João Fernandes (ur. XV w., zm. XV w.) – portugalski żeglarz i odkrywca.

Przez siedem miesięcy przebywał wśród ludów koczowniczych w Afryce Zachodniej. W trakcie tego pobytu zebrał informacje na temat topografii terenu, szlaków handlowych i handlu, które dostarczył księciu Henrykowi (później znanemu jako „Henryk Żeglarz”). Informacje Fernandesa umożliwiły rozwój portugalskiego handlu niewolnikami.

Życiorys Kronika Zurary (1410–1474) wzmiankując Fernandesa opisuje go jako „giermka”. Fernandes określany bywa jako „giermek” także w źródłach współczesnych. Alencastro (2018) podaje, że Fernandes był giermkiem księcia Viseu.

W latach 40. XV w. portugalski książę Henryk (później znany jako „Henryk Żeglarz”) finansował pierwsze wyprawy portugalskie do Afryki. Celem wypraw było odkrycie nowych ziem i nawiązanie kontaktów handlowych.

Fernandes popłynął z wyprawą pod dowództwem Antão Gonçalvesa do regionu Rio de Oro w Afryce Zachodniej. Różne źródła podają różny rok wyprawy – 1444 i 1445. Wyprawa Gonçalvesa powróciła do Portugalii z tubylcem, a Fernandes został w Afryce. W Portugalii Afrykanin został dobrze przyjęty przez księcia Henryka, który go obdarował i odesłał do domu.

Fernandes przez siedem miesięcy przybywał wśród koczowniczych pasterzy owiec, którzy trzymali niewolników z królestw afrykańskich. Niektóre źródła podają, że Fernandes był pierwszym w historii lançado (tłum. „wyrzucony”, „wygnany”) – portugalskim osadnikiem, jednak inne wskazują na to, że Fernandes nie zamierzał osiedlać się w Afryce na stałe. Fernandes towarzyszył koczownikom podczas ich podróży na szlakach łączących Afrykę Zachodnią z Afryką Północną.

Antão Gonçalves wrócił po Fernandesa w 1445 roku, a ten po powrocie do Portugalii przekazał Henrykowi szczegółowe informacje o zachodniej Saharze i handlu z wybrzeżem Gwinei – o oazach, szlakach karawan, towarach, którymi handlowano, topografii terenu i panujących tam zwyczajach. Fernandes zaobserwował, że koczownicy finansują kupno niezbędnych rzeczy poprzez zyski ze sprzedaży afrykańskich niewolników Maurom z Afryki Północnej.

Informacje Fernandesa umożliwiły rozwój portugalskiego handlu niewolnikami – w 1448 roku Portugalia zawarła lukratywne kontrakty handlowe z wodzami mauretańskimi i afrykańskimi.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Portugalscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Portugalscy żeglarze Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w XV wieku