Eugenia Pogan

Eugenia Pogan (ur. 15 września 1919 w Krakowie, zm. 28 listopada 2007 tamże) – polska uczona, cytolożka i embriolożka roślin, współtwórczyni i kontynuatorka krakowskiej szkoły cytologicznej. Profesorka Uniwersytetu Jagiellońskiego, uhonorowana przez Słowackie Towarzystwo Botaniczne medalem Holuby’ego.

Życiorys Urodziła się 15 września 1919 roku w Krakowie jako Eugenia Banach. W 1937 roku zdała maturę i rozpoczęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Naukę przerwał jej wybuch II wojny światowej. W czasie okupacji niemieckiej pracowała w biurze Powiatowego Związku Cechów Rzemieślniczych w Krakowie. Na studia na Uniwersytecie Jagiellońskim wróciła po wojnie i ukończyła w 1948 roku z tytułem magistra filozofii w zakresie botaniki. Od 1947 roku aż do przejścia na emeryturę w 1989 roku pracowała w Katedrze Anatomii i Cytologii Roślin UJ. Tam w 1950 r. uzyskała stopnień naukowy doktora na podstawie rozprawy pt. „Badania cyto-ekologiczne nad polskimi gatunkami rodzaju Cardamine”, napisanej pod kierunkiem Marii Skalińskiej. Następnie w 1962 uzyskała habilitację na podstawie pracy pt. „Odrębność gatunkowa i próba wyjaśnienia genezy Alisma lanceolatum With.”. Pracowała w Instytucie Botanicznym UJ, późniejszym Instytucie Botaniki, początkowo jako asystent i kolejno adiunkt, docent, profesor nadzwyczajny (od 1973) i profesor zwyczajny (1983). W 1964 r. przejęła po profesor Marii Skalińskiej kierowanie Katedrą Anatomii i Cytologii Roślin (po 1970 Zakład Cytologii i Embriologii Roślin). W latach 1966–1969 była prodziekanem Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UJ. W latach 1971–1973 i 1976–1981 pełniła funkcję dyrektorki Instytutu Botaniki UJ.

Zmarła w 2007 roku w Krakowie.

Działalność naukowa Jej zainteresowania naukowe koncentrowały się wokół zagadnień z zakresu cytotaksonomii i embriologii roślin okrytonasiennych. Badała cytologiczne mechanizmy specjacji oraz zróżnicowanie wewnątrzgatunkowe roślin. Początkowo pod kierunkiem profesor Marii Skalińskiej, a później samodzielnie, organizowała i uczestniczyła w zespołowych pracach nad kariologią flory polskiej. W pracach nad rodzajami Cardamine, Dentaria, Parnassia i Sedum publikowała wiele nowych danych o cytologii, pochodzeniu i ewolucji badanych taksonów. W monograficznym opracowaniu rodzaju Alisma uwzględniła okazy z całego obszaru jego występowania. Było to możliwe dzięki uzyskaniu w latach 1961–1962 stypendium Fundacji Rockefellera na staż naukowy w Zakładzie Biosystematyki Uniwersytetu w Montrealu, w którym pracowała pod kierunkiem prof. Askela Löve. Po raz pierwszy odkryła w rodzaju Alisma mieszańce międzygatunkowe i udokumentowała rolę poliploidyzacji i zmian strukturalnych chromosomów w ewolucji rodzaju.

Przejęła po prof. Marii Skalińskiej kierownictwo tzw. krakowskiej szkoły cytologii i embriologii roślin, wychowując kilka pokoleń adeptów tych specjalności. Była promotorką sześciu przewodów doktorskich.

Członkostwo Była członkinią licznych krajowych i zagranicznych towarzystw naukowych oraz: Komitetu Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej PAN (od 1974 r.), Komisji Biologicznej Oddziału Krakowskiego PAN (od 1963), komitetu redakcyjnego „Acta Biologica Cracoviensia Series Botanica” (od 1978), komitetu redakcyjnego „Evolutionary Trends in Plants” (1988–1990).

Nagrody i odznaczenia Za wybitne zasługi w rozwoju nauki i działalności dydaktycznej była wielokrotnie nagradzana, m.in.: Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, medalem za działalność w Olimpiadach Biologicznych. W 1999 roku otrzymała medal Holuby’ego przyznany jej przez Słowackie Towarzystwo Botaniczne dla uhonorowania wybitnego wkładu w rozwój wiedzy botanicznej.

Wybrane publikacje Opublikowała ponad 100 prac naukowych, w tym 53 prace oryginalne, m.in.:

Przypisy

Kategoria:Polscy botanicy Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 2007 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego