thumb|upright|240px|Grób Aleksandra Kobzdeja na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Aleksander Kobzdej (ur. 12 września 1920 w Olesku, zm. 25 września 1972 w Warszawie) – polski architekt, malarz, rysownik, także scenograf, plakacista i ilustrator, od 1951 profesor w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Życiorys Urodził się w rodzinie Teofila, lwowskiego fabrykanta, zamordowanego przez NKWD w 1940, i Karoliny z domu Szlachetko (1898–1968). Brat Władysława, architekta, Wojciecha, dominikanina, i Tadeusza, architekta, wykładowcy geometrii wykreślnej na Politechnice Gdańskiej. Od wczesnego dzieciństwa mieszkał we Lwowie, gdzie w 1939 zdał maturę. Jesienią 1939 rozpoczął studia architektoniczne na Politechnice Lwowskiej, jednocześnie zaczął malować pod okiem Władysława Lama.
W 1944 został wywieziony na roboty przymusowe do Wiednia, skąd uciekł do Jugosławii. W 1945 powrócił do kraju. Po wojnie krótko studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie u prof. Eugeniusza Eibischa by pod koniec 1945 objąć stanowisko asystenta prof. Władysława Lama na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. Pracując, ukończył politechnikę z dyplomem inżyniera. W latach 1947–1951 był wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Sopocie. Następnie przeniósł się do ASP w Warszawie, gdzie uczył aż do śmierci. W 1955 otrzymał dyplom, w 1958 tytuł profesora nadzwyczajnego, wielokrotnie był dziekanem Wydziału Malarstwa, w latach 60. prowadził Katedrę Malarstwa Ściennego (potem zwaną Katedrą Problemów Malarstwa w Architekturze).
W początkowym okresie malował obrazy zbliżone do realizmu socjalistycznego, z których najsłynniejszym jest dyptyk Podaj cegłę (1950) i Ceglarki (1950), później jednak odszedł od przedstawień figuralnych i zaczął tworzyć abstrakcyjne dzieła przekraczające granicę malarstwa, łączone z nurtem malarstwa materii. Należą do nich m.in. Szeroka szczelina między fioletami (1968), czy Szczelina w zieleni (1967); płótno w nich jest podzielone na dwie części, pomiędzy którymi przebiega pozioma szczelina wypełniona reliefem. Obraz Podaj cegłę znajduje się w kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Jest eksponowany w Pawilonie Czterech Kopuł.
Jest współautorem zespołu budynków Ambasady Chińskiej Republiki Ludowej w Warszawie, ul. Bonifraterska 1 (1956–1959).
Był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w 1958Trybuna Robotnicza, nr 4 (4350) 7 stycznia 1958, s. 2..
Żonaty z Maryną z domu Czubówną (1932–2019), tłumaczką filmową. Ojciec Mikołaja (1969–2011) i Katarzyny (ur. 1954), pierwszej żony Ludwika Stommy.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B32-20-12).
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (26 marca 1954) „za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej oraz za zasługi w pogłębianiu przyjaźni między narodem polskim i narodem wietnamskim”. Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Order Pracy I klasy (Wietnam, 1958)Wysokie odznaczenia wietnamskie dla 6 polskich działaczy kultury i sztuki, "Trybuna Ludu", nr 268, 25 września 1958, s. 1.
Nagrody Nagroda Państwowa II stopnia w sekcji plastyki za cykl rysunków z Wietnamu (1955) Nagroda za obraz Stolik na V Biennale w São Paulo (1959) Nagroda im. Gottfrieda Herdera przyznana przez Uniwersytet Wiedeński (1966) Nagroda Polskiego Radia i Telewizji za osiągnięcia w dziedzinie scenografii (1967) Nagroda indywidualna I stopnia Ministerstwa Kultury i Sztuki (1971)
Przypisy
Linki zewnętrzne Ważniejsze dzieła Aleksandra Kobzdeja Obrazy Aleksandra Kobzdeja w Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej
Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Ludzie urodzeni w Olesku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy artyści socrealizmu Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1972