Ulica Józefa Jainty w Bytomiu – ulica w Śródmieściu Bytomia o średniowiecznym rodowodzie, biegnie na długości około 200 m od północno-zachodniego narożnika Rynku w Bytomiu do przecięcia z ulicą Józefa Kwietniewskiego.
Przebieg i ruch uliczny Ulica rozpoczyna się od bytomskiego Rynku, leży równolegle do jego północno-wschodniej pierzei, biegnie w prostej linii w kierunku północno-zachodnim i kończy się dochodząc do ulicy Józefa Kwietniewskiego (droga krajowa nr 94); ma około 200 m długości, jej szerokość waha się od około 8 do około 13 m; jest jedną z 9 ulic, które wybiegają prostopadle z Rynku.
Jest to ulica jednokierunkowa – od strony Rynku wjazd do ulicy jest ograniczony niskimi nieruchomymi słupkami, blokującymi ruch samochodowy; wjazd jest możliwy od strony ulicy Stanisława Webera, na odcinku od skrzyżowania z tąż ulicą do Rynku obowiązuje (z wyjątkami) zakaz ruchu; obowiązuje na niej ograniczenie prędkości do 30 km/h.
Historia Ulica pojawia się na najstarszych planach Bytomia, stanowi część średniowiecznego układu urbanistycznego Bytomia, lokowanego na prawie niemieckim; znajdowała się w obrębie murów miejskich; istniała co najmniej od połowy XVIII wieku, była nazywana Tarnowitzer Straße (, taką nazwą określano ulicę od Rynku do przecięcia z linią kolejową, w przybliżeniu w miejscu dzisiejszego skrzyżowania ulicy Wrocławskiej z ulicą Powstańców Warszawskich (), w więc także fragment obecnej ulicy Wrocławskiej), zamykała ją brama Tarnogórska, a droga za bramą stanowiąca jej przedłużenie wiodła wbrew nazwie do Pyskowic. Obecna nazwa upamiętnia powstańca śląskiego Józefa Jaintę.
Historycznie przy ulicy znajdował się kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Bytomiu, co zmieniło się wraz z dwukrotnym powiększeniem powierzchni płyty Rynku po II wojnie światowej.
Ulicą poprowadzono w XIX wieku torowisko tramwajowe, które zlikwidowano około 1971 roku (zob. tramwaje w Bytomiu).
W 1979 roku wyburzono kwartał zabudowy ulicy Józefa Jainty (południowa pierzeja), Dzieci Lwowskich i placu Kościuszki. Teren miał zostać wykorzystany pod budowę domu handlowego i budynku usługowego, do czego nie doszło z powodów finansowych. Dopiero na początku XXI wieku przestrzeń ta została wykorzystana do budowy galerii handlowej Agora Bytom. Wybrane budynki zostały poddane rewitalizacji. Architektura Obiekty podano według współczesnej numeracji, kolejność od Rynku na zachód.
Pierzeja północna nr 6 – niezachowana kamienica Gorywodów z XVIII wieku, rozebrana w 1955 roku nr 8 – kamienica z okresu międzywojennego, modernistyczno-funkcjonalistyczna nr 10 – kamienica z początku XX wieku, łącząca styl historyzmu, secesji i modernizmu nr 12 – zabytkowa kamienica neorenesansowa z 2. połowy XIX wieku nr 14 – zabytkowa kamienica neorenesansowa ze sklepem na parterze z lat 80. XIX wieku nr 16 – zabytkowa kamienica neorenesansowa z przełomu XIX i XX wieku dom staromiejski przy ul. Stanisława Webera 2 z XVIII wieku nr 18 – zabytkowa kamienica czynszowa z 1902 roku, eklektyczno-secesyjna, projekt K. Segnitza nr 20 – zabytkowa kamienica secesyjna z 1902 roku, projekt M. Hohmanna i F. E. Neumanna nr 22 – trójkondygnacyjna zabytkowa kamienica neorenesansowa z około 1890 roku (parter przebudowany w 1936 roku), po remoncie, który przeprowadzono w latach 2007–2008 ul. Browarniana 1 nr 24 – zabytkowa kamienica z 1911 roku w stylu art déco nr 26 – kamienica modernistyczna z początku XX wieku nr 28 – kamienica „dom Kallera” z około 1880 roku, w stylu historyzmu / neorenesansu, budynek w złym stanie technicznym (zauważalne spękania ścian zewnętrznych)
Pierzeja południowa nr 1 – niezachowana kamienica Salomona Pragera z 1862 roku, zniszczona w 1945 roku nr 9 – budynek mieszkalny nr 11 – budynek mieszkalny nr 13 – budynek mieszkalny nr 15 – kamienica z 1906 roku w stylu eklektyczno-secesyjnym nr 17 – kamienica z 1866 roku, w stylu historyzmu / neorenesansu nr 19 – kamienica wzniesiona w latach 1886–1887, eklektyczna nr 21 – niezachowana kamienica z 1893 roku nr 23 – niezachowana kamienica z 1892 roku ul. Dzieci Lwowskich 1 (zabytkowa kamienica została wyburzona, obecnie pusta działka) Plac Tadeusza Kościuszki 1 – Agora Bytom Przypisy
Bibliografia