Stanisław Krogulski, ps. „Orland” (ur. 14 marca 1893 w Łowczówku k. Tarnowa, zm. między 16 a 19 kwietnia 1940 w Katyniu) – podpułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Odrodzenia Polski, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Augustyna (1866–1924), działacza niepodległościowego i społecznego, żołnierza Legionów PolskichMariusz Lesław Krogulski, Spuścizna minionych pokoleń, Tuchów 2005, s. ? oraz Bronisławy z Bednarskich. Uczył się w gimnazjum w Sanoku, Rzeszowie i Lwowie; egzamin dojrzałości zdał w 1916 w KrakowieObrona Lwowa 1–22 listopada 1918. 3, Organizacja listopadowej obrony Lwowa, ewidencja uczestników walk, lista strat, Lwów 1939, s. 82. Żołnierz I Brygady Leg. Obrońca Lwowa i Wilna. W obronie Lwowa w stopniu podchorążego w dniach 1–22 listopada 1918 walczył na III Odcinku. Uczestnik III powstania śląskiego. W październiku 1920 został przeniesiony z Polskiej Ekspozytury Wojskowej na Ukrainie do dyspozycji Grupy Operacyjnej Jazdy.
3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 257. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii), a jego oddziałem macierzystym był 26 pułk ułanów. W 1923 służył w Oddziale IIIa Biura Ścisłej Rady Wojennej, pozostając oficerem nadetatowym 26 pułku ułanów. 13 października tego roku został skierowany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu Normalnego 1923–1925. Z dniem 1 października 1925, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu. W 1928 znajdował się w dyspozycji Ministerstwa Skarbu, pozostając w kadrze oficerów kawalerii. Pełnił wówczas służbę w Komendzie Głównej Straży Granicznej w Warszawie na stanowisku szefa sztabu. W kwietniu 1928 prowadził wykłady z „piechoty i taktyki ogólnej” na I Kursie Instruktorów Szkolnych dla Policji PaństwowejNa Posterunku : gazeta Policji Państwowej R.10, nr 15 (14 kwietnia 1928), s. 13.. W kwietniu 1929 został przeniesiony do 3 pułku strzelców konnych, a w KG SG zastąpił go mjr Leopold Ruszczyc z 5 Brygady KOP. 30 stycznia 1930 został wybrany do Komitetu Organizacyjnego Święta RarańczyDziennik Poznański, R.72, nr 30 (6 lutego 1930), s. 3.. 27 stycznia 1930 roku został awansowany na stopień majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 11. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W czerwcu tego roku został przeniesiony do Brygady Kawalerii „Równe” na stanowisko szefa sztabu. Brał udział w Rajdzie Brygady Kawalerii „Równe” w dniach 6 – 17 października 1932Polska Zbrojna, R.11, nr 295 (25 października 1932), s. 8.. W listopadzie 1932 został przeniesiony do Sztabu Głównego. W latach 1933–1934 kierował referatem w DOK I w Warszawie. W marcu 1934 został przeniesiony do 3 pułku ułanów w Tarnowskich Górach na stanowisko zastępcy dowódcy pułkuGeneralny Inspektor Sił Zbrojnych - Obsada personalna - kawaleria - 701-001-116-201.pdf. W listopadzie 1936 przeniesiony do DOK II w Lublinie. Awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków, 2006, s. 129.. W 1939 kierownik Samodzielnego Referatu Bezpieczeństwa Wojennego w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr II w LublinieRyszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków, 2006, s. 513Tucholski podaje błędnie DOK III.
W kampanii wrześniowej wzięty do niewoli radzieckiej. Według stanu na grudzień 1939 był jeńcem obozu w KozielskuУБИТЫ В КАТЫНИ, Москва Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья» 2015, s. 424.. Między 15 a 17 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD – lista wywózkowa 032/1 poz. 66 nr akt 1172 z 14.04.1940. Został zamordowany między 16 a 19 kwietnia 1940 przez NKWD w lesie katyńskim. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943, zapis w dzienniku ekshumacji pod datą 26.05.1943. Przy szczątkach Stanisława Krogulskiego w mundurze oficerskim znaleziono książeczkę PKO, legitymację MSWojsk. i świadectwo szczepień z obozu w Kozielsku. Figuruje na liście AM–3284, a po naniesionych poprawkach pod nr 3281 i liście Komisji Technicznej PCK pod numerem: GARF-120-03284. Nazwisko Krogulskiego znajduje się na liście ofiar (pod nr 3284) opublikowanej w Gońcu Krakowskim nr 169, w Nowym Kurierze Warszawskim nr 164 z 1943.
Publikował w fachowej prasie wojskowej, m.in. w „Przeglądzie Kawaleryjskim” opublikował artykuły pt. Indywidualna obrona przeciwpancerna oraz Związek pancerny przeciw kawalerii.
Życie prywatne Żonaty od sierpnia 1939 z Marią Danutą z Mulińskich (ur. 1913), nie pozostawił potomstwa. Mieszkał w Lublinie przy ulicy Skłodowskiej 16/1.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (23 grudnia 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928) Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka pamiątkowa Wyższej Szkoły Wojennej
Upamiętnienie Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie na stopnień pułkownika. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Krzyż Kampanii Wrześniowej – zbiorowe, pośmiertne odznaczenie pamiątkowe wszystkich ofiar zbrodni katyńskiej (1 stycznia 1986). Tablica epitafijna na Mogile Katyńskiej w Lublinie.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich
Przypisy
Bibliografia
Mariusz Krogulski, Czterech Krogulskich, „Polska Zbrojna” 1992 nr 22.
Małopolski słownik biograficzny uczestników działań niepodległościowych 1939-1956, tom 4, Kraków 1999.
Auswaertiges Amt – Amtliches Material Zum Massenmord Von Katyn, Berlin 1943.
Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. . Mariusz Lesław Krogulski, Spuścizna minionych pokoleń, Tuchów 2005. Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. .
Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Podpułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Szefowie sztabu Wołyńskiej Brygady Kawalerii Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zastępcy dowódcy 3 Pułku Ułanów Śląskich Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich