Argyrantemum, srebrzeń (Argyranthemum) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae). Obejmuje 23–24 gatunki. Wszystkie występują naturalnie na wyspach Makaronezji (Kanaryjskich, Selvagens i na Maderze), ale jako introdukowane rosną na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Niektóre gatunki są miejscami bardzo inwazyjne, np. argyrantemum krzewiaste A. frutescens na Nowej Zelandii. Ten gatunek jest też jedynym spotykanym w uprawie w Polsce.
Różne gatunki i mieszańce z tego rodzaju są uprawiane jako ozdobne, często prowadzone na pniu jako wysokopienne. Uprawiane są także na kwiaty cięte i jako doniczkowe. Rośliny te tolerują tylko lekkie przymrozki.
Morfologia thumb|left|Argyrantemum krzewiaste thumb|Argyranthemum maderense Pokrój Półkrzewy, zwykle nagie, czasem z włoskami pojedynczymi, o łodydze zwykle pojedynczej, ale silnie rozgałęzionej, wzniesionej, podnoszącej się lub płożącej, często o pokroju kępiastym. Osiągają od 10 do 100 cm wysokości, rzadko do 150 cm. Liście Zimozielone, skrętoległe, ogonkowe lub siedzące, od piłkowanych i ząbkowanych po wcinane w różny sposób i podzielone. Blaszki liściowe zwykle jasnozielone do niebieskozielonych. Kwiaty Zebrane w koszyczki, które wyrastają na pędach pojedynczo lub zebrane w luźne kwiatostany złożone w formie baldachogrona. Okrywy koszyczków są półkuliste, tworzone przez zielone listki o szerokich, błoniastych (zwykle jasnobrązowych) brzegach zebrane w 3–4 szeregach. Dno koszyczka wypukłe do stożkowatego, bez łuszczynek. Kwiaty brzeżne w koszyczku żeńskie, z płatkiem języczkowym białym, rzadziej żółtym lub czerwonawym. Kwiaty wewnątrz koszyczka obupłciowe, z koroną rurkowatą, na szczycie z 5 ząbkami, żółte, rzadziej czerwone. Owoce Niełupki dwojakiego rodzaju – te powstające z kwiatów brzeżnych trójkanciaste i zwykle z trzema skrzydełkami, te powstające z kwiatów rurkowatych w środku koszyczka są spłaszczone i z dwoma skrzydełkami, czasem walcowate. Bez puchu kielichowego.
Systematyka thumb|Argyranthemum adauctum Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Anthemideae z podrodziny Asteroideae z rodziny astrowatych (Asteraceae). W obrębie plemienia zaliczany jest do podplemienia Glebionidinae Oberpr. & Vogt (2007) wspólnie z rodzajami Glebionis i heteroantemis Heteranthemis. W latach 90. XX wieku taksony te wyróżniane były bez rangi jako „grupa Argyranthemum” w obrębie kladu skupiającego rodzaje z centrum występowania w obszarze śródziemnomorskim w obrębie plemienia Anthemideae. Jeszcze wcześniej taksony te łączono w szeroko ujmowanym dawniej rodzaju Chrysanthemum, przez co w efekcie rośliny tu zaliczane określane bywają zwyczajowo złocieniami lub chryzantemami.
Przedstawiciele rodzaju z obszaru pierwotnego występowania w basenie Morza Śródziemnego wymarli w plejstocenie. Współczesne gatunki powstały w wyniku ewolucji populacji izolowanych na różnych wyspach Makaronezji, w tym różnicowania populacji zajmujących różne nisze ekologiczne na większych wyspach.
Wykaz gatunków Argyranthemum adauctum (Link) Humphries Argyranthemum broussonetii (Pers.) Humphries Argyranthemum callichrysum (Svent.) Humphries Argyranthemum coronopifolium (Willd.) Webb Argyranthemum dissectum (Lowe) Lowe Argyranthemum escarrei (Svent.) Humphries Argyranthemum filifolium (Sch.Bip.) Humphries Argyranthemum foeniculaceu m (Willd.) Webb ex Sch.Bip. Argyranthemum frutescens (L.) Sch.Bip. – argyrantemum krzewiaste, chryzantema krzewiasta, srebrzeń krzewiasty, złocień krzewiasty Argyranthemum gracile Sch.Bip. Argyranthemum haematomma Lowe Argyranthemum haouarytheum Humphries & Bramwell Argyranthemum hierrense Humphries Argyranthemum lemsii Humphries Argyranthemum lidii Humphries Argyranthemum maderense (D.Don) Humphries Argyranthemum pinnatifidum (L.f.) Webb Argyranthemum sundingii L.Borgen Argyranthemum sventenii Humphries & Aldridge Argyranthemum tenerifae Humphries Argyranthemum thalassophilum (Svent.) Humphries Argyranthemum webbii Sch.Bip. Argyranthemum winteri (Svent.) Humphries
Zagrożenia W czerwonej liście gatunków zagrożonych publikowanej przez IUCN ujęte są jako zagrożone lub krytycznie zagrożone trzy gatunki: Argyranthemum thalassophilum, A. lidii i A. winteri. Rośliny z tego rodzaju mają generalnie niewielkie zasięgi i zagrożone są przemianami siedlisk związanymi z rozwojem rolnictwa i turystyki na wyspach.
Przypisy
Kategoria:Asteroideae