Gołąb czarny (Columba janthina) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Występuje na wyspach Morza Wschodniochińskiego. To największy przedstawiciel rodzaju Columba. Gatunek najmniejszej troski.

Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał Coenraad Jacob Temminck w 1830 na łamach Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Columba janthina, podtrzymywaną obecnie (2025) przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC). Do opisu dołączona była tablica barwna opatrzona numerem 503. Biała półobroża gołębia srebrnokryzego (C. jouyi) mogła wyewoluować jako cecha odróżniająca te ptaki od gołębi czarnych, które pojawiły się później i z większym sukcesem zasiedlały nowe tereny. Mogły zepchnąć gołębie srebrnokryze i bonińskie (C. versicolor), również wymarłe, na granice swoich nisz ekologicznych i zasięgu występowania.

Podgatunki i zasięg występowania IOC wyróżnia następujące podgatunki: C. j. janthina Temminck, 1830 – gołąb czarny – niewielkie wyspy na południowy zachód od wybrzeża Korei Południowej oraz u wybrzeża Japonii na południe po archipelag Riukiu oraz wysepki u wybrzeży Tajwanu C. j. nitens (Stejneger, 1887) – gołąb purpurowy – wyspy Ogasawara i Kazan C. j. stejnegeri (Kuroda, Nagamichi, 1923) – Wyspy Yaeyama (południowa część archipelagu Riukiu).

Morfologia mały|lewo|Przedstawiciel podgatunku C. j. nitens Długość ciała wynosi 37–43,5 cm, masa ciała około 397 g. Dalszy opis dotyczy ptaków podgatunku nominatywnego. W upierzeniu dominuje kolor smoliście czarny, brzuch jest nieco jaśniejszy, zaś lotki – bardziej brązowe. Obszar od czoła do karku wykazuje mocną fioletowo-zieloną opalizację, której widoczna w danym momencie barwa zmienia się wraz z kątem padania światła. Sztywne pióra na szyi mają błyszczące na zielono-fioletowo końcówki. Górna część grzbietu także mieni się na zielono-fioletowo, tak jak i obszar od niższej części płaszcza do kupra, ten jednak z mniejszą intensywnością. Barkówki i pokrywy skrzydłowe oleiście zielone, połysk występuje głównie na krawędziach piór. Pierś intensywnie błyszczy się na zielono-fioletowo, brzuch i boki połyskują nieregularnie, nie na wszystkich piórach. Sterówki i lotki są matowe. Brązowy spód lotek wyraźnie kontrastuje z czarnymi pokrywami podskrzydłowymi. Tęczówka brązowa, dziób ciemny, niebieskozielony. Stopy czerwone. Samice trudno odróżnić od samców, cechują je mniejsze wymiary i mniej połysku na spodnich partiach ciała. Gołębie purpurowe od czarnych odróżnia jasna głowa wyraźnie odcinająca się od czarnej reszty ciała. Przedstawiciele C. j. stejnegeri nie różnią się znacząco od pozostałych, ale są nieco mniejsi i mają krótszy ogon.

Ekologia i zachowanie Środowiskiem życia gołębi czarnych są gęste lasy subtropikalne i ciepłe lasy wiecznie zielone szerokolistne na wyspach. Żywią się głównie nasionami kamelii (Camellia), jednak zjadają również inne nasiona, pąki kwiatowe i owoce. Na Okinawie widywano te gołębie, jak latem wczesnym rankiem piły wodę z oceanu. W północnej części wspomnianej wyspy obserwowano latem grupowo odpoczywające gołębie czarne, które nocowały w grupach liczących ponad 20 osobników. Opuszczały miejsca spoczynku od 25 minut przed wschodem słońca do godziny po wschodzie słońca.

Lęgi Okres lęgowy trwa od lutego do września, jednak jaja i młode stwierdzano również pod koniec jesieni i w zimie. Zaloty składają się między innymi z popisów w locie. Gniazdo mieści się w dziupli lub między drzewami. Zniesienie liczy 1 jajo. Brak dalszych informacji.

Status i zagrożenia IUCN od 2023 roku uznaje gołębia czarnego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej był on uznawany za gatunek bliski zagrożenia wyginięciem (NT, Near Threatened). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako rzadki na wyspach w znacznym stopniu wylesionych, ale na innych może być dość pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za prawdopodobnie stabilny. W przeszłości głównym zagrożeniem dla tych ptaków były polowania i wycinka lasów, obecnie prowadzone na mniejszą skalę. Na wyspach Ogasawara zagrożenie stanowiły zdziczały koty, ale ograniczenie ich populacji pozytywnie wpłynęło na podgatunek C. j. nitens. Na głównych wyspach Japonii gołębie czarne nie występują, na kilku innych wymarły wskutek ich wylesienia.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Gołębiowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Fauna Japonii Kategoria:Fauna Korei Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1830 roku Kategoria:Taksony opisane przez Coenraada Jacoba Temmincka