Maksimilian Osiejewicz Sztajnberg, też Steinberg (; ur. w Wilnie, zm. 6 grudnia 1946 w Leningradzie) – rosyjski kompozytor i pedagog, pochodzenia żydowskiego; zięć Nikołaja Rimskiego-Korsakowa.
Życiorys Syn hebraisty, dzieciństwo spędził w Wilnie, w 1901 przeniósł się do Petersburga. W 1907 ukończył biologię na Uniwersytecie Petersburskim, a w 1908 Konserwatorium Petersburskie, gdzie studiował kompozycję u Nikołaja Rimskiego-Korsakowa, harmonię u Anatolija Ladowa i orkiestrację u Aleksandra Głazunowa. W tym samym roku ożenił się z córką swojego mentora – Nadieżdą Rimską-Korsakow.
Nadal związany z Petersburskim Konserwatorium, w 1908 rozpoczął tam karierę pedagogiczną, która trwała do jego odejścia na emeryturę w 1946. Początkowo był wykładowcą kompozycji i orkiestracji (od 1915 jako profesor). Następnie był dziekanem Wydziału Kompozycji (1917–1931), kierował Wydziałem Dyrygentury (1931–1934), był prorektorem (1934–1939) i dyrektorem Wydziałem Kompozycji (1939). Jego uczniami byli m.in. Dmitrij Szostakowicz, Galina Ustwolska, Jurij Szaporin, Władimir Szczerbaczow.
Sztajnberg zyskał reputację twórczego spadkobiercy swojego teścia, który zmarł w 1908. Przygotował pośmiertne publikacje kilku utworów Rimskiego-Korsakowa: suity orkiestrowe z Legendy o niewidzialnym grodzie Kiteziu i dziewicy Fiewronii oraz ze Złotego kogucika, opery Noc majowa i Bojarynia Wiera Szełoga, suitę Antar, a także zbiór pieśni. Był też redaktorem kolejnych wydań (od IX do XIX) publikacji Rimskiego-Korsakowa Prakticzeskij uchebnik garmonii (Praktyczny podręcznik harmonii) (Petersburg/Leningrad, 1912–1956) oraz Osnowy orkiestrowki (Podstawy orkiestracji) (Petersburg, 1913).
Twórczość Wczesne kompozycje Sztajnberga były nieco akademickie i naśladowcze, z ewidentnymi wpływami muzyki Rimskiego-Korsakowa i Gładunowa. Z czasem zaczął szerzej wykorzystywać bogaty folklor rosyjskich ludów, dążąc do jego asymilacji. Umiejętne wykorzystanie prostoty i prymitywizmu muzyki ludowej nadały Sztajnbergowi pewnej twórczej indywidualności. Wprowadzenie w 1932 socrealizmu nie oznaczało dla Sztajnberga poważnej zmiany, ponieważ jego pro-folklorystyczny styl zasadniczo mieścił się w wymaganiach narzucanych twórcom przez władze radzieckie. W latach 1930–1931 i 1938 dokonał aranżacji 24 pieśni z 16 narodów Związku Radzieckiego. Melodyka pieśni kazachskich i kirgiskich stanowiły podstawę jego IV Symfonii „Turksib” (1933), zaś w V Symfonii (1942) wykorzystał narodowe tematy uzbeckie.
Współcześnie twórczość Sztajnberga jest mało znana, docenia się natomiast jego wkład pedagogiczny.
Ważniejsze kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Petersburskiego Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy Kategoria:Rosyjscy pedagodzy muzyczni Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1946