Fraňo Kráľ (ur. 9 marca 1903 w Barton, zm. 3 stycznia 1955) – słowacki poeta, powieściopisarz i polityk. Był jednym z pierwszych przedstawicieli literatury socrealistycznej w Czechosłowacji. W 1953 otrzymał tytuł Artysty Narodowego.
Życiorys Urodził się w (Ohio) w rodzinie słowackich imigrantów: Michala Kráľa i jego żony Evy. W wieku dwóch lat wrócił z matką na Słowację, do Smreczan, z powodu trudnej sytuacji finansowej rodziny. Po skończeniu szkoły podstawowej Kráľ, ukończył szkołę pedagogiczną w Nowej Wsi Spiskiej i podjął pracę jako nauczyciel.
W czasie studiów z powodu ubogiej diety zachorował na tyfus plamisty, który pozostawił trwałe ślady w jego organizmie, czego późniejszą konsekwencją była choroba płuc. Zaciągnął się do wojska, ale wkrótce zachorował na gruźlicę. Najpierw leczył się w Tatrzańskich Matlarach. Później przeniósł się do czeskiego sanatorium Prosečnice. W 1931 roku nie do końca wyleczony opuścił sanatorium i rozpoczął pracę jako nauczyciel w Okoličném (dziś w granicach Liptowskiego Mikułasza). Z powodu poglądów był wielokrotnie przenoszony, m.in. do Kováčovców, Petrovej, Kružnego, Vyšnej Slanej, Pieska pri Modre. W 1931 przyjechał do Bratysławy. Z powodu komunistycznych przekonań w 1939 roku został zwolniony i zmuszony do przejścia na wcześniejszą emeryturę. W okresie faszystowskiego państwa słowackiego był członkiem nielegalnego ruchu oporu.
W 1921 roku został członkiem Komunistycznej Partii Czechosłowacji.
Podczas II Wojny Światowej i po jej zakończeniu pracował w Komisji Edukacji, był członkiem Komitetu Centralnego Partii Komunistycznej, członkiem Słowackiej Rady Narodowej i członkiem prezydium Związku Pisarzy Czechosłowackich.
W 1953 otrzymał tytuł Artysty Narodowego.
Twórczość Był jednym z pierwszych przedstawicieli literatury socrealistycznej w Czechosłowacji. Należał do tzw. , czyli młodych intelektualistów związanych z czasopismem .
Swoją działalność literacką rozpoczął, podczas pobytów w szpitalu i sanatoriach. Podczas leczenia pisał wiele wierszy, które zostały opublikowane, m.in. w Pravdzie.
W pierwszym okresie swojej twórczości działał pod wpływem poezji proletariackiej. Później w jego dziełach można odnaleźć wiele poetyzmu i symboliki. W swoich powieściach przedstawiał sytuację społeczno-polityczną na Słowacji w okresie międzywojennym; opisywał także okropności i cierpienia wojny. Pod koniec swoim stylem pisarskim reprezentował socrealizm. W jego utworach pojawiały się tendencje antyreligijne, a później antyfaszystowskie oraz egzaltacja ideologii marksistowskiej.
W języku polskim została wydana przez Państwowy Instytut Wydawniczy jego powieść „Zakręt pod Rachowem” przetłumaczona przez Feliks Gwiżdża.
Przypisy
Kategoria:Słowaccy poeci XX wieku Kategoria:Słowaccy politycy Kategoria:Słowaccy pisarze XX wieku Kategoria:Artyści związani z Bratysławą Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1955 Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Czechosłowacji Kategoria:Artyści Narodowi Czechosłowacji