thumb|240px|STS Generał Zaruski przy Wałach Chrobrego w Szczecinie (2022 r.) STS Generał Zaruski – jeden z najstarszych czynnych polskich żaglowców, pływający cały rok po wodach Bałtyku, w sezonie głównie w rejsach szkoleniowych dla młodzieży, mający w swojej karierze wyprawy także na wody podbiegunowe. Jako pływający zabytek sztuki szkutniczej ma dość trudne warunki bytowe dla załogi i jest częściowo wyposażony w archaiczne już dziś urządzenia i jako taki jest ulubioną jednostką polskich żeglarzy pielęgnujących stare morskie tradycje. Do tych tradycji weszły już na stałe coroczne rejsy (właściwie wyprawy) zimowe, np. wielodniowe rejsy sylwestrowe.

Historia i rejsy 1938. Zamówiony przez Ligę Morską i Kolonialną, z inicjatywy gen. Mariusza Zaruskiego, jako jeden z 10 podobnych jachtów, które miały stanowić trzon przyszłej morskiej flotylli harcerskiej. 1939. Rozpoczęcie budowy w szwedzkiej stoczni B. Lunda w Ekenäs koło Kalmaru, według planów szwedzkiego jachtu szkolnego „Kaparen” z 1934 roku. Na prośbę gen. Zaruskiego budowę nadzoruje Gustaf Bernhardt, założyciel i szef . Jacht od początku miał nosić nazwę „Generał Mariusz Zaruski”. 6 lutego 1940. Sprzedaż jachtu na licytacji w celu pokrycia nieopłaconych kosztów budowy. Nowym właścicielem zostaje stowarzyszenie Colbus powołane do życia specjalnie w tym celu 25 października 1939 roku/ do życia. Czerwiec 1940. Wodowanie kadłuba i początek prac z ożaglowaniem i zabudową wnętrz. Październik 1940. Stowarzyszenie Colbus sprzedaje skończony jacht (ale jeszcze bez zamontowanych silników) Svenska Seglarskola za 40 000 koron. W kontrakcie znajdują się zapisy zakazujące dalszej sprzedaży jednostki przez 5 lat. Okres wojny jacht spędza na szwedzkich wodach terytorialnych żeglując pod nazwą „Kryssaren”, wykorzystywany przez szwedzką organizację „Svenska Seglarskolan” („Szwedzka Szkoła Żeglarska”). 1945. Strona szwedzka przypomina, że znajduje się u nich nieodebrany, spłacony jeszcze przed wojną jacht. 1946. 17 stycznia żaglowiec przypływa do kraju na holu. Otrzymuje nazwę „Generał Zaruski” w hołdzie inicjatorowi budowy żaglowca, . Jacht przejmuje reaktywowana Liga Morska. Decyzją LM żaglowiec zostaje przekazany do Centralnego Ośrodka Morskiego w Ustce"Dziennik Bałtycki" nr 46 (263), R.II, 16 lutego 1946 r. Żaglowiec "gen. Mariusz Zaruski" dla Centr. Ośr. Morskiego w Ustce, s. 3.. Pierwszy większy rejs po Bałtyku odbywa się we wrześniu 1946 roku. 1947. Kapitanem jachtu na kilka lat zostaje Michał Sumiński. 1948–1949. Jacht zostaje czarterowany organizacji Służba Polsce. Sierpień 1950. Zmiana nazwy na „Młoda Gwardia”. W tym roku rejs pod dowództwem kpt. Szpakowskiego do portów NRD. 1953. Przejęcie jachtu przez Ligę Przyjaciół Żołnierza (przemianowana od 1962 roku na Ligę Obrony Kraju) po włączeniu do niej Ligi Morskiej. 1957. Zmiana nazwy na „Mariusz Zaruski” (jeszcze bez dopisku „Generał”). W czerwcu rejs z Zewem Morza do Narwiku. 1958. Remont i wymiana oryginalnych silników Bolinder na June Munktell (2 x 45 KM). 1962. Wymiana napędu na 2 silniki Albin Motors (2 x 75 KM). 1969. Przywrócenie nazwy „Generał Zaruski”. 1975. Rejs na Spitsbergen pod dowództwem kpt. Rościszewskiego. "Generał Zaruski" pierwszym polskim żaglowcem, który dotarł do stacji badawczej w Hornsundzie. 1976. Wymiana silników na marynizowane w Puckich Zakładach Mechanicznych jednostki „Rekin” (każda po 95 KM). 1977. Wejście na mieliznę pod Kopenhagą. 1978–1982. Remont w stoczni „Nauta” w Gdyni. Wstawienie nowych silników (2 x 140 KM). 1982. Pierwszy rejs Bractwa Żelaznej Szekli na Zaruskim. 1984. W porcie Jastarnia za burtę jachtu wypada jego bosman i ponosi śmierć. 1988. Podczas wakacyjnego rejsu szkoleniowego po Morzu Bałtyckim żaglowiec łamie maszt. 1993. Rejs z niepełnosprawnymi do Maarianhaminy (szw. Mariehamn). W połowie lat 90. zostaje wyczarterowany prywatnej osobie (Ryszardowi Herrmannowi, przeprowadzającemu jego remonty). Pływa głównie w rejsach z młodzieżą, lecz także w zimowe rejsy sylwestrowe (2000/2001, 2001/2002). Na wiosnę 2003 roku wskutek braku remontów traci klasę PRS, zostaje wyłączony z eksploatacji i zacumowany w Jastarni. Sierpień 2003. Przekazany zostaje pod opiekę fundacji Polskie Żagle im. Gen. Zaruskiego, zamierzającej wyremontować jacht i przywrócić mu funkcję zaplanowaną jeszcze przed wojną – szkolenie żeglarskie młodzieży. Przeprowadzony na slip stoczni rybackiej we Władysławowie w maju 2005 roku. Pod koniec 2006 roku szeroko zakrojony remont zostaje przerwany na skutek wycofania się głównego sponsora – Poczty Polskiej. 2005. Fundacja Kompania Morska odnalazła w Szwecji i przekazała do Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku rysunki konstrukcyjne jachtu „Kaparen”, który był pierwowzorem dla „Generała Zaruskiego”. 15 września 2008. Podpisanie listu intencyjnego dotyczącego przejęcia przez miasto Gdańsk żaglowca i przekazania go Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji. 3 listopada 2008. Gdańsk kupuje żaglowiec za 150 000 złotych. Kwiecień 2009. Przyholowanie jednostki do Gdańskiej Stoczni „Remontowej”. 15 września 2009. Fundacja Kompania Morska sprowadza do Polski odnalezione na strychu Bertila Lunda oryginalne rysunki i plany budowy „Generała Zaruskiego”. Kopie planów przekazuje Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w Gdańsku. Początek 2010. Międzynarodowa grupa ekspertów negatywnie odnosi się do przyjętych do realizacji rozwiązań konstrukcyjnych wprowadzających znaczne modyfikacje w stosunku do planów historycznychPo owocach ich poznacie. Koniec 2010. Początek remontu jednostki na terenie Gdańskiej Stoczni „Remontowej”. 5 grudnia 2011. Wodowanie kadłuba w basenie Gdańskiej Stoczni Remontowej w obecności Andersa Berga, Honorowego Prezydenta European Maritime Heritage. 30 października 2012. Podniesienie bandery w Gdańskiej Stoczni Remontowej w obecności Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. 30 czerwca 2025. Żaglowiec pod komendą kpt. Marcina Dobrowolskiego wypływa z Gdańska (nabrzeże Ołowianki) kierując się na Spitsbergen. 20 lipca 2025. O godzinie 1.10 „Generał Zaruski” rzuca kotwicę w Hornsundzie, docierając na Spitsbergen w 50 lat po pierwszej polarnej wyprawie żaglowca.

Zobacz też

Polskie wypadki morskie jachtów żaglowych

Przypisy

Linki zewnętrzne STS Generał Zaruski - oficjalna strona Strona o STS Generał Zaruski

S/y „Generał Zaruski” w Gdańsku – artykuł w portalu miesięcznika Żagle o najnowszej historii jachtu. - kolejny artykuł w portalu miesięcznika Żagle

Kategoria:Historia harcerstwa Kategoria:Kecze Kategoria:Polskie jachty i żaglowce STS Generał Zaruski Kategoria:Statki z XX wieku