thumb|Nieistniejący "szkieletor" thumb|Nieistniejąca hala thumb|Nieistniejące targowisko thumb|Nieistniejąca kładka thumb|Zachowane tory thumb|Zachowane kamienice thumb|Park Lesława Węgrzynowskiego Ulica Kolejowa – ulica położona we Wrocławiu, łącząca ulicę Tadeusza Zielińskiego z ulicą Tęczową, na osiedlu Przedmieście Świdnickie w dawnej dzielnicy Stare Miasto. Ulica ma długości. Znajduje się przy niej kilka zabytkowych obiektów, w tym wpisana do rejestrów zabytków dawna fabryka wagonów Braci Hofman & Co. Na wschodnim odcinku ulicy południową jej pierzeję stanowi estakada kolejowa z lokalami użytkowymi urządzonymi w ramach przęseł tej budowli, a przy zachodnim odcinku znajduje się Park Lesława Węgrzynowskiego.

Historia Ulica powstała na śladzie drogi gruntowej biegnącej wzdłuż południowej granicy miasta. Pierwotnie obejmowała dzisiejszą ulicę Kolejową, Wojciecha Bogusławskiego i Nasypową. Przy tej drodze u zbiegu z dzisiejszą ulicą Grabiszyńską znajdowała się rogatka miejska, tzw. Kącka, a u zbiegu z ulicą Świdnicką znajdowała się inna rogatka, tzw. Świdnicka. W wpłynął do władz miejskich wniosek o utworzenie ulicy i przesunięcie rogatki Świdnickiej. Właściciele posesji mieli w planach utworzenie reprezentacyjnej ulicy dorównującej dzisiejszej ulicy Józefa Piłsudskiego. Ulicę wytyczono i nadano jej nazwę Friedrichstrasse, ale już w zbudowano linię kolejową, łączącą trzy wrocławskie dworce kolejowe, w poziomie terenu biegnącą wzdłuż niemal całej ulicy. Ograniczało to rozwój zabudowy i przeszkadzało w codziennej komunikacji. W latach 1900–1905 tory wyniesiono na estakadę kolejową, nasyp i wiadukty, zbudowaną w latach 1900–1905 (1896–1901), przesuwając przebieg linii kolejowej, w rejonie dzisiejszej ulicy Kolejowej, nieco bardziej na południe.

Wzdłuż współczesnej ulicy Grabiszyńskiej biegła droga do polskiej wsi Grabiszyn, wzmiankowanej już w ; wzmianki o tej drodze pochodzą już z Natomiast na początku XIX wieku wzdłuż tej ulicy, od dzisiejszego placu Legionów (wówczas Sonnenplatz) do torów kolejowych, ciągnęły się ogrody warzywne. Zabudowa o charakterze miejskim rozpoczęła się na tym terenie po 1860 r., a w 1823 r. droga została uznana ulicą (Gräbschner Gasse). Stała się ona jedną z głównych arterii miasta. Nieco bardziej na północ, wzdłuż współczesnej ulicy Tęczowej na odcinku od Placu Orląt Lwowskich (Placu Kirowa w czasach PRL) do ulicy Kolejowej, położona była wieś Siedem Łanów (Septem mansi), a wspomina o niej najstarszy z zapisów pochodzący z Droga do ulicy Kolejowej została uznana za miejską ulicę w W oddano do eksploatacji Dworzec Świebodzki i tory biegnące do niego położone na północ od zakończenia ulicy Kolejowej. W rozpoczęła pracę pierwsza w mieście gazownia położona na końcu ulicy za skrzyżowaniem z ul. Tęczową. Dalszy odcinek drogi od ulicy Kolejowej został włączony do ulicy Tęczowej w

W latach 1856–1922 pomiędzy dzisiejszymi ulicami: Prostą i Kolejową, działała fabryka produkująca wagony: Hofman Bracia & CO. Fabryka Wagonów S.A. (Hofmann Gebr. & CO Wagenfabrik AG). Ówcześnie adres fabryki przypisany był do ulicy Prostej (numery 3–19), a obecnie do ulicy Kolejowej 63–65. Następnie, do lat 20. , zakład należał do Poczty Polskiej; mieściły się tam początkowo warsztaty samochodowe, a następnie Centrum Logistyki. W 2022 roku rozpoczęto na tym terenie budowę osiedla mieszkaniowego; budowę zakończono w roku 2024.

W zakupiono parcelę przy ulicy Kolejowej ówcześnie pod numerem 2 i zbudowano szpital Bożego Ciała – Trójcy Świętej według projektu Karla Schmidta, który obecnie nie istnieje. Później, bo w , w pobliżu ulicy Tęczowej zbudowany został kościół św. Trójcy, obecnie również nieistniejący, zburzony w wyniku działań wojennych prowadzonych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. Zniszczeniu uległa także pozostała zabudowa ulicy z wyjątkiem dwóch kamienic i części zabudowy dawnych zakładów. W latach 1962–1967 spółdzielnia Chemik zbudowała w tym rejonie bloki mieszkalne cztero- i ośmiopiętrowe. Pomiędzy ulicą Grabiszyńską a Tęczową po stronie zachodniej ulicy w miejscu ogrodów zburzonego szpitala i kościoła utworzono park.

W latach 1881–1882 został założony plac (Luisenplatz), ówcześnie jeszcze w ramach Gajowic, na nieregularnym planie (dwa obszary o planie zbliżonym do trójkątów), między ulicą Kolejową, Pszenną, Jęczmienną i torami kolejowymi, który współcześnie nosi nazwę placu Rozjezdnego. Tu w latach 80. XIX wieku budowano kamienice czynszowe, w powstał cyrk E. Renza, w 1898 r. zbudowano podstację tramwajową, która w latach 1927–1928 została przebudowana na elektrociepłownię miejską.

Z kolei w 1898 roku zbudowano przy placu Rozjezdnym jedną z podstacji (elektrownię) dla potrzeb zasilania sieci trakcyjnej powstającej sieci komunikacji tramwajowej opartej na tramwajach elektrycznych spółki akcyjnej Elektrische Strassenbahn Breslau. Do elektrowni doprowadzono ulicą Kolejową tory tramwajowe, którymi na platformach dowożono węgiel. Resztki szyn zachowały się do dziś w brukowanym odcinku ulicy od placu do ulicy Grabiszyńskiej. W latach 1927–1928 elektrownia przebudowana została na elektrociepłownię miejską (współcześnie nie istnieje).

W latach 1906–1908 w ramach projektu budowy hal targowych mających zastąpić otwarte targowiska, zbudowano Halę Targową nr 2 u zbiegu ulicy Kolejowej (numer 43-45) i Tadeusza Zielińskiego. Była to bliźniacza hala do powstałej hali nr 1 przy ulicy Piaskowej (numer 17). Projekt opracowali Richard Plüddemann i Heinrich Küster. Miała powierzchni i przeznaczona była na 513 stoisk. Ponieważ podczas II wojny światowej w uległa poważnym uszkodzeniom, rozebrano ją w . do hali przylegała szkoła od strony ulicy Józef Piłsudskiego, pod nr 27 – później w budynku tej szkoły utworzono Zespół Szkół Elektronicznych, a obecnie swoją siedzibę ma tu urząd skarbowy. Natomiast na wolnym terenie częściowo po wyburzonej hali powstało tu targowisko określane jako „targowisko przy ulicy Zielińskiego”.

W drugiej połowie lat 60. XX wieku obszar przy Kolejowej od ulicy Prostej i placu Rozjezdnego do ulicy Grabiszyńskiej został zabudowany blokami zrealizowanymi przez spółdzielnię mieszkaniową Cichy Kącik (w tym punktowcami wg projektu budynków przy ulicy Mikołaja Reja 4, 6, 8). Sama ulica Grabiszyńska na odcinku od placu Legionów do ulicy Zaporoskiej została wówczas znacznie poszerzona. W nad ulicą Grabiszyńską w ciągu ulicy Kolejowej zbudowano kładkę o funkcji nadziemnego przejścia dla pieszych. Miała ona konstrukcję o trzech przęsłach wykonaną jako trójkomorowa skrzynka stalowa. Długość kładki wynosiła , szerokość , a nawierzchnię na pomoście wykonano z asfaltu lanego. Pod koniec 2018 r. kładkę rozebrano, a w jej miejsce wykonano naziemne przejście dla pieszych sterowane przy pomocy sygnalizacji świetlnej w połączeniu z nowymi przystankami tramwajowymi w każdą stronę jazdy na połączonych z przejściem peronach. Przystanki otrzymały nazwę „Kolejowa”.

W latach 90. XX wieku narożna parcela przy skrzyżowaniu z ulicą Kolejową, o adresie ulica Joachima Lelewela 14 została zabudowana obiektem specjalnego przeznaczenia – budynkiem należącym do Narodowego Banku Polskiego. Podczas XIII Międzynarodowych Targów Budownictwa TARBUD JESIEŃ 2000, w ramach pierwszej edycji konkursu zatytułowanego „Dolnośląska Budowa Roku 1999”, zorganizowanego przez wrocławski oddział Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa, realizacji tej przyznano wyróżnienie w kategorii obiektów specjalnego przeznaczenia.

Od ulicy Wincentego Stysia do jezdni przypisanej do placu Rozjezdnego po południowej stronie ulicy Kolejowej przez lata powojenne pozostawał wolny plac, później z urządzonym skwerem, na którym w rozpoczęto budowę kompleksu usługowo-parkingowego, według projektu i . Inwestycja była jedną z przyczyn upadku Wrocławskiej Jedynki. Projekt nie został zrealizowany, a przez kilka lat budynek stał w stanie surowym i określany był jako „wrocławski szkieletor”. Rozbiórka niezakończonego obiektu miała miejsce latem . Nowy projekt na zabudowę tego miejsca, pod adresem przy ulicy Kolejowej 8-10, powstał w Autorskiej Pracowni Architektury Kuryłowicz & Associates z Warszawy, natomiast inwestorem ma być firma Develia. Przewidziano tu budowę budynku o powierzchni użytkowej około i roboczej nazwie „Biurowiec Kolejowa”.

Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy: Friedrichstrasse (Fryderyka) – 1845–1946 Kolejowa – po 1946

Nazwa Friedrichstrasse upamiętniała pobyt Fryderyka Wielkiego (króla Prus) we Wrocławiu, który zatrzymał się w ogrodzie przy tej ulicy, w części później nazwanej Springerstrasse (obecnie ulica Wojciecha Bogusławskiego). Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Wrocławia i ogłoszona w okólniku nr 12 z 7.03.1946 r.

Układ drogowy Do ulicy Kolejowej przypisana jest droga gminna nr 105015D o długości (numer ewidencyjny drogi G1050150264011), klasy lokalnej i dojazdowej (od ulicy Grabiszyńskiej do ulicy Tęczowej). Do ulicy przypisana jest także droga gminna – sięgacz o długości , droga wewnętrzna o długości i rezerwa . Ulica posiada jezdnię o nawierzchni z granitowej kostki brukowej (z wyjątkiem krótkich odcinków przy niektórych skrzyżowaniach z innymi drogiami).

Ulica łączy się z następującymi drogami publicznymi, kołowymi, oraz innymi drogami: + Drogi powiązane. rodzaj powiązania droga klasa foto kontynuacja ul. W. Bogusławskiego klasy dojazdowej 160px skrzyżowanie ulica Tadeusza Zielińskiego klasy zbiorczej 160px skrzyżowanie ulica Wincentego Stysia klasy dojazdowej 160px sięgacz ulicy Kolejowej klasy dojazdowej skrzyżowanie ulica Joachima Lelewela klasy lokalnej 160px skrzyżowanie ulica Prosta klasy dojazdowej 160px skrzyżowanie plac Rozjezdny klasy dojazdowej 160px skrzyżowaniesygnalizacja świetlna dla pieszych ulica Grabiszyńskatorowisko tramwajowe klasy zbiorczej 160px skrzyżowanie ulica Tęczowa klasy lokalnej

Ulica położona jest na działkach ewidencyjnych stanowiących drogi gminne, wewnętrzne i rezerwę terenu.

+ Działki ewidencyjne. numer pole powierzchni rodzaj położenie obręb Stare Miasto, AM 32, nr 23/2 droga gminna od ulicy Tadeusza Zielińskiego do ulicy Wincentego Stysia obręb Stare Miasto, AM 31, nr 16 droga gminna od ulicy Wincentego Stysia do ulicy Grabiszyńskiej obręb Stare Miasto, AM 30, nr 9/1 droga gminna od ulicy Grabiszyńskiej do ulicy Tęczowej obręb Stare Miasto, AM 32, nr 21/8 droga gminna sięgacz na wprost ulicy Wincentego Stysia obręb Stare Miasto, AM 32, nr 21/12 droga wewnętrzna w pobliżu ulicy Tadeusza Zielińskiego obręb Stare Miasto, AM 32, nr 21/9 rezerwa w pobliżu sięgaczaPodsumowanie:drogi gminne: 18 936 m2drogi wewnętrzne: 136 m²rezerwa: 85 m² thumb|Ul. Kolejowa w kierunku estakady Ulica na odcinku od ulicy Tadeusza Zielińskiego do ulicy Grabiszyńskiej objęta jest strefą ograniczenia prędkości 30 km/h. W ramach wymienionej strefy ruchu uspokojonego przeznaczona jest także dla ruchu rowerowego. Jako droga rowerowa łączy się ona z ulicą Joachima Lelewela, Prostą i placem Rozjezdnym również objętych ruchem uspokojonym, oraz z trasami rowerowymi biegnącymi przy ulicy Tadeusza Zielińskiego i Grabiszyńskiej. Ulicą Tadeusza Zielińskiego przebiegają linie autobusowe w ramach komunikacji miejskiej, a przystanki położone tu na odcinku pomiędzy ulicą Kolejową i Józefa Piłsudskiego noszą nazwę „Piłsudskiego”. Zaś przystanki tramwajowe położone na ulicy Grabiszyńskiej przy skrzyżowaniu z ulicą Kolejową noszą nazwę „Kolejowa”. Z kolei przystanki autobusowe położone w ciągu ulicy Tęczowej przy skrzyżowaniu ulicą Kolejową noszą nazwę „Tęczowa”. Do lat 90. XX wieku istniało powiązanie piesze, umożlwiające przejście od ulicy Kolejowej i Tęczowej, kładką nad torami kolejowymi stacji Wrocław Świebodzki do ulicy Robotniczej. Obecnie kładka zachowana jest jedynie częściowo, a przejście zostało wyłączone z eksploatacji.

Ulica przebiega przez teren o wysokości bezwzględnej od 117,9 do

Zabudowa i zagospodarowanie

thumb|Estakada z lokalami