mały|Dom rodzinny Hanny Schygulli w Chorzowie Starym mały|Hanna Schygulla (1982) Hanna Schygulla (ur. 25 grudnia 1943 w Chorzowie Starym) – niemiecka aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna. W 1983 zdobywczyni Złotej Palmy dla najlepszej aktorki na 36. MFF Cannes.
Życiorys Urodziła się w górnośląskiej rodzinie Antonie Ursuli Schygulla (z domu Mzyk) i Josefa Franza Schygulli, od wielu lat mieszkającej w Chorzowie Starym. Ojciec zajmował się handlem drewnem. 13 lutego 1944 została ochrzczona w starochorzowskim kościele pod wezwaniem Marii Magdaleny. Wkrótce ojciec został powołany do Wehrmachtu i pojechał na front. W 1945 (inne źródła: 1946) wyjechała, bądź też została wysiedlona wraz z matką do Niemiec. Około 1948, po powrocie z amerykańskiej niewoli, dołączył do nich ojciec.
Mieszkała z rodziną w Stockdorf, dzielnicy w gminie Gauting, koło Monachium. W monachijskim Luisengymnasium uzyskała maturę, następnie przez kilka lat pracowała jako au pair w Paryżu. W 1964 rozpoczęła studia na wydziale germanistyki i romanistyki na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium. Uczyła się również aktorstwa. Na przełomie 1966 i 1967 spotkała Rainera Wernera Fassbindera, kiedy razem studiowali w szkole teatralnej, a następnie działali we Fridl Leonhard Studio w Monachium, zamkniętym wkrótce przez policję.
Fassbinder, który znał ją jeszcze z czasów szkoły aktorskiej, zaangażował ją we wrześniu 1967 do zespołu Action-Theater, gdzie wstępowała w późniejszym Antiteater w licznych inscenizacjach obok Irm Hermann. Po występie w melodramacie krótkometrażowym Pan młody, aktorka i alfons (Der Bräutigam, die Komödiantin und der Zuhälter, 1968) jako Lucy i folkowym horrorze Sceny myśliwskie z Dolnej Bawarii (Jagdszenen aus Niederbayern, 1969) jako Paula, Fassbinder obsadził ją w swoim filmie Miłość jest zimniejsza niż śmierć (Liebe ist kälter als der Tod, 1969). Od tego momentu aż do 1972 Schygulla – z jednym wyjątkiem – grała we wszystkich 30 filmach Fassbindera oraz w jego przedstawieniach, współtworząc wraz z nim nurt enfant terrible kina niemieckiego. Przełomem stała się kreacja Marii Braun, uosabiającej całe społeczeństwo niemieckie w trudnej powojennej dekadzie lat 1945–1954, w burzliwym etapie historycznych przemian w melodramacie wojennym Fassbindera Małżeństwo Marii Braun (Die Ehe der Maria Braun, 1979). Po śmierci Fassbindera grała z powodzeniem w produkcjach włoskich, francuskich i amerykańskich.
Od 1981 zamieszkała w Paryżu. Ettore Scola powierzył jej rolę hrabiny Sophie de la Borde w dramacie historycznym Noc w Varennes (La Nuit de Varennes, 1982) z udziałem Marcello Mastroianniego, Jean-Louisa Barrault i Harveya Keitela. W biograficznym dramacie wojennym Carlosa Saury Antonieta (1982) z Isabelle Adjani wystąpiła jako Anna, współczesna paryska psycholożka, która bada przypadki kobiet, które popełniły samobójstwo w XX wieku. W dramacie wojennym Andrzeja Wajdy Miłość w Niemczech (Eine Liebe in Deutschland, 1983) na podstawie powieści Rolfa Hochhutha zagrała postać niemieckiej mężatki Pauliny Kropp, która nawiązuje romans z Polakiem, przywiezionym na roboty przymusowe podczas II wojny światowej. W muzycznym dramacie wojennym Miss Arizona (1987) została obsadzona w roli piosenkarki Mitzi Rozsnyai, która wraz z synem ukrywa się przed policją. W ekranizacji powieści Gabriela Garcíi Márqueza Lato Miss Forbes (El verano de la señora Forbes, 1988) zagrała tytułową postać władczej nauczycielki, którą uwodzi młody mistrz pływacki (Francisco Gattorno).
Jest aktorką śpiewającą – w 1997 ukazał się jej album Chantesingt.
Polskę i Chorzów odwiedziła po raz pierwszy, z matką i ciotką, w połowie lat 60. W listopadzie 1998 roku wystąpiła z recitalem w chorzowskim Teatrze Rozrywki oraz odwiedziła dom przy Schlageterstrasse 3b (obecnie ul. Kasprowicza), w którym się urodziła. W połowie października 2014 na zaproszenie władz Chorzowa ponownie gościła w mieście, gdzie z rąk prezydenta odebrała nagrodę specjalną za zasługi w dziedzinie kultury i spotkała się z widzami swoich filmów.
W 2013 wydała swoją autobiografię pt. Zbudź się i śnij (Wach auf und träume).
Filmografia 1969 Dzieciorób (Katzelmacher), reż. Rainer Werner Fassbinder 1969 Miłość jest zimniejsza niż śmierć (Liebe ist kälter als der Tod), reż. Rainer Werner Fassbinder 1970 Bogowie zarazy (Götter der Pest), reż. Rainer Werner Fassbinder 1970 Kawiarenka wenecka (Das Kaffeehaus, TV), reż. Rainer Werner Fassbinder 1970 Podróż Niklashausera (Die Niklashauser Fart, TV), reż. Rainer Werner Fassbinder 1971 Pionierzy z Ingolstadt (Pioniere in Ingolstadt, TV), reż. Rainer Werner Fassbinder 1971 Rio das Mortes (TV), reż. Rainer Werner Fassbinder 1971 Ostrzeżenie przed świętą dziwką (Warnung vor einer heiligen Nutte), reż. Rainer Werner Fassbinder 1971 Whity, reż. Rainer Werner Fassbinder 1972 Osiem godzin nie czyni dnia (Acht Stunden sind kein Tag), reż. Rainer Werner Fassbinder 1972 Gorzkie łzy Petry von Kant (Die bitteren Tränen der Petra von Kant), reż. Rainer Werner Fassbinder 1972 Bremer Freiheit (TV), reż. Rainer Werner Fassbinder 1972 Handlarz czterech pór roku (Der Händler der vier Jahreszeiten), reż. Rainer Werner Fassbinder 1973 Zmiana zwierzyny łowczej (Wildwechsel, TV), reż. Rainer Werner Fassbinder 1974 Opowieść o Effi Briest (Effi Briest), reż. Rainer Werner Fassbinder 1975 Fałszywy ruch (Falsche Bewegung), reż. Wim Wenders 1976 Zwierzenia clowna (Ansichten eines Clowns), reż. Vojtěch Jasný 1979 Trzecia generacja (Die Dritte Generation), reż. Rainer Werner Fassbinder 1979 Małżeństwo Marii Braun (Die Ehe der Maria Braun), reż. Rainer Werner Fassbinder 1981 Lili Marleen, reż. Rainer Werner Fassbinder 1980 Berlin Alexanderplatz, reż. Rainer Werner Fassbinder 1981 Fałszerstwo (Die Fälschung), reż. Volker Schlöndorff 1982 Pasja (Passion), reż. Jean-Luc Godard 1982 Noc w Varennes (La nuit de Varennes), reż. Ettore Scola 1982 Antonieta, reż. Carlos Saura 1983 Heller Wahn, reż. Margarethe von Trotta 1983 Historia Piery (Storia di Piera), reż. Marco Ferreri 1983 Miłość w Niemczech (Eine Liebe in Deutschland), reż. Andrzej Wajda 1984 Przyszłość jest kobietą (Il futuro e donna), reż. Marco Ferreri 1986 Oddział Delta (The Delta Force), reż. Menahem Golan 1987 Twoja na zawsze Lulu (Forever, Lulu), reż. Amos Kollek 1988 El verano de la señora Forbes, reż. Jaime Humberto Hermosillo 1991 Umrzeć powtórnie (Dead Again), reż. Kenneth Branagh 1992 Tragarz puchu, reż. Janusz Kijowski 1993 Madame Bäurin, reż. Franz Xaver Bogner 1995 Sto i jedna noc (Les cent et une nuits), reż. Agnès Varda 1996 Metamorphosis of a Melody, reż. Amos Gitaj 1998 Dziewczyna marzeń (La niña de tus ojos), reż. Fernando Trueba 2000 Harmonie Werckmeistera (Werckmeister harmóniák), reż. Béla Tarr 2004 Hotel Ziemia Obiecana (Promised Land), reż. Amos Gitaj 2005 Błękitna granica (Die blaue Grenze), reż. Till Franzen 2006 Winterreise, reż. Hans Steinbichler 2007 Na krawędzi nieba (Auf der anderen Seite), reż. Fatih Akın 2011 Faust, reż. Aleksandr Sokurow 2012 Avanti, reż. Emmanuelle Antille 2013 Pokaz slajdów (Specimens Slide), reż. Christiaan Bastiaans 2014 Quiet Roar, reż. Henrik Hellström 2016 Chyba że (Unless), reż. Alan Gilsenan 2017 Fortunata, reż. Sergio Castellitto 2018 Modlitwa (La prière), reż. Cédric Kahn 2019 Tajemnica Henriego Picka (Le mystère Henri Pick), reż. Rémi Bezançon 2021 Wszystko poszło dobrze (Tout s’est bien passé), reż. François Ozon 2022 Peter von Kant, reż. François Ozon 2023 Biedne istoty (Poor Things), reż. Yorgos Lanthimos
Nagrody + Rok Nagroda Kategoria Tytuł 1971 Niemiecka Nagroda Filmowa (Złoto) Najlepsza aktorka Whity (1971) 1975 Najlepszy występ zespołu Fałszywy ruch (1975) 1979 Najlepsza aktorka Małżeństwie Marii Braun (1979) 29. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Srebrny Niedźwiedź dla najlepszej aktorki 1980 David di Donatello Nagroda specjalna 1981 Bambi Najlepsza aktorka Lili Marleen (1981) 1983 David di Donatello Nagroda specjalna – 36. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes Najlepsza aktorka Historia Piery (1983) 1984 Bambi Kobieta roku – 2009 Nagroda im. Terenciego Moixa Nagroda filmowa – 2010 60. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Honorowy Złoty Niedźwiedź – 2014 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Salonikach Honorowy Złoty Aleksander – 2025 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Hongkongu Najlepsza aktorka – Młode kino Yunan (2025) Festiwal Filmowy w Turynie Nagroda „Gwiazda Kreta” –
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Niemieckie aktorki filmowe Kategoria:Niemieckie aktorki telewizyjne Kategoria:Niemieckie aktorki teatralne Kategoria:Laureaci Honorowego Złotego Niedźwiedzia Kategoria:Laureatki Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszej aktorki Kategoria:Laureatki nagrody za pierwszoplanową rolę kobiecą na Festiwalu Filmowym w Cannes Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Bawarskim Orderem Zasługi Kategoria:Ludzie urodzeni w Chorzowie Starym Kategoria:Urodzeni w 1943