thumb|Krajobraz Czuwaszji Czuwaszja (, ), Republika Czuwaska (czuw. , ros. ) – republika w europejskiej części Federacji Rosyjskiej.
Geografia Położenie i powierzchnia Północną jej granicę wyznacza rzeka Wołga. Na zachodzie graniczy z obwodem niżnonowogrodzkim, na północy z Republiką Mari El, na wschodzie z Republiką Tatarstanu, na południu z Obwodem Uljanowskim, na południowym zachodzie z Republiką Mordwy.
Stolicę – Czeboksary – zamieszkuje ok. 450 tys. mieszkańców. Inne główne miasta to: Nowoczeboksarsk, Kanasz, Ałatyr, Szumerla.
Strefa czasowa Od 2014 r. Czuwaszja należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK). UTC +3:00 przez cały rok. Wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, na terenie republiki obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+3:00, a czas letni – UTC+4:00.
Klimat Na terenie kraju panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charakteryzują go dość długie, chłodne zimy i ciepłe lata. Średnia roczna temperatura powietrza to – zależnie od regionu od 3 °C do 3,7 °C. Przeciętnie w styczniu jest ok. −13 °C, zaś w lipcu przeciętna temperatura wynosi – +19 °C. Najniższa zanotowana w kraju temperatura to –46 °C, а najwyższa – +39 °C.
Pokrywa śnieżna zalega zwykle 5 miesięcy. W okresie zimowym gleba przemarza na głębokość od ponad 1 m (na północy) do 80–90 cm (w południowej części kraju).
Rocznie w Czuwaszji spada (zależnie od regionu) od 450 do 700 mm opadów, przy czym istnieją duża różnice w tym względzie w poszczególnych latach, i tak np. w jednym z najsuchszych lat – 1932 spadło tylko 280 mm, a z kolei w 1962 – znacznie ponad 700 mm. W ciągu ostatnich 250 lat zanotowano 32 lata nadzwyczaj suche i 21 – z ponadprzeciętnymi opadami.
Wilgotność względna powietrza waha się od 80–90% w grudniu i styczniu do 60% w maju i czerwcu.
Hydrologia
Szata roślinna Pierwotną roślinność większości kraju (oprócz części południowo-wschodniej) stanowiły lasy, jednak ich karczowanie doprowadziło do tego, że w 1875 zajmowały już niespełna połowę (49%) kraju, a w 1926 – 31,2%. W latach kolejnych lesistość jeszcze spadła, lecz podejmowane od końca XX wieku zalesiania pozwoliły wrócić do stanu z 1926. W niektórych, słabo zaludnionych rejonach udział lasów w powierzchni ogólnej przekracza 50%.
Fauna Na terenie Czuwaszji żyje ponad 60 gatunków ssaków, 275 gatunków ptaków (z których ok. 160 gniazduje), 6 – płazów, 10 – gadów, 50 – ryb, ok. 4,5 tys. gatunków stawonogów i 41 – mięczaków.
Z gatunków mających znaczenie gospodarcze żyją tutaj łosie, norki, tchórze, kuny, lisy, zające, wiewiórki. Reintrodukowano także bobry.
Spośród ryb spotykanych w czuwaskich wodach wymienić można zwłaszcza gatunki należące do karpiowatych: leszcze, płocie i jazie.
Do rzadko spotykanych i chronionych gatunków zaliczyć można m.in. ze ssaków – desmana ukraińskiego i świataka stepowego, a z ptaków – gadożera, rybołowa i orła przedniego.
W południowej części republiki znajduje się Park Narodowy „Czawasz Warmanie”.
Rolnictwo Na terenie Czuwaszji hoduje się: zboża groch konopie chmiel bydło trzodę chlewną owce
Historia Przodkowie Czuwaszów wywodzą się z plemion starobułgarskich, które zamieszkiwały do VIII wieku na północnym Kaukazie. W VII i VIII wieku wywędrowali oni na Bałkany, gdzie stopniowo asymilowali się wśród Słowian, oraz nad środkową Wołgę. Ta druga grupa odegrała zasadniczą rolę w etnogenezie narodu czuwaskiego. Obszary zasiedlone przez Czuwaszów znajdowały się początkowo w granicach chanatu kazańskiego. W 1551 stały się one częścią Imperium Rosyjskiego. W carskiej Rosji znalazły się one w obrębie takich guberni, jak kazańska i symbirska. 24 lipca 1920 władza komunistyczna powołała do istnienia Czuwaski Obwód Autonomiczny. 21 kwietnia 1925 przekształcony został on w Czuwaską ASRR. 24 października 1990 została ona przemianowana na Czuwaską SRR. 13 lutego 1992 powstała Republika Czuwaska, autonomiczna jednostka w składzie Federacji Rosyjskiej.
Demografia Czuwaszję zamieszkuje 1 207 875 osób (2021). Liczba mieszkańców kraju od lat systematycznie spada, czego główną przyczyną jest ujemny przyrost naturalny: w 2006 urodziło się 13 230 osób, a zmarło 18.838. W ciągu 2006 populacja republiki spadła o 6,0 tys. osób, z czego 5,6 tys. to wynik ujemnego przyrostu naturalnego, a 0,4 tys. – ujemnego wskaźnika migracji.
+ Zmiany liczby mieszkańców krajurokliczba mieszkańcówstan na 1 stycznia; dane szacunkowe. 2002 – stan na 9 października – dane spisowe2007200620052002
Ludność miejska (736,6 tys. osób) stanowi 57,3% populacji, a wiejska – 42,7% (549,6 tys. osób). 77% całej populacji miejskiej zamieszkuje w dwóch miastach: Czeboksarach i Nowoczeboksarsku.
Średnia gęstość zaludnienia w regionie to 70,4 os./km².
Narodowości Autochtoniczni mieszkańcy kraju – Czuwasze stanowią ok. 2/3 ludności republiki i są czwartą co do wielkości rdzenną narodowością Federacji Rosyjskiej.
Wyniki spisu powszechnego z 2002 wykazały, iż na terenie kraju żyją przedstawiciele 106 narodowości. Najliczniejsi są: Czuwasze – 889,3 tys. (67,69%) Rosjanie – 348,5 tys. (26,53%) Tatarzy – 36,4 tys. (2,77%) Mordwini – 16,0 tys. (1,22%) Ukraińcy – 6,4 tys. (0,49%) Maryjczycy – 3,5 tys. (0,27%) Białorusini – 1,9 tys. Ormianie – 1,3 tys.
+ Zmiany udziału procentowego poszczególnych narodów w populacji republiki na przestrzeni lat (według deklaracji ze spisów powszechnych) Narodowość(liczebność i udział procentowy) 1939 1959 1970 1979 1989 2002 Czuwasze (72,2%) (70,2%) (70,0%) (68,4%) (67,8%) (67,7%) Rosjanie (22,4%) (24,0%) (24,5%) (26,0%) (26,7%) (26,5%) Tatarzy (2,7%) (2,9%) (3,0%) (2,9%) (2,7%) (2,8%) Mordwini (2,1%) (2,2%) (1,7%) (1,6%) (1,4%) (1,2%) Ukraińcy (0,3%) (0,3%) (0,4%) (0,5%) (0,5%) (0,5%) Pozostali
Miasta thumb|170px|Cerkiew w stolicy kraju – Czeboksarach +Miasta i osiedla typu miejskiegostan na 1 stycznia 2005Nazwa polskaNazwa czuwaskaNazwa rosyjskaLiczba mieszkańcówCzeboksary Шупашкар Чебоксары Nowoczeboksarsk Çĕнĕ Шупашкар Новочебоксарск Kanasz Канаш Канаш Ałatyr Алатăр Алатырь Szumerla Çĕмĕрле Шумерля Ciwilsk Çĕрпӳ Цивильск Kozłowka Куславкка Козловка Kugiesi Кӳкеç Кугеси Wurnary Вăрнар Вурнары Jadrin Ĕтерне Ядрин Mariinskij Posad Сĕнтĕрвăрри Мариинский Посад Ibriesi Йĕпреç Ибреси Nowyje Łapsary Çĕнĕ Лапсар Новые Лапсары Urmary Вăрмар Урмары Sosnowka ? Сосновка ? Буинск
Podział administracyjny Powierzchnia Czuwaszji podzielona jest na 21 rejonów. Oprócz nich jako odrębne jednostki administracyjne wydzielane są największe miasta: Ałatyr, Czeboksary, Kanasz, Nowoczeboksarsk i Szumierla. thumb|250px|mapa konturowa Czuwaszji z zaznaczonymi dużymi miastami thumb|250px|Budynek Akademii Rolniczej w Czeboksarach Rejony: Alikowski Ałatyrski Batyriewski Burnarski Ciwilski Czeboksarski Ibriesiński Jadriński Jalczycki Jantikowski Kanaski Komsomolski Kozłowski Krasnoarmiejski Krasnoczetajski Mariiński-Posadski Morgauski Poriecki Szemurszyński Szumierliński Urmarski
Tablice rejestracyjne Tablice pojazdów zarejestrowanych w Czuwaszji mają oznaczenie 21 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.
Zobacz też Czuwaska ASRR i Czuwaski OA Symbole kraju: flaga, godło i hymn
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne strona Republiki Czuwaskiej