Operacja Perch – brytyjska ofensywa, która miała miejsce w dniach 7–14 czerwca 1944 r., podczas wczesnego etapu kampanii normandzkiej w II wojnie światowej. Operacja miała na celu okrążenie i zajęcie normandzkiego miasta Caen, które było celem brytyjskiej 3 Dywizji Piechoty w dniu inwazji na Francję. Operacja Perch miała się rozpocząć natychmiast po wylądowaniu na brytyjskich plażach desantowych wyprawą na południowy wschód od Caen w wykonaniu XXX Korpusu. Jednak trzy dni po inwazji miasto znajdowało się nadal w rękach niemieckich i plany działania zostały zmienione. Operacja została rozszerzona o udział I Korpus w ataku okrążającym na Caen.
Następnego dnia XXX Korpus na zachodzie uderzył na południe w kierunku Tilly-sur-Seulles zajęte przez Dywizję Panzer Lehr, a wieś została zajęta i ponownie utracona kilka razy. I Korpus rozpoczął uderzenie na wschodzie dwa dni później od przyczółka nad rzeką Orne, który został zabezpieczony w czasie operacji Tonga. I Korpus był jednak opóźniony ciągłymi kontratakami 21 Dywizji Pancernej. Z powodu rosnącej liczby ofiar i braku oznak niemieckiego odwrotu operacja została zawieszona 13 czerwca.
Dalej na zachód w rejonie amerykańskiej 1 Armii ataki alianckie wybiły lukę w niemieckiej obronie. Część brytyjskiej 7 Dywizji Pancernej została skierowana z Tilly-sur-Seulles, aby przejść przez lukę w manewrze flankującym i zmusić Dywizję Panzer Lehr do wycofania się. 14 czerwca, po dwóch dniach walki, której częścią była bitwa o Villers-Bocage, 7 Dywizja Pancerna otrzymała rozkaz wycofania się w kierunku Caumont. Zaplanowano wznowienie ofensywy po wzmocnieniu 7 Dywizji Pancernej, ale plany się nie powiodły, gdy sztorm na Kanale La Manche poważnie opóźnił lądowanie zapasów i posiłków.
Analiza bitwy wzbudza kontrowersje, ponieważ wielu historyków i pisarzy doszło do wniosku, że to porażki brytyjskich dowódców dywizji i korpusu zmarnowały okazję do zdobycia Caen, a nie Niemcy osiągający sukces obronny. Aby oprzeć się ofensywie, Niemcy dokonali przeniesienia najpotężniejszych rezerw pancernych, co pozbawiło ich siły bojowej do kontrofensywy i pozbawiło inicjatywy.
Tło sytuacyjne Operacja Overlord thumb|Żołnierze 50 Dywizji Piechoty Northumbrian lądują na brzegu w pobliżu La Riviere 6 czerwca 1944 r. Normandzkie miasto Caen było celem 3 Dywizji Piechoty, która wylądowała na plaży Sword 6 czerwca 1944 r. Zdobycie Caen było najbardziej ambitnym celem I Korpusu gen. Johna Crockera Plan operacji Overlord nakładał na brytyjską 2 Armię gen. Milesa Dempseya zadanie zabezpieczenia miasta, a następnie utworzenia linii frontu od Caumont-l’Éventé na południowy wschód od Caen, zdobywając lotniska i chroniąc lewą flankę amerykańskiej 1 Armii podczas jej ataku na Cherbourg. Kontrolowanie Caen i okolic dałoby 2 Armii odpowiednią bazę wypadową do uderzenia na południe w celu zdobycia Falaise, które mogłoby być wykorzystane jako oś obrotu na lewo od frontu alianckiego, aby nacierać dalej na Argentan, a następnie w kierunku rzeki Touques, aby okrążyć wojska niemieckie w Normandii. Teren pomiędzy Caen i Vimont był szczególnie obiecujący, ponieważ był otwarty, suchy i sprzyjał szybkim operacjom ofensywnym. Alianci znacznie przewyższali liczebnie Niemcy w czołgach i pojazdach pancernych, a bitwa mobilna byłaby dla nich korzystna.
Operacja Perch thumb|Czołgi z 4 Pułku County of London Yeomanry, 7 Dywizji Pancernej, przemieszczają się w głąb lądu z plaży Gold, 7 czerwca 1944 r. Operacja Perch miała stworzyć groźbę brytyjskiego przełamania frontu na południowy wschód od Caen w wykonaniu XXX Korpusu. 50 Dywizja Piechoty Northumbrian wylądowała na plaży Gold 6 czerwca i miała szybko przenieść się w głąb lądu oraz zdobyć Bayeux i drogę do Tilly-sur-Seulles. 7 Dywizja Pancerna i 8 Brygada Pancerna miały następnie wyprzedzić 50 Dywizję Northumbrian i przejść z Tilly-sur-Seulles do Mont Pinçon. XXX Korpus wylądował na plaży Gold o godzinie 7:30 w dniu 6 czerwca, oczyścił siedem wyjść z plaży i przeszedł 8 km w głąb lądu. Niemiecki opór w Le Hamel opóźnił jednak jednostkę i uniemożliwił osiągnięcie wszystkich celów dnia lądowania przed zmrokiem. Patrole dotarły do Bayeux i nawiązały kontakt z kanadyjską 3 Dywizją Piechoty, która wylądowała na plaży Juno na wschodzie. 47 batalion Royal Marines posunął się na zachód wzdłuż wybrzeża, aby połączyć się z siłami amerykańskimi przemieszczającymi się w głąb lądu z plaży Omaha, ale nie dotarł do Port-en-Bessin-Huppain o 4,8 km.
Po południu niemiecki LXXXIV Korpus nakazał swojej grupie bojowej Kampfgruppe Meyer uderzenie na flankę 50 Dywizji na północ od Bayeux. W trakcie ataku rozkazano jednak jednemu batalionowi uderzać w kierunku plaży Omaha, osłabiając siłę kontrataku, co było kosztowną porażką. 7 czerwca większość 7 Dywizji Pancernej wylądowała zgodnie z harmonogramem, a XXX Korpus zabezpieczył pozostałe cele D-Day, w tym Bayeux i Port-en-Bessin-Huppain. LXXXIV Korpus wysłał swoją ostatnią jednostkę rezerwową, 30 Brygadę Mobilną, w kierunku plaży Gold, aby powtórzyć kontratak, który również nie powiódł się, a brygada została zniszczona na północ od Bayeux. Niemcy ocalali z dwóch kontrataków zostali wpędzeni do kotła na północ od miasta przez anglo-amerykańskie ataki, chociaż Amerykanie nie wiedzieli, że okrążyli przeciwnika. Z plaży Sword 3 Dywizja Piechoty ze składu I Korpusu zbliżyła się do Caen, ale odwróciła część jednostek, aby zdobyć niemieckie pozycje wzdłuż trasie do miasta o długości 15 km, co zmniejszyło siłę ataku piechoty, a towarzysząca jej 27 Brygada Pancerna została opóźniona z powodu zatłoczenia przyczółka. Dywizja została zatrzymana przed Caen przez 21 Dywizję Pancerną.
Preludium Operacja Wild Oats thumb|Obszar na zachód od Caen 9 czerwca dowódca alianckich sił lądowych, gen. Bernard Law Montgomery spotkał się z Dempseyem i Omarem Bradleyem, dowódcą amerykańskiej 1 Armii, po czym zdecydowano, że Caen zostanie zdobyte w ataku okrążającym o kryptonimie operacja Wild Oats. Od wschodu 51 Dywizja Piechoty Highland i 4 Brygada Pancerna I Korpusu miały pomaszerować na wschód z przyczółka 6 Dywizji Powietrznodesantowej nad rzeką Orne i zaatakować w kierunku Cagny, 9,7 km na południowy wschód od Caen. XXX Korpus wysłałby na zachód 7 Dywizję Pancerną przez rzekę Odon, aby zajął Évrecy i Wzgórze 112. 1 Dywizja Powietrznodesantowa miała zostać wtedy zrzucona na spadochronach pomiędzy kleszcze alianckiego ataku lądowego, ale naczelny dowódca sił lotniczych gen. Trafford Leigh-Mallory zastosował weto wobec planu powietrznego jako zbyt ryzykownego dla samolotów transportowych.
Niemieckie przygotowania obronne Pod koniec 7 czerwca I Korpus Pancerny SS został przeniesiony z dowództwa 7 Armii do Panzergruppe West gen. Geyra von Schweppenburga. Feldmarsz. Gerd von Rundstedt, najwyższy dowódca sił niemieckich na Zachodzie (OB West), nakazał Panzergruppe West zaplanować kontratak na 10 czerwca. Plan ten został anulowany przez feldmarsz. Erwina Rommla, dowódcę Grupy Armii B z powodu braku wystarczającej liczby żołnierzy. Do Normandii zostały przewiezione jednostki niemieckie w celu powstrzymania alianckiej inwazji. I Korpus Pancerny SS składał się z Dywizji Panzer Lehr, jednej z najsilniejszych dywizji armii niemieckiej, 12 Dywizji Pancernej SS „Hitlerjugend” i 21 Dywizji Pancernej. Wiodące elementy Dywizji Panzer Lehr przybyły w nocy 9 czerwca do Tilly-sur-Seulles, tracąc do 200 pojazdów w wyniku ataków powietrznych, przemierzając 140 km od Chartres, ponieważ zostały odwrócone od walki z brytyjskim I Korpusem na północ od Caen ze względu na sukces 50 Dywizji Northumbrian. Części 12 Dywizji Pancernej SS, 21 Dywizji Pancernej i pozostałości 716 Dywizji Piechoty zostały przeniesione do Caen, naprzeciwko I Korpusu. Przeprowadzono kilka ataków na anglo-kanadyjski przyczółek na północ od Caen. We wczesnych godzinach 9 czerwca ocalali z Kampfgruppe Meyer i 30 Brygady Mobilnej wyszli z kotła na północ od Bayeux. Później tego samego dnia XXX Korpus połączył siły z Amerykanami, podczas gdy 50 Dywizja Piechoty Northumbrian dotarła na północno-wschodnie obrzeża Tilly-sur-Seulles i napotkała czołgi Dywizji Panzer Lehr. Wieczorem Dywizja Panzer-Lehr i 12 Dywizja Pancerna SS zaatakowały brytyjską kompanię piechoty i pokonały ją, jednak następnego dnia rano zostały zmuszone do powrotu.
Bitwa XXX Korpus 10 czerwca 7 Dywizja Pancerna przejęła część frontu 50 Dywizji Northumbrian z 56 Brygadą Piechoty na szpicy. Do zmroku 7 Dywizja Pancerna dotarła do północno-zachodnich krańców Tilly-sur-Seulles i następnego dnia przedostała się do wioski, zajmując centralne skrzyżowanie. Dywizja Panzer-Lehr dokonała kilku kontrataków, które wyparły Brytyjczyków, a ataki 50 Dywizji Northumbrian ugrzęzły w bocage. Grupa Armii B planowała wycofać dywizje pancerne stojące przed 2 Armią od 11 czerwca i zastąpić je dywizjami piechoty, aby skoncentrować czołgi na obszarze Carentan i zniwelować zagrożenie dla Cherbourga. Adolf Hitler anulował jednak plany Rommla i następnego dnia nakazał mu nie wycofywać się, a zamiast tego zwijać aliancki przyczółek ze wschodu na zachód, zaczynając od przyczółka Orne.
I Korpus Podczas gdy XXX Korpus zaatakował Tilly-sur-Seulles, natarcie I Korpusu zostało przełożone na 12 czerwca z powodu złej pogody, która opóźniła lądowanie 51 Dywizji Piechoty Highland i 4 Brygady Pancernej. 10 czerwca niemieckie czołgi i piechota dokonały kilku ataków na 6 Dywizję Powietrznodesantową na przyczółku Orne, co zapobiegło atakowi brytyjskiemu. Niemcy zostali odparci za pomocą ostrzału artylerii okrętowej, a następnie byli kontratakowani; pojmany niemiecki oficer zauważył, że jego „batalion został praktycznie zniszczony” podczas dwunastu godzin walki. Wieczorem niemiecki atak na Ranville został odparty z wieloma ofiarami po stronie atakujących. Awangarda 51 Dywizji Piechoty Highland przybyła wieczorem i zaatakowała Bréville o świcie, co było kosztowną porażką; inne elementy dywizji szybko zabezpieczyły Touffréville. Po południu 11 czerwca Pułk The Queen's Own Rifles of Canada i 1 Pułk Huzarów zaatakowały Le Mesnil-Patry, aby pomóc w natarciu 69 Brygady 50 Dywizji Northumbrian, lecz atak okazał się kolejną kosztowną porażką. 12 czerwca niemieckie kontrataki zostały wyprowadzone z okolic Bréville przeciwko przyczółkowi Orne. Walki trwały cały dzień, a straty po obu stronach były poważne, lecz wieczorem Niemcy wycofali się. Aby zlikwidować lukę w obronie brytyjskiej, podjęto decyzję o zabezpieczeniu Bréville, a 12. batalion Pułku Spadochronowego zdobył północne podejście do wioski, ale poniósł 141 ofiar wśród 160 żołnierzy zaangażowany w atak. 51 Dywizji Piechoty Highland przeciwstawiła się 21 Dywizja Pancerna, próbują zepchnąć ją na południe do Sainte Honorine. Ofensywa na wschód od Caen została anulowana 13 czerwca.
Luka Caumont thumb|Pozycje aliantów i Niemców 12 czerwca 1944 r. Chociaż próba zajęcia Caen została powstrzymana, na prawej flance XXX Korpusu (skrzyżowanie brytyjskiej 2 Armii i amerykańskiej 1 Armii) rozwinęła się możliwość manewru flankującego. Od D-Day Brytyjczycy i Amerykanie zniszczyli pięć niemieckich grup bojowych na tym obszarze, w tym rezerwy LXXXIV Korpusu, pozostawiając jedynie resztki 352 Dywizji Piechoty w sektorze Trévières–Agy. 352 Dywizja działała od czasu obrony plaży Omaha 6 czerwca i otrzymała przez ten czas niewiele rezerw. Amerykańska 1 i 2 Dywizja Piechoty doprowadziły do upadku lewej flanki 352 Dywizji. W nocy z 9 na 10 czerwca 352 Dywizja otrzymała zgodę na wycofanie się w stronę Saint-Lô, co stworzyło dwunastokilometrową lukę w liniach niemieckich w pobliżu Caumont-l'Éventé. W okolicy pozostał tylko batalion rozpoznawczy 17 Dywizji Grenadierów Pancernych SS „Götz von Berlichingen”, który został odłączony, gdy dywizję przeniesiono na zachód w celu przygotowania kontrofensywy w rejonie Carentan.