Kyryło Ołeksijowycz Budanow (, ur. 4 stycznia 1986 w Kijowie) – ukraiński oficer wywiadu i urzędnik państwowy, generał porucznik, szef Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy (2020–2026), szef Kancelarii Prezydenta Ukrainy (od 2026). Bohater Ukrainy (2024).
Życiorys W 2007 ukończył Akademię Wojskową w Odessie, następnie rozpoczął służbę w siłach specjalnych wywiadu Ukrainy.
Od wiosny 2014 walczył w wojnie w Donbasie i dwukrotnie został ranny.
Od 6 do 8 sierpnia 2016 w pobliżu wsi Suworowo pod Armiańskiem na Krymie miał miejsce tak zwany incydent krymski, podczas którego doszło do wymiany ognia między stroną rosyjską i ukraińską, w wyniku czego zginęli: oficer FSB podpułkownik Roman Michajłowicz Kamieniew (ros. Роман Михайлович Каменев) i Siemion Syczew (ros. Семён Сычев), pracownik Ministerstwa Obrony Rosji. Rzecz została szeroko skomentowana w rosyjskich mediach. Strona rosyjska oskarżała o sprowokowanie incydentu wojska Ukrainy i wskazywała konkretnych winnych, między innymi Budanowa. Putin uznał incydent za sabotaż, sprowokowany przez władze Ukrainy, które łamią porozumienia mińskie. Zaprzeczała temu strona ukraińska (między innymi ówczesny prezydent Petro Poroszenko), która uznała oskarżenia za prowokację i zaprzeczała, aby strzelanina była wynikiem desantu armii ukraińskiej na Krym, co sugerowała Rosja. W listopadzie 2018 rosyjska sieć telewizyjna Rossija 24 wyemitowała program o incydencie krymskim, ponownie oskarżając o udział w nim Budanowa i Maksyma Szapowała (oficera wywiadu Ukrainy, który zginął w czerwcu 2017 w zamachu bombowym w centrum Kijowa).
4 kwietnia 2019 w rejonie hołosijiwskim w Kijowie pod samochodem Budanowa (Chevrolet Evanda) umieszczono ładunek wybuchowy, który eksplodował przedwcześnie i ranił jednego z zamachowców. Wedle doniesień medialnych za zamachem stały siły specjalne Federacji Rosyjskiej.
W 2020 Budanow został zastępcą dyrektora Departamentu Służby Wywiadu Zagranicznego Ukrainy.
5 sierpnia 2020 został mianowany przez prezydenta Zełenskiego szefem Głównego Zarządu Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy, zastępując na tym stanowisku Wasyla Wasylowicza Burbę. Dziennikarzy poinformował, że za swoje kluczowe zadania uznaje przywrócenie Ukrainie Krymu, odparcie sił rosyjskich z Donbasu oraz walkę z rosyjską dezinformacją. Od 2020 kierował również działaniami sztabu w zakresie jeńców wojennych.
20 listopada 2021 amerykańskie czasopismo „Military Times” opublikowało wywiad z Budanowem, w którym ostrzegał on przed możliwą rosyjską inwazją Rosji na Ukrainę. Wskazywał, że Rosja będzie gotowa do ataku na przełomie stycznia i lutego 2022. Pełnoskalowa inwazja rozpoczęła się 24 lutego 2022. W marcu 2022 poinformował, że o planowaniu inwazji Ukraina dowiedziała się w listopadzie, korzystając z cyberwywiadu i źródeł osobowych, w tym takich, które znajdują się w wojsku, na Kremlu i w administracji Putina.
We wrześniu 2022 brał udział w koordynacji największej wymiany jeńców wojennych pomiędzy Ukrainą i Rosją (wówczas strona ukraińska doprowadziła do uwolnienia 215 jeńców, w tym dowódców Pułku „Azow”). W styczniu 2023 dziennik „The Washington Post”, powołując się na osobę z otoczenia Budanowa, podał, że na jego życie miało zostać przeprowadzonych co najmniej dziesięć zamachów.
Od 2 stycznia 2026 jest szefem Kancelarii Prezydenta Ukrainy. Zastąpił tym stanowisku zastąpił Andrija Jermaka odwołanego w listopadzie 2025.
W czerwcu 2026 zrzekł się przyznanego mu w 2024 Orderu Zasługi RP. Była to reakcja na odebranie prezydentowi Zełenskiemu przez prezydenta RP Karola Nawrockiego Orderu Orła Białego.
Awanse generał brygady (od 24 sierpnia 2021) generał major (od 3 kwietnia 2022) generał porucznik (od 7 września 2023)
Odznaczenia i wyróżnienia Bohater Ukrainy z Orderem „Złota Gwiazda” (2024) Krzyż Bojowych Zasług (2022) Order „Za odwagę” Medal „Za wojskową służbę Ukrainie” Medal „Obrońcy Ojczyzny” Odznaka „Uczestnik ATO” Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP (Polska, nadanie 2024, wręczenie 2025, zwrócone 2026)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci uczelni w Odessie Kategoria:Bohaterowie Ukrainy Kategoria:Funkcjonariusze ukraińskich służb specjalnych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Bojowych Zasług (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za odwagę” (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Uczestnicy konfliktu we wschodniej Ukrainie od 2014 (strona ukraińska) Kategoria:Uczestnicy walk w trakcie inwazji Rosji na Ukrainę (strona ukraińska) Kategoria:Ukraińscy generałowie porucznicy Kategoria:Ludzie urodzeni w Kijowie Kategoria:Urodzeni w 1986