thumb|Komendy rejonów uzupełnień OK X Komenda Rejonu Uzupełnień Nisko (KRU Nisko) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie..
Historia komendy 15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów korpusów oraz wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, na terenie Okręgu Korpusu Nr X została utworzona Powiatowa Komenda Uzupełnień Nisko z siedzibą w Łańcucie. W skład okręgu poborowego PKU Nisko w Łańcucie zostały włączone powiaty: łańcucki, niżański, kolbuszowski i tarnobrzeski. Powiaty łańcucki i niżański zostały wyłączone z dotychczasowej PKU 39 pp w Jarosławiu, która działała na terenie Okręgu Generalnego „Lwów”, natomiast powiaty kolbuszowski i tarnobrzeski zostały wyłączone z dotychczasowej PKU 17 pp w Rzeszowie, która funkcjonowała w Okręgu Generalnego „Kraków”. W każdym z czterech powiatów wchodzących w skład okręgu poborowego PKU Nisko w Łańcucie miał rezydować oficer ewidencyjny. W 1923 roku obsadzone były tylko dwa stanowiska..
Z dniem 10 października 1923 PKU Nisko w Łańcucie została przeniesiona do Niska..
18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej., a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu.
Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej. W skład PKU Nisko wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych.
12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty.
Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Nisko normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
Z dniem 1 października 1927 roku z okręgu poborowego PKU Nisko zostały wyłączone powiaty: łańcucki i kolbuszowski. Powiat łańcucki został włączony w skład nowo otworzonej PKU Łańcut, natomiast powiat kolbuszowski podporządkowany PKU RzeszówDz. Rozk. MSWojsk. Nr 28 z 14 października 1927 roku, poz. 350..
W marcu 1930 roku PKU Nisko nadal podlegała Dowództwu Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu i obejmowała swoją właściwością powiaty: niżański i tarnobrzeski.. W grudniu tego roku PKU posiadała skład osobowy typ IV.
31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmianDz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290..
1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Nisko została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Nisko przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku, z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym.. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Nisko normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień.
Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr X, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiaty: niżański i tarnobrzeski.
Obsada personalna Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Nisko, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku. Komendanci mjr piech. Stanisław Peszkowski (do 11 X 1923 → Rezerwa Oficerów Sztabowych DOK X) mjr rez. powoł. do sł. czyn. / mjr piech. Paweł Kowalski (11 X 1923 – II 1929 → dyspozycja dowódcy OK X) mjr piech. Ludwik II Wilczyński (III 1930 – 1 I 1933 → komendant Placu Kalisz) mjr piech. Michał Paykart (2 XII 1932 – 31 VII 1934 → stan spoczynku) ppłk geogr. Józef Szajewski (VIII 1934 – 1939)
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925 I referent por. kanc. Stefan Barutowicz (1923 – III 1925 → dyspozycja dowódcy OK X) kpt. kanc. Feliks Potakowski (od III 1925) kpt. piech. Kazimierz Wilhelm Malewski (od VIII 1925) II referent por. kanc. Adolf Ohly (IX 1923 – I 1924 → oficer ewidencyjny 5 pac) urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Franciszek Szarnagel (I 1924 – V 1925 → OE Mielec PKU Rzeszów) kpt. art. Paweł Piotr Filipowicz (V – VII 1925 → 5 pap) referent inwalidzki – urzędnik wojsk. XI rangi Wilhelm Schreiber (do 1 XII 1923 → OE Rzeszów PKU Rzeszów) oficer instrukcyjny kpt. piech. Jan Dyszkiewicz (XI 1922 – XII 1923 → Oddziału III Sztabu DOK X) por. piech. Edward Mazurkiewicz (X 1924 – III 1926 → 3 pp Leg.) oficer ewidencyjny Łańcut – por. piech. Gustaw Lencznarowicz (od I 1923) oficer ewidencyjny Kolbuszowa – wakat oficer ewidencyjny Nisko chor. Filip Stocki (od 1 IV 1924) por. kanc. Piotr Nowosielski (IX 1924 – V 1925 → OE Strzyżów PKU Sanok) por. kanc. Adolf Bernatowicz (od V 1925) oficer ewidencyjny Tarnobrzeg – wakat Na jednym z wakujących stanowisk obowiązki pełnił urzędnik wojsk. XI rangi Wincenty Bąkowski
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938 kierownik I referatu administracji rezerw i zastępca komendanta kpt. san. Michał Witkowski (II 1926 – VI 1930 → kierownik I referatu PKU Jarosław) kpt. kanc. Władysław Albin Śliwa (VI 1930 – 15 IX 1932 → praktyka u płatnika 25 pal) kpt. piech. Władysław Stahr (1932 – VI 1938 → kierownik I referatu KRU) kierownik II referatu poborowego por. piech. Eugeniusz Jan Bulski (IV 1928 – IX 1930 → kierownik II referatu PKU Prużana) kpt. art. Marian Stanisław Grossmann (był w 1932) referent por. kanc. Adolf Bernatowicz (II 1926 – VII 1928 → dyspozycja dowódcy OK X) por. art. Marian Stanisław Grossmann (VII 1929 – ? → kierownik II referatu)
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939 kierownik I referatu ewidencji – kpt. adm. (piech.) Władysław Stahr †1940 Katyń kierownik II referatu uzupełnień – kpt. adm. (piech.) Wacław Mateusz Brusznicki
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Nisko Nisko Nisko Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Nisku