thumb|300px|Budowa cząsteczki kwasu perfluorooktanosulfonowego (PFOS), ulegającego bioakumulacji fluorosurfaktantu Związki perfluoroalkilowe oraz związki polifluoroalkilowe (tzw. wieczne chemikalia, ang. , , , ) – syntetyczne związki fluoroorganiczne, w których cząsteczce jest wiele atomów fluoru przyłączonych do łańcucha alkilowego. Związki te zawierają przynajmniej jedną grupę perfluoroalkilową CnF2n– . Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju ocenia liczbę znanych PFASs na przynajmniej 4730 związków.
Podgrupa tych substancji, fluorosurfaktanty (lub fluorowane surfaktanty) zbudowane są z fluorowanego, hydrofobowego „ogona” alkilowego oraz hydrofilowej „głowy”. Obniżają napięcie powierzchniowe wody skuteczniej niż porównywalne węglowodorowe substancje powierzchniowo czynne. Zalicza się do nich kwasy perfluorosulfonowe, takie jak kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS) i kwasy perfluorokarboksylowe, takie jak kwas perfluorooktanowy (PFOA). PFOS i PFOA są trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi i są wykrywane w środowisku i organizmach żywych (też u ludzi).
thumb|upright=2.5|none|Wpływ PFAS na zdrowie człowiekaEmerging chemical risks in Europe – ‘PFAS’, European Environment Agency, 2019.Toxicological profile for Perfluoroalkyls, Agency for Toxic Substances and Disease Registry, 2018.Some Chemicals Used as Solvents and in Polymer Manufacture, IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, Volume 110, 2016.
Zobacz też
związki endokrynnie czynne perfluorowęglowodory
Przypisy
Linki zewnętrzne OECD: Reconciling Terminology of the Universe of Per- and Polyfluoroalkyl Substances: Recommendations and Practical Guidance, OECD Series on Risk Management, No. 61, OECD Publishing, Paris, 2021.
Kategoria:Surfaktanty Kategoria:Zanieczyszczenie środowiska Kategoria:Związki fluoroorganiczne