thumb|Postanowienie prezydenta Andrzeja Dudy o powołaniu Antoniego Macierewicza na marszałka seniora Sejmu IX kadencji (2019) thumb|Michał Seweryński jako marszałek senior Senatu IX kadencji thumb|Marszałek senior Senatu VIII kadencji Kazimierz Kutz z prezydentem Bronisławem Komorowskim Marszałek senior – w polskim parlamencie jeden z najstarszych wiekiem i stażem posłów na Sejm oraz najstarszy wiekiem senator, powoływani przez prezydenta RP do prowadzenia pierwszych po wyborach posiedzeń obu izb do czasu wybrania marszałka Sejmu i marszałka Senatu.

Instytucja marszałka seniora jest szczególną i tymczasową formą wykonywania przez posła i senatora niektórych kompetencji marszałków (odpowiednio: Sejmu i Senatu). Pełnienie zadań marszałka seniora stanowi wyróżnienie i ma wymiar prestiżowy.

Opis Regulacje dotyczące powoływania marszałka seniora i jego zadań znajdują się w regulaminie Sejmu i regulaminie Senatu. Zastosowano w nich różną pisownię instytucji marszałka seniora (odpowiednio z dywizem i bez). W obu regulaminach jest ona pisana wielkimi literami.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 regulaminu Sejmu Marszałek-Senior jest powołany przez prezydenta spośród najstarszych wiekiem posłówObwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (). Głowa państwa, z szerokiego grona najstarszych wiekiem parlamentarzystów, może wskazać na osobę wyróżniającą się najdłuższym stażem poselskim. Tym uzasadnił swój wybór prezydent Andrzej Duda w orędziu z dnia 6 listopada 2023, obwieszczając powołanie na Marszałka Seniora pierwszego posiedzenia Sejmu X kadencji posła PSL Marka Sawickiego, który "ma najdłuższy staż poselski. Reprezentuje swoich wyborców w Sejmie nieprzerwanie od 30 lat!". Otwierając obrady Sejmu X kadencji był najmłodszym Marszałkiem-Seniorem w historii polskiego parlamentaryzmu po 1989 roku (w 2023 rocznikowo miał 65 lat). Prezydent ma zatem tutaj pewną swobodę, a przy podejmowaniu decyzji nie ma obowiązku konsultowania lub opiniowania wyboru osoby posła. Powołanie przez prezydenta marszałka seniora nie wymaga również kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Prezydent nie jest tutaj związany żadnymi terminami, jednak powołanie marszałka seniora musi nastąpić przed zebraniem się posłów na pierwsze posiedzenie.

Z kolei zgodnie z regulaminem Senatu (art. 30 ust. 2 i 3) na przewodniczącego pierwszego posiedzenia Senatu (Marszałka Seniora) prezydent powołuje najstarszego wiekiem senatora, a w razie przeszkody funkcję tę obejmuje kolejny wiekiem senatorObwieszczenie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Senatu ().

Decyzja o powołaniu marszałków seniorów obu izb jest ogłaszana przez prezydenta zwykle w formie postanowienia.

Marszałkowie seniorzy prowadzą obrady przez pierwszą część pierwszych po wyborach posiedzeń izb, podczas których odbywają się ślubowania posłów i senatorów oraz wybory marszałkówArt. 30 ust. 4 i 6 Regulaminu Senatu (). Jednak 19 października 2005 na pierwszym posiedzeniu Sejmu V kadencji z przyczyn politycznych (rywalizacja wyborcza kandydatów na prezydenta, Donalda Tuska i Lecha Kaczyńskiego przed II turą wyborów przypadających na 23 października 2005) kluby parlamentarne Platforma Obywatelska i Prawo i Sprawiedliwość nie były w stanie uzgodnić między sobą kandydata na marszałka Sejmu. W tej sytuacji na wniosek PiS, poparty przez większość posłów (237 przeciw 215), marszałek senior Józef Zych (PSL) ogłosił przerwę w obradach do 26 października 2005. W następstwie tego marszałek senior pełnił tę funkcję od 19 października 2005 do 26 października 2005, zaś konstytucyjny urząd Marszałka Sejmu pozostawał w tym czasie opróżniony. Dopiero 26 października 2005 wybrano nowego marszałka Marka Jurka, któremu marszałek senior przekazał laskę marszałkowską.

Marszałkowie seniorzy II RP Sejm Ustawodawczy Sejm Ustawodawczy: Ferdynand Radziwiłł

Sejm Sejm I kadencji: Kazimierz Brownsford (Związek Ludowo-Narodowy) Sejm II kadencji: Jakub Bojko (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem) Sejm III kadencji: Andrzej Lubomirski (BBWR) Sejm IV kadencji: Lucjan Żeligowski (BBWR) Sejm V kadencji: ze względów politycznych posiedzenie otworzył nie najstarszy wiekiem poseł, a płk Stanisław Skwarczyński (Obóz Zjednoczenia Narodowego)

Senat Senat I kadencji: Bolesław Limanowski (Polska Partia Socjalistyczna) Senat II kadencji: Bolesław Limanowski (PPS), ze względów politycznych do czasu wyboru prezydium obrady prowadził Maksymilian Thullie (Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji) Senat III kadencji: Maksymilian Thullie (PSChD) Senat IV kadencji: Antin Horbaczewski (BBWR) Senat V kadencji: Leon Wolf (OZN)

Sejm Śląski Sejm Śląski I kadencji: Janina Omańkowska (PSChD) Sejm Śląski II kadencji: Wojciech Korfanty (PSChD) w zastępstwie najstarszego wiekiem Stefana Giebla (PSChD) Sejm Śląski III kadencji: Teofil Różański (Narodowo-Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy) Sejm Śląski IV kadencji: Franciszek Urbańczyk (NChZP)

Marszałkowie seniorzy Polski Ludowej Sejm Ustawodawczy Sejm Ustawodawczy: Franciszek Trąbalski (PPS)

Sejm PRL Sejm I kadencji: Lucjan Rudnicki (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza) Sejm II kadencji: Bolesław Drobner (PZPR) Sejm III kadencji: Bolesław Drobner (PZPR) Sejm IV kadencji: Bolesław Drobner (PZPR) Sejm V kadencji: Jarosław Iwaszkiewicz (bezpartyjny) Sejm VI kadencji: Jarosław Iwaszkiewicz (bezpartyjny) Sejm VII kadencji: Jarosław Iwaszkiewicz (bezpartyjny) Sejm VIII kadencji: Jerzy Ziętek (PZPR) Sejm IX kadencji: Bogdan Suchodolski (bezpartyjny) Sejm X kadencji: Zbigniew Rudnicki (Stronnictwo Demokratyczne)

Senat Senat I kadencji: Stanisław Stomma (Obywatelski Klub Parlamentarny)

Marszałkowie seniorzy III RP Sejm i Senat Sejm Senat Kadencja Data Zdjęcie Marszałek Senior(wiek w chwili pełnienia funkcji) Partia polityczna Kadencja Data Zdjęcie Marszałek Senior(wiek w chwili pełnienia funkcji) Partia polityczna Sejm I kadencji 25 listopada 1991 75px Aleksander Małachowski(67 i 69 lat) Solidarność Pracy Senat II kadencji 26 listopada 1991 75px Jan Tomasz Zamoyski(79 lat) Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe,Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne Sejm II kadencji 14 października 1993 Unia Pracy Senat III kadencji 15 października 1993 75px Jan Mulak(79 lat) Sojusz Lewicy Demokratycznej,Polska Partia Socjalistyczna Sejm III kadencji 20 października 1997 Józef Kaleta(72 lata) Sojusz Lewicy Demokratycznej Senat IV kadencji 21 października 1997 75px Władysław Bartoszewski(75 lat) Klub Demokratyczny Senatu Sejm IV kadencji 19 października 2001 75px Aleksander Małachowski(77 lat) Unia Pracy Senat V kadencji 20 października 2001 75px Andrzej Wielowieyski(74 lata) Blok Senat 2001, Unia WolnościSejm V kadencji 19–26 października 2005 75px Józef Zych(67 lat) Polskie Stronnictwo Ludowe Senat VI kadencji 20 października 2005 75px Kazimierz Kutz(76 lat) Koło Senatorów Niezależnych i LudowychSejm VI kadencji 5 listopada 2007 75px Zbigniew Religa(69 lat) Prawo i Sprawiedliwość,Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe Senat VII kadencji 5 listopada 2007 75px Ryszard Bender(75 lat) Prawo i SprawiedliwośćSejm VII kadencji 8 listopada 2011 75px Józef Zych(73 lata) Polskie Stronnictwo Ludowe Senat VIII kadencji 8 listopada 2011 75px Kazimierz Kutz(82 lata) Koło Senatorów Niezależnych Sejm VIII kadencji 12 listopada 2015 75px Kornel Morawiecki(74 lata) Kukiz’15 Senat IX kadencji 12 listopada 2015 75px Michał Seweryński(76 lat) Prawo i Sprawiedliwość Sejm IX kadencji 12 listopada 2019 75px Antoni Macierewicz(71 lat) Prawo i Sprawiedliwość Senat X kadencji 12 listopada 2019 75px Barbara Borys-Damięcka(82 lata) Platforma Obywatelska Sejm X kadencji 13 listopada 2023 75px Marek Sawicki(65 lat) Polskie Stronnictwo Ludowe Senat XI kadencji 13 listopada 2023 75px Michał Seweryński(84 lata) Prawo i Sprawiedliwość

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Sejm Polski Kategoria:Senat Polski