mały|Tadeusz Stankiewicz, Stanisława Śliwińska, Anna Stupnicka-Bando (2020) Anna Stupnicka-Bando, właśc. Anna Bożenna Bando, ps. „Anka” (ur. 23 lutego 1929 w Końskich) – polska lekarka, od 2014 prezeska Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Życiorys
Ojciec Anny Stupnickiej-Bando przed wojną był starostą w Końskich. Matka, Janina z domu Wójcik, pracowała jako nauczycielka. Po rozstaniu z mężem pracowała w administracji wojskowej. Przed wojną Anna Stupnicka mieszkała wraz z matką i babką na ul. Mickiewicza 25 na warszawskim Żoliborzu, uczęszczała do szkoły Sióstr Zmartwychwstanek.
We wrześniu 1939 rodzina została ewakuowana z Warszawy. Po dotarciu do granicy rumuńskiej Janina pod wpływem matki zdecydowała się wrócić do okupowanej stolicy. Zajmowała się tam prowadzeniem ksiąg meldunkowych i administracji budynków. Dzięki przepustce pozwalającej poruszać się po getcie, zimą 1941 wraz z Anną Stupnicką wyprowadziła stamtąd żydowską dziewczynkę – Lilianę Alter, córkę działacza Bundu, Hilarego; matka Liliany zginęła w czasie wojny. Do wybuchu powstania warszawskiego Liliana, przedstawiająca się jako Krysia Wójcik, ukrywała się u Stupnickich. Dziewczynki brały udział w tajnym nauczaniu. Do mieszkania na Żoliborzu przychodzili także inni ukrywający się Żydzi: Ryszard Grynberg i Mikołaj Borenstein. Borensteinowi Janina pomogła załatwić kenkartę i pracę w sąsiednim budynku. Po wybuch powstania kobiety przebywały w piwnicach domu. Anna Stupnicka jako sanitariuszka organizowała punkt medyczny Obwodu II „Żywiciel” Armii Krajowej. Po powstaniu kobiety trafiły do obozu przejściowego w Pruszkowie.
Stamtąd zostały skierowane przez Niemców do Krakowa. Podczas wywózki udało się zbiec. Wczesną wiosną 1945 przyjechały do Warszawy. Bezpośrednio po wojnie Stupnickie przeprowadziły się do Gdańska. Anna Stupnicka działała w Towarzystwie Przyjaciół Żołnierza. Wróciły do Warszawy. W 1954 spłonął ich domek w Międzylesiu. Anna Stupnicka rozpoczęła studia na Akademii Medycznej w Warszawie. Po pewnym czasie przerwała, by pomagać chorej matce. Dorabiała, prowadząc kiosk ruchu. Mieszkały u sąsiadki. Anna Stupnicka następnie wyszła za mąż za inżyniera, pracownika Instytutu Elektrotechniki w Międzylesiu. Ukończyła studia, zyskując specjalizację z neurologii. Zawodowo przez całe życie związana z Centralnym Szpitalem Kolejowym. Prowadziła także przychodnię neurologiczną.
Udzielała się w kole kombatantów „Wawer”, będąc przez pewien czas członkinią zarządu. Prowadziła gabinet dla kombatantów. W Polskim Towarzystwie Sprawiedliwych wśród Narodów Świata początkowo była w zarządzie, a w 2008 została jego prezeską. Jako przedstawicielka Sprawiedliwych w 2009 brała udział w wizycie w Stanach Zjednoczonych, podczas której spotkała się m.in. z prezydentem Barackiem Obamą.
Cała trójka Żydów przeżyła wojnę. Anna Stupnicka utrzymywała kontakt z Grynbergiem do lat 70. Liliana Alter (po mężu Ridler) po wojnie wyjechała do cioci we Francji; w 1989 odnowiła kontakt z Anną Stupnicką, kobiety spotkały się w Paryżu.
W 2019, z okazji 90. rocznicy urodzin, życzenia przekazał jej Prezydent RP Andrzej Duda.
W grudniu 2025 została powołana w skład Rady ds. Kombatantów, Osób Represjonowanych i Działaczy Opozycji Antykomunistycznej przy Prezydencie RP.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2008) Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2018) Medal „Pro Patria” (2017) Medal „Pro Bono Poloniae” (2018) Medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (1983)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kategoria:Działacze społeczni i kulturalni związani z Warszawą Kategoria:Lekarze związani z Warszawą Kategoria:Ludzie urodzeni w Końskich Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae” Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Patria Kategoria:Odznaczeni Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Polscy neurolodzy Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Sanitariuszki w powstaniu warszawskim Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków