Kościół świętego Franciszka z Asyżu – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu tarczyńskiego archidiecezji warszawskiej.

Historia Budowę obecnego kościoła rozpoczęto około 1800 roku staraniem Piotra Czołchańskiego, ówczesnego dziedzica Prażmowa. Świątynię ukończono w 1817 roku staraniem kolejnego właściciela dóbr, Franciszka Ryxa, co upamiętnia tablica fundacyjna umieszczona nad wejściem głównym. W 1848 roku kościół poddano restauracji, a w 1871 roku do fasady dobudowano wieżę, zmieniając pierwotny wygląd świątyni.

Architektura Kościół jest murowany z cegły i otynkowany, nieorientowany, wzniesiony w stylu klasycyzmu. Jest jednonawowy, na planie wydłużonego prostokąta, z prezbiterium niewyodrębnionym z korpusu. Od wschodu znajduje się trójkondygnacyjna wieża usytuowana na osi fasady, pełniąca w przyziemiu funkcję przedsionka. Od zachodu do korpusu przylega prostokątna, nieco węższa od nawy przybudówka mieszcząca zakrystię i kruchty, za którą znajduje się kaplica grobowa rodziny Ryxów. W nawie od strony wschodniej znajduje się chór muzyczny wsparty na dwóch słupach.

Bryła kościoła jest zwarta i jednokondygnacyjna, z wyższą wieżą od strony frontowej. Korpus nakrywa dach czterospadowy, przybudówkę zachodnią dach trójpołaciowy, a kaplicę grobową Ryxów dach dwuspadowy. Dachy pokryte są blachą. Wieżę wieńczy dach namiotowy z krzyżem oraz niewielkimi trójkątnymi szczytami. Fasada wieży jest klasycyzująca, z blendami, pilastrami, gzymsami i półkoliście zamkniętymi otworami przesłoniętymi drewnianymi żaluzjami. Nad głównym wejściem znajduje się blenda z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej.

Elewacje boczne są proste, pięcioosiowe, z półkoliście zamkniętymi oknami oraz blendami. Wnętrze ma charakter jednoprzestrzenny i jest nakryte płaskim stropem z fasetą. Ściany są pozbawione rozbudowanej dekoracji architektonicznej.

Wyposażenie Najcenniejszym elementem wyposażenia kościoła jest klasycystyczny ołtarz główny z pierwszej ćwierci XIX wieku, ozdobiony rzeźbami personifikującymi Sprawiedliwość i Miłosierdzie. W jego centrum znajduje się barokowy krucyfiks.

W nawie znajdują się dwa boczne ołtarze regencyjne z drugiej ćwierci XVIII wieku, według tradycji sprowadzone w 1818 roku z kościoła jezuitów w Warszawie. W lewym ołtarzu umieszczono barokowy obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z XVIII wieku. W prawym znajduje się luźna kopia obrazu Świętego Franciszka obejmującego Chrystusa na Krzyżu.

W kościele zachowały się ponadto rokokowo-klasycystyczna ambona z początku XIX wieku, chrzcielnica klasycystyczna z pierwszej połowy XIX wieku. Na ścianach znajdują się liczne epitafia związane z dawnymi właścicielami Prażmowa, w tym rodziną Ryxów.

Obecne organy zbudował w 1977 roku Peter Paul Köberle ze Schwäbisch Gmünd. W 2014 roku sprowadzono je z Niemiec i zamontowano w kościele przez organmistrza Krzysztofa Grygowicza. W latach 2021–2022 otrzymały nową szafę i prospekt, częściowo rekonstruujący pierwotny prospekt, a także zostały rozbudowane o osiem głosów.

Otoczenie kościoła Na tyłach świątyni jest umieszczony rodzinny grobowiec rodziny Ryxów, w którym są pochowani: wspomniany wyżej Franciszek Ryx (zmarły w 1839), Ludwika Ryx (zmarła w 1841), Jerzy Ryx (zmarły 1944), Irena Ryx (zmarła w 1932) oraz Jadwiga Mysyrowiczowa z Ryxów (zmarła w 1925) i jej syn Aleksander (zmarły w 1948).

Galeria

Przypisy

Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie piaseczyńskim Kategoria:Kościoły w archidiecezji warszawskiej Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu Kościół Kategoria:Religia w gminie Prażmów Kategoria:Architektura klasycystyczna w województwie mazowieckim Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1817