mały|upright=0.5|Budowa 1,3-oksazolidyn-2-onu, wspólnego elementu strukturalnego leków oksazolidynonowych Oksazolidynony – grupa wielofunkcyjnych organicznych związków chemicznych, zawierających szkielet 1,3-oksazolidyn-2-onu. Wiele z nich wykazuje działanie bakteriostatyczne.
Historia 1,3-Oksazolidyn-2-on został opisany po raz pierwszy pod koniec XIX w., natomiast aktywne biologiczne oksazolidynony zostały otrzymane w 1978 roku podczas badań prowadzonych w firmie DuPont, jednak ich działanie bakteriostatyczne zostało odkryte dopiero w 1987 roku. W 2000 roku na rynek farmaceutyczny został wprowadzony pierwszy lek tej grupy, linezolid, a drugim, i jak do tej pory (2019) ostatnim, był tedyzolid wprowadzony w 2014 roku.
Oksazolidynony + Zarejestrowane oksazolidynony Nazwafarmaceutyczna Wzór chemiczny Nazwapreparatuoryginalnego Lekigeneryczne linezolid 220px Zyvoxid tedyzolid 280px Sivextro
+ Oksazolidynony w trakcie badań klinicznych Nazwafarmaceutyczna Wzór chemiczny Inne nazwy Faza badań klinicznych delpazolid 250px LCB01-0371 II kadazolid 350px ACT-179811 III kontezolid 280px MRX-I III posyzolid 340px AZD2563AZD5847 II radezolid 350px Rx-01_667RX-1741 II sutezolid 270px PNU-100480PF-02341272 II
Mechanizm działania Oksazolidynony wiążą się z centrum transferazy peptydylowej podjednostki 50S rybosomu w kieszeni odpowiadającej funkcjonalnemu miejscu aminoacylowym (A), zasłaniając resztę aminoacylową tRNA związaną z miejscem A. Oksazolidynony stabilizują również konformację urydyny 2585 w podjednostce 23S rRNA. Powoduje to zakłócanie prawidłowego pozycjonowania tRNA na rybosomie, zwiększenie częstotliwość zmiany ramki odczytu oraz nonsensownej supresji translacji. Ostatecznym efektem jest uniemożliwienie powstania kompleksu inicjacyjnego fMet-tRNA.
Zastosowanie Oksazolidynony są w pierwszym rzędzie stosowane w leczeniu zakażeń wywołanych przez wielooporne bakterie Gram-dodatnie, takie jak metycylinooporne gronkowce (MRSA), wankomycynooporne enterokoki (VRE) oraz penicylinooporne pneumokoki (PRP). Linezolid znajduje również zastosowanie w leczeniu gruźlicy wielolekoopornej (MDR-TB).
Zarejestrowane wskazania szpitalne zapalenie płuc w którym znanym lub podejrzewanym czynnikiem chorobotwórczym są bakterie Gram-dodatnie pozaszpitalne zapalenie płuc w którym znanym lub podejrzewanym czynnikiem chorobotwórczym są bakterie Gram-dodatnie powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich wyłącznie wtedy, kiedy wyniki badań mikrobiologicznych wykazały, że zakażenie zostało wywołane przez wrażliwe bakterie Gram-dodatnie ostre zakażenia bakteryjne skóry i tkanek miękkich (ABSSSI)
Oporność Pierwszym mechanizmem oporności na linezolid jest zmniejszenie powinowactwa miejsca wiązania do leku spowodowane mutacją G2576U lub rzadziej T2500A domeny V 23S rRNA. Wystąpienie tych mutacji może być powodowane ekspozycją na antybiotyk powyżej 28 dni. Drugim mechanizmem jest oporność związana z obecnością genu cfr (), którego produktem jest metylotransferaza odpowiedzialna za metylację 23S rRNA w pozycji A2503. Gen cfr jest znajdywany w transpozonach i plazmidach szczepów w wielu różnych lokalizacjach na świecie, co może świadczyć o jego łatwym się rozprzestrzenianiu.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Leki z listy leków podstawowych Światowej Organizacji Zdrowia Kategoria:Oksazolidyny Kategoria:Antybiotyki Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019