Franciszek Bay-Rydzewski (ur. 4 października 1884 w Lubaczowie, zm. 21 czerwca 1978 w Opolu) – polski aktor i reżyser teatralny.

Życiorys Urodził się w rodzinie rolnika Jakuba Baja i Barbary z Rydzików, brat Marcina Bay-Rydze­wskiego (1877–1952), aktora i reżysera. Kształcił się w gimnazjach w Jarosławiu, Przemyślu i Lwowie, a następnie uczęszczał do szkoły teatralnej, prowadzonej przez Franciszka Wysockiego przy Teatrze Miejskim we Lwowie. Tam też debiutował na scenie (1906 lub 1907). W kolejnych latach był członkiem zespołów objazdowych, trudno jednak jednoznacznie ustalić gdzie i kiedy występował (część informacji może dotyczyć jego brata Marcina lub Henryka Rydzewskiego). Według jego własnych relacji, po I wojnie światowej grał w Stanisławowie, Łucku (1924–1925) i Lublinie (1925). Następnie, od 1925 do 1928 roku (najprawdopodobniej) występował w Teatrze Miejskim w Grudziądzu oraz był członkiem objazdowego zespołu aktorów teatrów warszawskich (1929). Kolejne lata spędził w Warszawie (Teatr Komedia Muzyczna 1930), Łodzi (Teatr Popularny 1931–1932), Grodnie (Teatr Miejski 1932–1933), by przenieść się ponownie do Stanisławowa, gdzie występował w Teatrze Pokucko-Podolskim. Miasto to opuścił na sezon 1934/1935, kiedy był członkiem objazdowego zespołu Reduty, a następnie powrócił i aż do wybuchu II wojny światowej grał i reżyserował w objazdowym Teatrze Pokucko-Podolskim im. Moniuszki, przekształconym następnie na Teatr Małopolski.

Lata II wojny światowej spędził w Stanisławowie, m.in. współpracując z teatrami ukraińskimi (1931–1941 i 1944–1946).

Powróciwszy do Polski, osiadł w Opolu, gdzie aż do 1970 roku występował i reżyserował w Teatrze Ziemi Opolskiej (późniejszy Teatr im. Jana Kochanowskiego).

W 1958 roku zagrał epizodyczną rolę w filmie Dwoje z wielkiej rzeki (reż. Konrad Nałęcki), jednak scena z jego udziałem nie została wykorzystana.

Był mężem Izabeli Stanisławy ze Skal­skich (1896–1975).

Zmarł w Opolu, spoczął obok żony na cmentarzu komunalnym w Półwsi (sektor 3I-1-5_6).

Odznaczenia

Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 25 marca 1955 r. nr 0/431 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” (1968)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, nr 5, poz. 47, z 7 czerwca 1968, s. 5 [dostęp 2026-09-12].

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Artyści związani z Opolem Kategoria:Ludzie urodzeni w Lubaczowie Kategoria:Ludzie związani ze Stanisławowem Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym w Opolu Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1978