Wałerij Fedorowycz Załużny (; ur. 8 lipca 1973 w Nowogrodzie Wołyńskim) – ukraiński wojskowy i dyplomata, generał, i członek Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy (2021–2024), wcześniej szef (2019–2021), w 2024 przeniesiony do korpusu dyplomatycznego i mianowany ambasadorem Ukrainy w Wielkiej Brytanii, a w 2025 również Przedstawicielem Stałym Ukrainy przy Międzynarodowej Organizacji Morskiej. Bohater Ukrainy (2024).

Życiorys Urodził się 8 lipca 1973 roku w Nowogrodzie Wołyńskim w rodzinie robotniczej.

W 1997 ukończył z wyróżnieniem , a w 2007 ze złotym medalem . W tym samym roku został szefem sztabu i pierwszym zastępcą dowódcy 24 Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej.

13 października 2009 został wyznaczony na dowódcę 51 Dywizji Zmechanizowanej. W 2014 ukończył Akademię Obrony Narodowej Ukrainy.

W latach 2009–2017 był dowódcą (m.in. w lutym 2015, kiedy wojska ukraińskie poniosły dotkliwą klęskę w kotle koło miejscowości Debalcewo), w 2017 pełnił funkcję szefa sztabu-I zastępcy szefa , w 2018 roku był szefem Połączonego Sztabu Operacyjnego Sił Zbrojnych Ukrainy, a w latach 2019–2021 szefem Dowództwa Operacyjnego „Północ”. W grudniu 2020 ukończył studia magisterskie na Narodowym Uniwersytecie „Akademia Ostrogska”.

27 lipca 2021 został Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych Ukrainy. 24 sierpnia 2021 awansowany do stopnia generała porucznika. Jako Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych Ukrainy popierał modernizację i reformę ukraińskiego wojska.

W lutym 2022 bez powodzenia domagał się wprowadzenia na Ukrainie stanu wojennego w związku ze spodziewanym atakiem Rosji. W trakcie inwazji Rosji na Ukrainę pełnił funkcję głównodowodzącego Sił Zbrojnych Ukrainy. Dowodził obroną Kijowa w pierwszych dniach inwazji, był odpowiedzialny za decyzję o niewysadzaniu mostów na Dnieprze w rejonie stolicy. 5 marca 2022 został awansowany przez prezydenta Zełenskiego na stopień generała. Nawiązał bliskie kontakty personalne z wysokimi przedstawicielami brytyjskiego i z naczelnym dowódcą Brytyjskich Sił Zbrojnych adm. . We wrześniu 2022 jego biuro zostało przeszukane przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, co podał do wiadomości publicznej w lutym 2026.

8 lutego 2024 prezydent Zełenski poinformował za pośrednictwem platformy X o jego odwołaniu z funkcji Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych Ukrainy(7) Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський on X: "I met with General Valerii Zaluzhnyi. I thanked him for the two years of defending Ukraine. We discussed the renewal that the Armed Forces of Ukraine require. We also discussed who could be part of the renewed leadership of the Armed Forces of Ukraine. The time for such a renewal… https://t.co/tMnUEZ3BCX" / X (twitter.com). Po jego dymisji, pod wpływem zmienionej strategii wojennej, straty personalne ukraińskiej armii i społeczeństwa cywilnego uległy zmniejszeniu. 7 marca tego samego roku powołany na stanowisko ambasadora Ukrainy w Wielkiej Brytanii, a 8 maja zwolniony ze służby wojskowej z powodów zdrowotnych. W 2024 przemawiał na dorocznych konferencjach plenarnych Partii Pracy i Partii Konserwatywnej. Przyjmował odwiedziny ukraińskich i zagranicznych polityków, wśród nich Andrija Jermaka i Petra Poroszenki. Przystąpił do tworzenia wokół siebie bloku poparcia, w skład którego weszli były szef Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy Serhij Szaptała, były dowódca Połączonych Sił Zbrojnych Ukrainy Serhij Najew, były dowódca Mychajło Zabrodski, związany z Petrem Poroszenką wojskowy , były rzecznik prasowy Prawego Sektora i współwłaściciel sieci handlowej ATB-Market , a także zespołu wyborczego z udziałem deputowanej Europejskiej Solidarności Wiktorii Siumar i wiceszefowej Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy , czemu jednak zaprzeczał on sam lub inni zainteresowani. Jego doradczynią medialną została była dziennikarka BBC Oksana Torop.

3 marca 2025, wkrótce po zerwanym przez stronę amerykańską spotkaniu Donalda Trumpa z Wołodymyrem Zełenskim w Białym Domu, nie przyjął od wiceprezydenta USA J.D. Vance’a propozycji zastąpienia Zełenskiego, którą skonsultował z szefem kancelarii prezydenta Andrijem Jermakiem, po czym spotkał się na lotnisku w Londynie z powracającym do kraju Zełenskim, aby zamanifestować swoją lojalność wobec niego. Następnie podczas wystąpienia w Chatham House zarzucił prezydentowi USA Donaldowi Trumpowi „niszczenie światowego ładu”, jedności Zachodu oraz fundamentów współpracy w NATO. Nie zgodził się wynająć , lobbysty prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza z lat 2004–2014 i szefa kampanii Donalda Trumpa w wyborach z 2016, w charakterze konsultanta politycznego na potrzeby przyszłych wyborów prezydenckich na Ukrainie.

3 marca 2025 dekretem prezydenckim mianowany Przedstawicielem Stałym Ukrainy przy Międzynarodowej Organizacji Morskiej. W lipcu 2025, przebywając w Kijowie na zjeździe ukraińskich ambasadorów, nie przyłączył się do wbrew oczekiwaniom opozycji.

Pod koniec czerwca 2026 zadeklarował swój start w planowanych na jesień tego roku wyborach prezydenckich mimo zabiegów pojednawczych ze strony prezydenta Zełenskiego, który miał być gotowy do oddania mu stanowiska premiera w przyszłym rządzie.

Kontrowersje 1 stycznia 2023 roku opublikował selfie z portretem Stepana Bandery (przywódcy OUN-B, organizacji odpowiedzialnej m.in. za ludobójstwo na Wołyniu) z okazji 114. rocznicy jego urodzin. Zdjęcie to upowszechnione zostało przez konto Rady Najwyższej Ukrainy, jednak po protestach polskiego rządu zostało usunięte.

Galeria

Odznaczenia i upamiętnienie Złota Gwiazda Bohatera Ukrainy (2024) Krzyż Bojowych Zasług (2022) Order Bohdana Chmielnickiego III klasy (2016) Odznaka honorowa Szefa Sztabu Generalnego – Naczelnego Wodza Sił Zbrojnych Ukrainy „Za dzielną służbę wojskową dla Ojczyzny” Odznaka honorowa Szefa Sztabu Generalnego – Naczelnego Wodza Sił Zbrojnych Ukrainy „Za zasługi dla Sił Zbrojnych Ukrainy” Odznaka honorowa Szefa Sztabu Generalnego – Naczelnego Wodza Sił Zbrojnych Ukrainy „Za osiągnięcia w służbie wojskowej” II stopnia Odznaka „Uczestnik ATO” Krzyż Oficerski Orderu Krzyża Pogoni (Litwa, 2023)

Do listopada 2025 na jego cześć nazwano na Ukrainie jedną miejscowość (Załużne) i cztery ulice.

Przypisy

Linki zewnętrzne , 5 канал, 04.09.2021. , Конгрес місцевих та регіональних влад, 03.11.2021. , 5 канал, 02.12.2021. , Світ навиворіт, 12.05.2023.

Kategoria:Absolwenci Narodowego Uniwersytetu Obrony Ukrainy w Kijowie Kategoria:Ambasadorowie Ukrainy Kategoria:Bohaterowie Ukrainy Kategoria:Ludzie urodzeni w Zwiahlu Kategoria:Naczelni Dowódcy Sił Zbrojnych Ukrainy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Bojowych Zasług (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem Bohdana Chmielnickiego (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Pogoni Kategoria:Uczestnicy konfliktu we wschodniej Ukrainie od 2014 (strona ukraińska) Kategoria:Uczestnicy walk w trakcie inwazji Rosji na Ukrainę (strona ukraińska) Kategoria:Ukraińscy generałowie (czterogwiazdkowi) Kategoria:Urodzeni w 1973