Trimezia Salisb. ex Herb. – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae), obejmujący 75 gatunków występujących w Meksyku i na Florydzie w Ameryce Północnej, w Ameryce Środkowej oraz w północnej i zachodniej Ameryce Południowej sięgając do Argentyny, Urugwaju i Paragwaju. Kilka gatunków (Trimezia martinicensis, T. northiana i T. steyermarkii) zostało introdukowanych poza obszarem naturalnego występowania, m.in. na Hawaje, Jamajkę, Mauritius, Portoryko i Reunion oraz na Półwysep Malajski.

Morfologia thumb|left|T. juncifolia Pokrój Małe i duże wieloletnie rośliny zielne, wiecznie zielone lub przechodzące okres spoczynku.

Pędy Podziemne, wyprostowane kłącze czasem pokryte brązowawymi, mięsistymi lub czasami kleistymi pozostałościami starych nasad liści. Pęd kwiatostanowy wyprostowany, prosty lub rozgałęziony, czasami spłaszczony.

Liście Liście odziomkowe, o długości do 30 cm, zebrane po 4–6 w dwurzędowy wachlarz. Blaszki liściowe lancetowate do równowąskich lub okrągłych na przekroju.

KwiatyRośliny tworzą od 4 do 5 kwiatów, ale zwykle tylko jeden jest otwarty. Kwiaty wyrastają z kilku pochwiastych liści przykwiatowych. Listki okwiatu położone w zewnętrznym okółku są zwykle jasnożółte z kilkoma brązowymi plamkami i innymi wzorami u nasady, zaokrąglone, wolne, o długości do 2,5 cm i o połowę mniejszej szerokości. Listki położone w wewnętrznym okółku są znacznie węższe i krótsze, o różnych odcieniach żółtego i brązowego, pasiaste, wygięte w dół, z elajoforami w dolnej połowie, częściowo zakrytymi fałdami. Trzy pręciki wzniesione, otaczające słupek. Nitki pręcików wolne, zgrubiałe w dolnej części, powyżej smukłe. Pylniki przyrośnięte do łatek szyjki słupka. Szyjka słupka rozwidlająca się na trzy łatki, każda zakończona parą zaostrzonych grzebieni oraz odosiowo i poprzecznie położonym znamieniem lub dwuklapowa to ściętej.

Owoce Torebki kuliste do cylindrycznych, ścięte, zawierające kanciaste nasiona.

Biologia Rozwój Geofity ryzomowe. Kwitną przez długi okres rozpoczynający się w kwietniu, przy czym większość kwiatów pojawia się na wiosnę, następne zaś sporadycznie w ciągu roku. Niektóre gatunki są żyworodne. Rozmnóżki powstają na starych kwiatostanach.

Genetyka Liczba chromosomów 2n = 10.

Systematyka thumb|left|T. fosteriana thumb|left|T. chimantensis left|thumb|T. spathata Rodzaj z plemienia Trimezieae, z podrodziny Iridoideae z rodziny kosaćcowatych (Iridaceae).

Wykaz gatunków

Nazewnictwo thumb|left|Trimezia steyermarkii Etymologia nazwy naukowej Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów τριες (tries – trzy) i μείζων (meizon – większy) i odnosi się do trzech listków okwiatu, położonych w zewnętrznym okółku, które są dużo większe od listków położonych w okółku wewnętrznym.

Synonimy taksonomiczne Marica Ker Gawl., Bot. Mag. 18: t. 654 (1803), nom. illeg. Lansbergia de Vriese, Ned. Kruidk. Arch. 1: 140 (1846). Poarchon Allemão, Pl. Novas Brasil 1846: s.p. (1846). Xanthocromyon H.Karst., Bot. Zeitung (Berlin) 5: 694 (1847). Remaclea C.Morren, Belgique Hort. 3: 1 (1853). Galathea Liebm., Index Seminum (C, Hauniensi) 1855: 26 (1855), non. Galatea Cass. ex Less. (1832) Cypella Klatt, Linnaea 31: 538 (1862), nom. illeg. Neomarica Sprague, Bull. Misc. Inform. Kew 1928: 280 (1928). Pseudotrimezia R.C.Foster, Contr. Gray Herb. 155: 8 (1945). Anomalostylus R.C.Foster, Contr. Gray Herb. 165: 110 (1947). Pseudiris Chukr & A.Gil, Proc. Calif. Acad. Sci., ser. 4, 59: 725 (2008), nom. cons.

Rośliny lecznicze T. martinicensis stosowana jest jako środek o działaniu ściągającym. Napar z kłącza stosowany jest na grypę, skąpomocz, brak miesiączki.

Rośliny ozdobne Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne. Nadają się do uprawy w tropikalnych szklarniach. Są ciepłolubne, wymagają temperatur nie spadających w zimę poniżej 12 stopni w nocy i wysokiej wilgotności. Rosną na glebach lekkich, utrzymujących wilgoć, bogatych w składniki odżywcze.

Przypisy

Kategoria:Kosaćcowate