Dandya H.E.Moore – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych, obejmujący cztery gatunki, występujące endemicznie w Meksyku w Ameryce Północnej.
Morfologia Pokrój Wieloletnie rośliny zielne o wysokości 20–60 cm. Pęd Podziemna, nieco kulista, spłaszczona, mięsista bulwocebula o średnicy 1–2,5 cm, pokryta okrywą z szerokich nasad pochew liściowych. Liście Od dwóch do trzech (D. purpusii) lub od pięciu do dziewięciu (pozostałe gatunki), równowąskich, okrągłych do spłaszczonych, ciemnozielonych, o uciętej nasadzie i ostrym wierzchołku, długości 13–49 cm. Kwiaty Zebrane od 4 do 20 w baldach, który wyrasta na okrągłym na przekroju głąbiku o wysokości 20–50 cm. Kwiatostan wsparty jest 2–3 równowąsko-lancetowatymi, trójkątnymi podsadkami. Szypułki o długości 0,8–4 cm, wzniesione lub opadające, zagięte. Każdy kwiat wsparty pojedynczą przysadką. Okwiat niebieski lub biały, sześciolistkowy. Listki okwiatu jajowato-lancetowate (D. purpusii) lub eliptyczne (pozostałe gatunki), położone w dwóch okółkach, wierzchołku ostrym (okółek zewnętrzny) lub tępym (okółek wewnętrzny) i brodawkowatym oraz klinowatej nasadzie. W dolnej części tworzą rurkę o długości 1,5–3 mm (D. purpusii) lub 1–25 mm (pozostałe gatunki). Sześć pręcików o wolnych nitkach, przyrośniętych do gardzieli rurki okwiatu, rozszerzone ku nasadzie lub kolumnowate. Pylniki podługowate (D. purpusii) lub równowąskie do lancetowate-deltoidalnych (pozostałe gatunki), żółte, osadzone u nasady. Szypułka, na której osadzona jest zalążnia, o długości do 1,6 mm, przyrośnięta do okwiatu, tworząc trzy wgłębienia. Zalążnia cylindryczna, o długości 1–5,5 mm, połączona u nasady z okwiatem. Szyjka słupka nitkowata, o długości 1,8–7 mm, zakończona podzielonym (D. purpusii) lub całobrzegim (pozostałe gatunki), brodawkowatym znamieniem.
Owoce Niemal cylindryczne lub nieco kuliste, owoszczone, brązowe, pękające torebki o długości 6–13 mm, zawierające czarne, spłaszczone, podługowato-sierpowate nasiona.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z podrodziny Brodiaeoideae z rodziny szparagowatych Asparagaceae. Przeprowadzone w 2017 r. badania filogenetyczne wykazały, że rodzaj ten jest parafiletyczny. Na podstawie tych badań oraz analizy różnic morfologicznych poszczególnych gatunków w 2020 r. zaproponowano jego podział na Dandya, mający obejmować jedynie gatunek typowy D. purpusii, oraz nowy rodzaj Xochiquetzallia, mający obejmować pozostałe trzy gatunki oraz gatunek Milla mortoniana.
Ujęcie historyczne W systemie Takhtajana z 1997 r. zaliczany do plemienia Milleae w podrodzinie czosnkowych w rodzinie czosnkowatych (Alliaceeae). W systemie Kubitzkiego zaliczony do rodziny Themidaceae.
Wykaz gatunków Dandya balsensis A.R.López-Ferrari & Espejo Dandya hannibalii L.W.Lenz Dandya purpusii (Brandegee) H.E.Moore Dandya thadhowardii L.W.Lenz
Przypisy
Kategoria:Szparagowate