300px|thumb|Zlepieniec zygmuntowski w miejscu występowania (kamieniołom Jerzmaniec) 300px|thumb|Oryginalny trzon kolumny Zygmunta w Warszawie wykonany ze zlepieńca zygmuntowskiego Zlepieniec zygmuntowski – zlepieniec (rzadko brekcja) występujący w Paśmie Bolechowickim Gór Świętokrzyskich, w powiecie kieleckim, województwie świętokrzyskim, w Polsce. Skała pochodzi z permu.
Wydobywany był w okolicach Czerwonej Góry.
Nazwa Nazwa pochodzi od króla Polski i Szwecji Zygmunta III Wazy, gdyż z tej skały wykonany był pierwszy trzon kolumny Zygmunta w Warszawie (zastąpiony granitowym w 1887).
Spotykana jest również nazwa Zygmuntówka.
Geneza i skład Skała ma genezę terygeniczną. Powstała w klimacie suchym. Materiał klastyczny jest wieku dewońskiego i stanowią go głównie wapienie oraz rzadziej dolomity. Po przetransportowaniu na niewielkie odległości, był on akumulowany w postaci stożków napływowych w strefie transgredującego morza. Zlepieniec powstał w późnym permie, w dolnym cechsztynie.
Spoiwo ilasto-wapniste z domieszkami tlenków i wodorotlenków żelaza, które odpowiadają za czerwoną barwę. W niektórych miejscach spoiwo to zostało zastąpione kalcytem pochodzenia hydrotermalnego. Zlepieniec poprzecinany jest także żyłami kalcytowymi z kryształami galeny i barytu oraz strefami uskokowymi. W zlepieńcu uwidaczniają się także zjawiska krasowe.
Właściwości Zlepieniec zygmuntowski jest barwy czerwonej, z czerwonymi, szarymi i czarnymi klastami.
Cechy fizyczne Gęstość 2,69–2,70 g/cm³ Nasiąkliwość 0,13–0,20 % Wytrzymałość na ściskanie 19-98 MPa Ścieralność na tarczy Boehmego 0,57-1,50 cm Ścieralność w bębnie Devala 4,1–7,3% Mrozoodporność 25 cykli (całkowita)
Eksploatacja Zlepieniec zygmuntowski był eksploatowany od XVI w. do 1993. W ostatnich latach funkcjonowania kamieniołomu wydobywano 11 – 19 tys. ton materiału rocznie.
Obecnie nie prowadzi się eksploatacji zlepieńca zygmuntowskiego.
Zastosowanie Zlepieniec zygmuntowski był popularną skałą stosowaną w budownictwie.
Przykłady zastosowania Kraków: Zamek Królewski na Wawelu - parapety kaplica Zbaraskich w kościele Świętej Trójcy Dom Handlowy „Jubilat” budynki A-0 i D-10 Akademii Górniczo-Hutniczej Poznań hotele Novotel, Ikar, Olimp kościół św. Stanisława Kostki kościół Imienia Maryi Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy ul. Dąbrowskiego
Bibliografia
Kategoria:Skały budowlane Polski zygmuntowski Kategoria:Skały permu Kategoria:Geologia Gór Świętokrzyskich Kategoria:Powiat kielecki