написанні двохтомної «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» та «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры»1980   Юліан Пширков   участь у написанні двохтомної «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» та «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры»1980   Михайло Ярош   участь у написанні двохтомної «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» та «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры»1982   Янка Бриль   «Золак, убачаны здалёк»1982   Віктор Козько   «Суд у слабадзе»1984   Зміцер Бугайов   книга критичних нарисів «Талент і праца»1984   Володимир Короткевич   роман «Чорны замак Альшанскі» (посмертно)1986   Анатолій Кудрявець   роман «Сачыненне на вольную тэму»1990   Геннадій Кисельов   «Разыскивается классик…» та «Спасцігаючы Дуніна-Марцінкевіча»1990   Олег Лойка   роман-есе «Францыск Скарына, або Сонца маладзіковае»1992   Сергій Граховський   збірка «Споведзь»1992   Олесь Жук   «Праклятая любоў»1992   Василь Сьомуха   1996   Генріх Далідович   2002   Василь Журавльов   книга «У пошуку духоўных ідэалаў: на матэрыяле беларускай літаратуры XIX — пачатку XX стаг.»

Примітки