Katharine Houghton Hepburn (ur. 12 maja 1907 w Hartford, zm. 29 czerwca 2003 w Old Saybrook) – amerykańska aktorka, filmowa, teatralna i telewizyjna. Jedna z legend i ikon „Złotej Ery Hollywood”, gwiazda filmowa.

Laureatka czterech Oscarów i 12 nominacji do tej nagrody w kategorii dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Jest jedyną w historii osobą uhonorowaną czterema aktorskimi Oscarami. Amerykański Instytut Filmowy (AFI) umieścił jej nazwisko na pierwszym miejscu w rankingu „50 największych legend amerykańskiego ekranu” (The 50 Greatest American Screen Legends).

W 2010 została upamiętniona na znaczku pocztowym w związku z serią „Legendy Hollywoodu”.

Życiorys Rodzina i edukacja Urodziła się jako drugie z sześciorga dzieci chirurga Thomasa N. Hepburna i sufrażystki Katharine Marthy Houghton. Hepburn początkowo uczyła się w domu, później zaczęła uczęszczać do Bryn Mawr College. Aktorstwem zainteresowała się w college’u, biorąc udział w szkolnych przedstawieniach. Jak większość aktorek tamtego okresu, profesjonalną karierę aktorską zaczynała od występów na Broadwayu. Pierwszą główną rolę zagrała w przedstawieniu sztuki George’a Middletona i A.E. Thomasa pt. The Big Pond.

Początek kariery filmowej Na ekranie zadebiutowała w dramacie George’a Cukora A Bill of Divorcement, w którym zagrała u boku Johna Barrymore’a. Pierwszy film z jej udziałem okazał się takim sukcesem, że wytwórnia RKO podpisała z nią kontrakt na pięć kolejnych filmów. Już za rolę w swoim drugim filmie Poranna chwała w 1933 zdobyła pierwszego w swojej karierze Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. W tym samym roku zagrała jeszcze m.in. w Małych kobietkach (film przyniósł jej Złoty Medal na 2. MFF w Wenecji). thumb|Hepburn w filmie Filadelijska opowieść W 1935 za rolę w filmie Mam 19 lat zdobyła kolejną nominację do Oscara. Jej kolejne role z okresu trzeciej dekady XX w. przeszły bez większego echa, zagrała m.in. szkocką królową Marię Stuart w filmie pod tym samym tytułem. Starała się o rolę Scarlett O’Hary w Przeminęło z wiatrem, ale powierzono ją wówczas mało znanej Vivien Leigh. Zniechęcona porażkami swoich filmów Hepburn wróciła na scenę teatralną.

Filadelfijska opowieść i Kobieta roku Przełomem w karierze Hupburn okazał się jej występ w Filadelfijskiej opowieści, w którym zagrała rolę Tracy Lord. Postać tę najpierw grała w teatrze, dopiero potem postanowiono stworzyć film (prawa do powstania filmu zakupił dla niej specjalnie Howard Hughes). Krytycy wystawili jej bardzo pochlebne recenzje, przyznali nagrodę nowojorskiego stowarzyszenia krytyków. Ponadto otrzymała swoją trzecią nominację do Oscara. thumb|Spencer Tracy i Hepburn w Żebrze Adama Dwa lata później trafiła na plan Kobiety roku. Za rolę w tym filmie otrzymała kolejną nominację do Oscara. Na planie Kobiety roku poznała się, że Spencerem Tracy’ego, a rozpoczęty na planie romans zapoczątkował ich trwający ponad 25 lat związek. Razem wystąpili jeszcze w ośmiu filmach w Keeper of the Flame (1942) George’a Cukora, Bez miłości (1945) Harolda S. Bucqueta, Morzu traw (1947) Elia Kazana, Stanie Unii (1948) Franka Capry. W Żebrze Adama (1949) Cukora, w komediach Pat i Mike (1952) Cukora, Biuro na tranzystorach (1957) Waltera Lang i Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (1967) Stanleya Kramera.

Afrykańska królowa i Zgadnij, kto przyjdzie na obiad thumb|Hepburn w Afrykańskiej królowej thumb|Hepburn w Stage Door Canteen thumb|Hepburn w Małych kobietkach (1933) thumb|Nagrobek Hepburn W 1951 zagrała jedną ze swoich najlepszych ról w filmie Afrykańska królowa. Jej partnerem był Humphrey Bogart. Za ten film uzyskała kolejną nominację do Oscara. Oprócz tego w latach 50. zdobyła jeszcze trzy nominacje do Nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej: za Urlop w Wenecji (1955), Zaklinacza deszczu (1956) oraz Nagle, zeszłego lata (1959).

W latach 60. wystąpiła zaledwie cztery razy na ekranie, z czego dwie role przyniosły jej Oscary. W 1962 za sprawą filmu U kresu dnia była nominowana znowu m.in. z Bette Davis, ale nagrodę przyznano Anne Bancroft. W tym samym roku za rolę w tym filmie dostała nagrodę dla najlepszej aktorki na 15. MFF w Cannes.

W 1968 dostała Oscara za rolę w filmie Zgadnij, kto przyjdzie na obiad. W następnym roku otrzymała Oscara za rolę Eleonory Akwitańskiej w filmie Lew w zimie; nagrodę otrzymała ex aequo z Barbrą Streisand i był to jedyny przypadek w historii festiwalu, kiedy dwie aktorki dostały jednego Oscara, gdyż otrzymały tyle samo głosów od członków Akademii. Stała się także drugą aktorką w historiiPierwszą była Luise Rainer., która wygrała tę nagrodę dwa lata z rzędu. Jej rola we Lwie w zimie w 2006 znalazła się na 13. miejscu w plebiscycie magazynu Premiere na najlepszą kreację aktorską wszech czasów.

W 1967 po raz ostatni spotkała się na planie z Tracym, który zmarł kilka tygodni po ukończeniu zdjęć do Zgadnij, kto przyjdzie na obiad Stanleya Kramera.

Dalsza kariera W latach 70. na ekranie pojawiła się osiem razy. W 1981 zagrała w filmie Nad złotym stawem wraz z przedstawicielami klanu Fondów: Henrym i Jane. Film przyniósł jej czwartego i ostatniego Oscara, którego odebrał za nią Jon Voight.

Pod koniec aktorskiej kariery grała w filmach Anthony’ego Harveya Grace Quigley (1984) i Jesienna miłość (1994) oraz George’a Schaefera Mrs. Delafield Wants to Marry (1986), Laura Lansing Slept Hera (1988) i Mężczyzna na poddaszu (1992). Jej ostatnie role to Ginny w Love Affair (1994) Glena Gordona Carona oraz Cornelia Beaumont w filmie telewizyjnym Tamta Gwiazdka Tony’ego Billa, według opowiadania Trumana Capote’a.

Dodatkowe informacje Żadnego spośród czterech Oscarów nie odebrała osobiście, gdyż nie zjawiała się na ceremonii rozdania nagród. Na gali pojawiła się za to w 1974, aby wręczyć nagrodę im. Irvinga G. Thalberga, którą otrzymał jej przyjaciel Lawrence Weingarten. Pomoc domowa aktorki, Emma Faust Tillman (1892–2007), była uznana w późniejszym okresie za najstarszą żyjącą osobę na świecie. Postać Hepburn, a także wielu innych przedwojennych amerykańskich aktorów, pojawiła się w filmie animowanym The Autograph Hound (1939), w scenie włamania się Kaczora Donalda do studia filmowego.

Życie prywatne 12 grudnia 1928 poślubiła pośrednika ubezpieczeń Ludlowa Ogdena Smitha, z którym rozwiodła się w 1942. Na planie Kobiety roku nawiązała romans z aktorem Spencerem Tracym i pozostawała z nim w związku przez ponad 25 lat.

Była świadkową na ślubie Vivien Leigh i Laurence’a Oliviera. Nie lubiła aktorki Audrey Hepburn, ponieważ ta po swojej pierwszej roli w Rzymskich wakacjach odmówiła zmiany nazwiska na prośbę Katharine, która nie chciała, aby młoda aktorka była kojarzona z nią.

Śmierć Zmarła 29 czerwca 2003 w Old Saybrook, w stanie Connecticut. Została pochowana na Cedar Hill Cemetery w Hartford.

Filmografia

Nagrody

1975 Nagroda Emmy Najlepsza aktorka w specjalnym programie: Love Among the Ruins 1979 Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości 1962 Nagroda na MFF w Cannes Najlepsza aktorka: U kresu dnia

Zobacz też Lista laureatów co najmniej dwóch aktorskich Oscarów

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwentki Bryn Mawr College Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Laureaci Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości Kategoria:Laureaci Kennedy Center Honors Kategoria:Laureaci Nagrody David di Donatello Kategoria:Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej Kategoria:Laureatki i laureaci Nagrody Margaret Sanger Kategoria:Laureatki nagrody BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej Kategoria:Laureatki nagrody za pierwszoplanową rolę kobiecą na Festiwalu Filmowym w Cannes Kategoria:Laureatki Pucharu Volpiego dla najlepszej aktorki Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 2003