USS Northampton (CL/CA-26) – amerykański ciężki krążownik, pierwszy przyjęty do służby w United States Navy okręt jednostek swojego typu krążowników traktatowych.
Jednostka o wyporności standardowej 9006 ton, zwodowana 5 września 1929 roku w stoczni Fore River w Quincy. Artylerię główną jednostki stanowiło dziewięć rozmieszczonych w trzech wieżach dział największego dopuszczonego traktatem waszyngtońskim kalibru 203 mm, uzupełnionych pięcioma działami kalibru 127 mm.
Na początku wojny na Pacyfiku operował jako okręt eskorty lotniskowca USS „Enterprise” (CV-6). Operując w składzie Floty Pacyfiku, 7 grudnia 1941 roku nie znajdował się w bazie Pearl Harbor, dzięki czemu uniknął losu amerykańskich pancerników zniszczonych podczas japońskiego ataku na tamtejsze bazy wojskowe. W lutym 1942 roku, jako okręt flagowy wiceadmirała Raymonda Spruance’a, „Northampton” wziął udział w rajdzie na wyspy Marshalla, następnie w rajdach na wyspę Wake oraz na wyspę Marcus. W kwietniu zaś – ponownie w eskorcie „Enterprise” – towarzyszył USS „Hornet” (CV-8) w rajdzie Doolittle’a. Z powodu wypadu na macierzyste wyspy japońskie nie wziął udziału w bitwie na Morzu Koralowym, był już jednak gotowy do najważniejszej bitwy 1942 roku, pod Midway. W drugiej połowie 1942 roku wziął udział w kampanii na Wyspach Salomona, gdzie w bitwie pod Santa Cruz uczestniczył w obronie lotniskowca USS „Hornet”, a po jego ciężkim uszkodzeniu w atakach lotniczych, podjął próbę holowania go. W listopadzie tego roku, w zespole Task Force 67 wadm. Carletona Wrighta, wziął udział w bitwie pod Tassafarongą, podczas której został zatopiony dwiema japońskimi torpedami Typ 93.
USS „Northampton” (CA-26) odznaczony został sześcioma gwiazdami .
Geneza jednostki Podpisany 6 lutego 1922 roku traktat waszyngtoński zawiesił na 20 lat produkcję nowych pancerników i zmusił United States Navy do przerwania budowy 11 pancerników i krążowników linowych, pod które położono już stępki w amerykańskich stoczniach prywatnych i państwowychThomas Heinrich: Warship Builders, s. 10.. Jako że umowa zezwalała na budowę jednostek innych klas, lecz nie większych niż o wyporności 10 000 ton standardowych z artylerią główną o kalibrze nie większym niż 8 cali (203 mm), niejako zmuszała konstruktorów do opracowywania możliwie najsilniejszych jednostek mieszczących się w tych ramachEric Osborne: Cruisers And Battle Cruisers, s. 104.. We wszystkich państwach sygnatariuszach traktatu powstawały w ten sposób jednostki powszechnie określane jako „krążowniki traktatowe”. W latach 20. marynarka amerykańska udzieliła więc serii kontraktów najpierw na budowę krążowników typu Pennsacola, a następnie korzystając z nabytych dzięki nim doświadczeń, ich ulepszonej wersji – zwłaszcza w zakresie opancerzenia – w postaci typu NorthamptonLeo Marriott: Treaty Cruisers, s. 73–75.. Podczas gdy większość marynarek na świecie stosowała w okrętach tej klasy osiem dział w czterech podwójnych wieżach, w amerykańskich jednostkach typu Pensacola zastosowano 10 dział. Konstruując okręty typu Northampton, marynarka i konstruktorzy stanęli na stanowisku, że liczba dział może zostać bezpiecznie zredukowana do dziewięciu sztuk w trzech potrójnych wieżach, celem zaoszczędzenia na wadze, zaś uzyskaną w ten sposób rezerwę można przeznaczyć na zwiększenie opancerzenia okrętu oraz infrastruktury lotniczej jednostki. Dyskutowano co prawda nad wyposażeniem nowego okrętu w – zgodne ze światowym trendem – osiem dział, ostatecznie jednak przyjęto do realizacji wariant z dziewięcioma działami w trzech wieżach, jako mogący zapewnić pewną przewagę.
Budowa i konstrukcja Budowę okrętu, który otrzymał później nazwę USS „Northampton” (CL-26), powierzono należącej wówczas do Bethlehem Steel stoczni Fore River Shipyard w Quincy w Massachusetts. Jego budowa została jednak przyznana tej stoczni w rezultacie nielegalnej zmowy trzech stoczni zdolnych do budowy ciężkich okrętów, które w sekrecie uzgodniły ze sobą swoje oferty przetargowe, tak aby każda z nich mogła skorzystać z dużych środków finansowych przeznaczanych na program tych okrętów przez marynarkęThomas Heinrich: Warship Builders, s. 25.. W rezultacie nielegalnej kartelizacji okręt, który według wewnętrznych dokumentów stoczni powinien kosztować 7,5 miliona dolarów, został wybudowany za kwotę 10,7 miliona dolarów.
Stępka pod jednostkę została położona 12 kwietnia 1928 roku w Fore River, okręt został natomiast zwodowany rok później, 5 września 1929 rokuNorman Friedman: U.S. Cruisers, s. 451.. Matką chrzestną została Grace Coolidge, żona pochodzącego z Northampton prezydenta Calvina Coolidge’a. Pierwszym dowódcą okrętu został Walter Vernon, który prowadził przygotowania do przyjęcia jednostki do służby i oficjalnie objął dowództwo okrętu w tym dniu, z dniem 17 maja 1930 roku. W rzeczywistości USS „Northampton” został zwodowany dwa miesiące po innym okręcie tego typu, USS „Chester” (CL-27), wszedł jednak do służby jako pierwsza jednostka swojego typu.
Kadłub thumb|Sylwetka okrętu w 1941 roku Okręt został zaprojektowany w projekcie o numerze 329, jako jednostka o długości (LOA) 600 stóp (182,95 metra) i długości na linii wodnej (LWL) 582 stopy (177 metrów) oraz maksymalnej szerokości 66 stóp (20,11 metra), przy wyporności standardowej 9006 ton, przy czym wyporność pełna wynosiła 10 965 tonNorman Friedman: U.S. Cruisers, s. 125.Norman Friedman: U.S. Cruisers, s. 472.. Średnica taktyczna jednostki wynosiła 750 jardów (685,8 metra) przy prędkości 20 węzłów. Kadłuby jednostek typu Pensacola odzwierciedlały amerykańską preferencję dla kadłuba gładkopokładowego z największą wolną burtą na dziobie i zmniejszającą się ku rufie. Powodowało to oszczędności na wadze, kosztem jednak dzielności morskiej, w efekcie okręty tego typu okazały się jednostkami z bardzo mokrym pokłademJohn Jordan: Warships After Washington, s. 111–118.. Celem zaradzenia temu, przy konstrukcji „Northamptona” przyjęto alternatywne rozwiązanie, z jedną wieżą artyleryjską mniej i całkowicie płaskim pokładem z wysoko podniesioną dziobówką, co zapewnić miało znacznie lepszą dzielność morską.
Wyporność okrętu była wynikiem przeszacowania wyporności na etapie projektowym – skutkiem dążenia do minimalizacji wyporności celem zmieszczenia jej w limicie traktatowym, zaprojektowano jednostkę o zbyt małej wyporności. Rezultatem niewłaściwych szacunków na tym etapie było niewykorzystanie pełnej dopuszczonej traktatem wyporności przy jednocześnie zbyt słabym opancerzeniu, a także zbyt duża wysokość metacentryczna, co powodowało zbyt krótkie i głębokie przechyły. W celu niwelacji skutków tego, w odróżnieniu od pozostałych jednostek tego typu, na „Northampton” zainstalowano na zasadzie eksperymentalnej zbiorniki antypochyłowe po obu stronach okrętu, które nie były połączone ze sobą, lecz za pośrednictwem rur otwarte od strony morza. Chęć zaoszczędzenia na wadze, celem utrzymania wyporności w traktatowym limicie, spowodowała, iż „Northampton” miał lekki – a przez to niezbyt odporny na uszkodzenia – kadłub, którego blachy zostały połączone ze sobą za pomocą spawów. Lekkość kadłuba powodowała, że przy jednoczesnym wystrzale z wszystkich trzech dział jednej wieży dojść mogło do jego uszkodzenia. Stało się to przyczyną nadania jednostkom tego typu nieformalnego miana „traktatowych blaszanek”.
Napęd okrętu Zarówno francuska, jak i japońska marynarka wojenna faworyzowały szybkie krążownikiJohn Jordan: Warships After Washington, s. 111–115.. Amerykanie natomiast starali się dorównać prędkością japońskim krążownikom traktatowym, jak również stworzyć jednostki, które byłyby szybsze od japońskich i brytyjskich krążowników liniowych. W toku prac nad koncepcją okrętu, dla amerykańskich konstruktorów szybko stało się oczywiste, że jednostka o wyporności do 10 000 ton, zdolna osiągnąć prędkość 35 węzłów – nawet uzbrojona w 12 dział 203 mm, szybko może zostać unieruchomiona, nawet pojedynczym pociskiem niszczyciela. Poświęcono wobec tego zarówno prędkość, jak i uzbrojenie „Northampton”, na rzecz zwiększenia opancerzenia jednostki.
Siłownia jednostki wyposażona była w osiem kotłów wodnorurkowych White-Forster, z których para napędzała cztery turbiny systemu o mocy wyjściowej 107 000 shp, za pośrednictwem przekładni i czterech wałów przekazujące energię dla czterech śrub okrętowychLeo Marriott: Treaty Cruisers, s. 158.. Kotły „Northamptona” operowały z ciśnieniem między 18 kG/cm² a 21 kG/cm². Łączna waga maszynowni w stanie suchym wynosiła 1945,25 długich ton, przy czym przy wyporności pełnej, waga maszynowni „mokrej” wynosiła 2161 ton. Waga wszystkich płynów maszynowni sięgała 168,8 tony, gdzie 7,2 tony stanowiła waga olejów smarowych przy wyporności normalnej i 10,8 tony przy wyporności pełnej. Przy wyporności normalnej zapas paliwa okrętu wynosił 1416,7 tony, w wyporności pełnej zaś 2125 ton. Przy dużej długości jednostki zdecydowano się umieścić zbiorniki paliwa wzdłuż przednich magazynów amunicji. W tym czasie paliwo było co do zasady uważane jeszcze za potencjalnie łatwopalne, w związku z czym ryzykowne w tej lokalizacji, rozwiązanie to zostało jednak zaakceptowane. Jedyną bowiem alternatywą dla niego było umieszczenie zbiorników paliwa na dziobie i rufie okrętu, co skutkowałoby nieakceptowalnymi naprężeniami kadłuba.
Kształt kadłuba jednostki oraz konfiguracja jego siłowni z urządzeniami maszynowni, zapewniały jej według projektu możliwość pływania z prędkością do 32,5 węzła oraz zasięg 10 000 mil morskich przy prędkości 15 węzłów.
Uzbrojenie thumb|Doskonałe ujęcie wieży artyleryjskiej z działami 203 mm L/55 Mark 14/0 na uszkodzonym w bitwie pod Tassafarongą USS „New Orleans” (CA-32) typu New Orleans. Wieża w tej konfiguracji została zaczerpnięta z projektu „Northampton”. Na okręcie zastosowano dziewięć dział 203 mm L/55 Mark 14/0, umieszczonych po trzy w trzech wieżach – dwóch w superpozycji na dziobie, trzeciej na rufieNorman Friedman: U.S. Cruisers, s. 129–130.John Campbell: Naval Weapons, s. 127–128.. Podobnie jak w innych marynarkach zdecydowano się na zastosowanie największego dopuszczonego traktatem kalibru, nie brakowało jednak krytyków takiego rozwiązania podnoszących, że działa tej wielkości są bezwartościowe – zbyt małe aby zagrozić ciężkim okrętom liniowym i zbyt powolne do działań przeciwko niszczycielom i mniejszym krążownikom. Problemowi temu postanowiono jednak zaradzić przez zastosowanie wież z elektrycznym systemem ładowania amunicji, co jednak odbyło się kosztem znacznego wzrostu masy wieży. Już od ich zastosowania w pancerniku USS „Nevada” (BB-36) w 1912 roku, marynarka amerykańska była zwolennikiem stosowania trójdziałowych wież, jako systemu umożliwiającego maksymalne zwiększenie baterii artyleryjskiej w możliwie najkrótszym kadłubie. Z uwagi na wielkość wieży, zastosowanie wież z trzema działami możliwe było przez instalację zintegrowanego systemu elewacji dział, w którym wszystkie trzy armaty podnoszone były jednocześnie, jako pojedyncza jednostka.
Artyleria pomocnicza w chwili ukończenia okrętu składała się z czterech uniwersalnych dział 127 mm L/25 Mark 13/0 (5" /25) o kącie podniesienia 85°, co czyniło z nich doskonałą broń przeciwlotnicząJohn Campbell: Naval Weapons, s. 137.. W jednostkach typu Pensacola, system kontroli ognia był całkowicie zdecentralizowany, z dalmierzem przy układzie kontroli ognia każdej wieży – zalety ochronne takie rozwiązania były jednak całkowicie niweczone przez scentralizowany główny system rozdzielczy. W konstrukcji USS „Northampton” zaradzono temu przez duplikację każdego systemu.