mały|Święty Juda Tadeusz na obrazie w kościele w Heisterbacherrott Juda Tadeusz Apostoł (Juda od , jehudah „chwała Jahwe”; Tadeusz – pierś; godny czci, odważny), zwany również Tadeusz (Lebeusz) albo Judą Jakubowym (zm. ok. 44 albo ok. 80) – jeden z dwunastu apostołów, według tradycji brat Jakuba, brat Pański i autor Listu Judy. Zaliczany do grona męczenników, święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego.
Życiorys W Nowym Testamencie thumb|Męczeństwo świętych Szymona i Judy Tadeusza na obrazie Stefana Lochnera Występuje we wszystkich czterech Ewangeliach kanonicznych i w Dziejach Apostolskich, jednak w Ewangeliach synoptycznych wymieniany jest tylko podczas powołania apostołów.
Ewangelia Mateusza i Ewangelia Marka wskazują jego imię jako Tadeusz, natomiast Ewangelia Łukasza i Dzieje Apostolskie opisują go jako Juda. Postacie te należy utożsamić. Ponadto w Nowym Testamencie występują dwie postacie o tym imieniu – Juda Tadeusz Apostoł i Juda brat Pański, co sprawia trudności z identyfikacją faktów. Według Ewangelii Łukasza i Dziejów Apostolskich był synem Jakuba. Ewangelia Jana przypisuje mu pytanie Jezusa o to dlaczego objawił się im a nie światu.
W źródłach pozabiblijnych Niewiele wiadomo o jego dalszej działalności. Był uważany za oblubieńca z Kany Galilejskiej, a także za drugiego biskupa Jerozolimy. Ponadto przypisywano mu działalność w Persji, Palestynie i Mezopotamii. Według Hieronima ze Strydonu ewangelizował w Edessie, a Paulin z Noli umieszcza go w Libii. Wenancjusz Fortunat i Pseudo-Abdiasz twierdzili, że działał razem z Szymonem w Persji.
Według Księgi Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa przez Bartłomieja Apostoła był synem bądź uczniem Bartłomieja. Greckie apokryfy Dzieje Tadeusza i Nauka Addaja informują o działalności w Edessie i Fenicji, a śmierć Judy miała nastąpić w Bejrucie. Armeńska wersja tego apokryfu umieszcza działalność apostoła w Armenii. W łacińskim Męczeństwie Szymona i Judy znajduje się informacja o działalności w Persji. Legenda Edeska, której fragment pojawia się u Euzebiusza z Cezarei mówi o wysłaniu jednego z apostołów (być może Judy) do Edessy, gdzie miało miejsce uzdrowienie króla Abgara V.
Zmarł ok. 44 albo ok. 80 roku.
Relikwie Judy znajdują się w bazylice św. Piotra w Rzymie.
List Judy
Św. Atanazy i św. Augustyn przypisują mu autorstwo Listu Judy zaliczanego do ksiąg Nowego Testamentu. Okazją do jego powstania (ok. 67) było pojawienie się błędnych nauk. Apostoł uważał za swój obowiązek utwierdzić czytelników w prawdziwej wierze i zachęcić do rzetelnego życia w społeczności i wierze Kościoła.
Patronat thumb|Święty Juda Tadeusz jest patronem spraw trudnych i beznadziejnych Juda Apostoł jest patronem diecezji siedleckiej oraz spraw trudnych i beznadziejnych.
Dzień obchodów thumb|Juda Tadeusz na obrazie Francisca de Zurbarána W kościołach katolickim, ewangelickim i anglikańskim jego święto liturgiczne obchodzone jest 28 października, razem ze św. Szymonem.
Kościoły Wschodu, z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego, wspominają apostoła Judę, w zależności od Kościoła: Cerkiew prawosławna: 19 czerwca/2 lipca, tj. 2 lipca według kalendarza gregoriańskiego, 30 czerwca/13 lipca, tj. 13 lipca (Sobór dwunastu apostołów), 21 sierpnia/3 września, 4/17 stycznia. Kościół ormiański: 9/22 kwietnia i 22 grudnia/4 stycznia, tj. 22 kwietnia i 4 stycznia (dzień śmierci), uroczystość liturgiczna w sobotę po 1. Niedzieli Adwentu i w sobotę po Przemienieniu Pańskim.
Koptyjski Kościół Ortodoksyjny, który posiada własny kalendarz podzielony na 13 miesięcy, wspomina Apostoła odpowiednio 26 czerwca i 23 lipca (przeniesienie relikwii z Syrii do Konstantynopola przez cesarza Konstantyna).
Ikonografia thumb|Juda Tadeusz na obrazie El Greca thumb|Juda Tadeusz jest często przedstawiany w towarzystwie św. Szymona W ikonografii zachodniej przedstawiany jest z pałką lub włócznią w ręku, na pamiątkę swojej śmierci (został zabity pałkami lub włócznią) w czerwonej szacie lub w brązowo-czarnym płaszczu z obrazem przedstawiającym Jezusa (mandylionem).
Atrybutami świętego są: kamienie, krzyż, księga, laska, łódź rybacka, maczuga, miecz, pałki, i topór.
W sztuce wschodniej, na ikonach, apostoł ubrany jest w długie, czerwone szaty. Ma długie ciemne włosy i niedługą, przyprószoną siwizną brodę. W dłoni (lub obu) trzyma zwinięty lub rozwinięty zwój.
Zobacz też
kult świętych Modlitwa za wstawiennictwem świętego święci i błogosławieni Kościoła katolickiego święci prawosławni Juda (imię)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Apostołowie Kategoria:Męczennicy wczesnochrześcijańscy Kategoria:Starożytni Żydzi Kategoria:Postacie Nowego Testamentu Kategoria:Święci chrześcijańscy Kategoria:Urodzeni w I wieku Kategoria:Zmarli w I wieku