Morgan DollarPaństwoEmitentDepartament Skarbu Stanów ZjednoczonychMennicaU.S. MintNominał1 dolar amerykańskiLata bicia1878–1904, 1921 (moneta obiegowa) 2021 (moneta kolekcjonerska) Awers bezramkiProjekt:głowa personifikacji wolnościProjektant:George T. Morgan Rewers bezramkiProjektorzeł z rozpostartymi skrzydłamiProjektantGeorge T. Morgan Opis fizycznyMasa26,73 gŚrednica38,1 mmKrawędźząbkowanaMateriałAg 900 (srebro 90%, miedź 10%)Stempelb.d. Dolar Morgana (ang. Morgan Dollar) – amerykańska srebrna moneta obiegowa o nominale jednego dolara amerykańskiego, bita w latach 1878–1904 i 1921. Moneta została zaprojektowana przez Brytyjczyka George’a T. Morgana.
Pierwsza emisja monety miała miejsce w 1878 roku. Bicie dolarów Morgana trwało aż do 1904 roku, kiedy skutki 1890 Sherman Silver Purchase Act (pol. ustawa Shermana o zakupie srebra) doprowadziły do spadku popytu na srebro oraz jego cen. Doprowadziło to do zaprzestania bicia srebrnych monet w amerykańskich mennicach. W 1921 roku doszło do wznowienia emisji na mocy Pittman Act of 1918 (pol. ustawa Pittmana), który nakazywał przetopienie srebrnych monet na rzecz Wielkiej Brytanii i zastąpienie brakujących srebrnych monet nowymi. W 1921 roku dolar Morgana został zastąpiony przez Peace Dollar.
W 2021 roku U.S. Mint wybiła monetę kolekcjonerską mającą upamiętnić 100. rocznicę jego ostatniej emisji w Stanach Zjednoczonych.
Tło historyczne W 1861 roku w Stanach Zjednoczonych wybuchła wojna secesyjna. Trudny do przewidzenia rezultat konfliktu sprawił, że pod koniec 1861 roku i na początku 1862 roku społeczność Unii zaczęła gromadzić oszczędności w złocie i srebrze, powodując odpływ monet wykonanych z tych kruszców z rynku. Część z tych pieniędzy zniknęła w ogóle z kraju w niewyjaśnionych okolicznościach. Wraz z końcem wojny monety kruszcowe zaczęły ponownie wracać do obiegu. W latach 70. XIX wieku władze amerykańskie postanowiły zaradzić nadwyżce srebrnej monety na rynku. Rezultatem tego było podpisanie w 1873 roku przez prezydenta Ulyssesa Granta Coinage Act of 1873, który zakończył epokę bimetalizmu na rzecz standardu złota. Ustawa doprowadziła również do pojawienia się problemów wśród klasy robotniczej, która nie mogła spłacić swoich zobowiązań poprzez spieniężenie srebrnego kruszcu. Nowe prawo wprowadziło do życia tzw. dolar handlowy (ang. trade dollar), którego zadaniem było wyprowadzenie nadwyżki srebra za granicę, głównie do Azji. W tym samym roku rozpoczęto wymianę zniszczonego papierowego pieniądza zdawkowego na drobne srebrne monety. Technicznie była to działalność nielegalna, ale cieszyła się popularnością i w 1875 roku Kongres musiał zalegalizować proceder. Wydarzenie to doprowadziło do spadku cen srebra i wzrostu cen złota oraz sporu pomiędzy wydobywającą srebro zachodnią częścią państwa, a preferującą rozliczenia w złocie wschodnią częścią.
W celu załagodzenia sytuacji w państwie Kongres, po wcześniejszym wecie prezydenta Rutherforda Hayesa, przegłosował Bland-Allison Act of 1878. Prawo nakazywało Departamentowi Skarbu comiesięczny skup srebra od górników o wartości od dwóch do czterech milionów dolarów. Nowe prawo spowodowało powrót srebra do obiegu rynkowego.
Projekt monety mały|Anna Willess Williams (1892) Mennica Stanów Zjednoczonych nie przykładała szczególnej uwagi do projektów stempli dolara handlowego, ponieważ nie był on przeznaczony na rynek wewnętrzny. Pełniący od 1873 roku funkcję dyrektora U.S. Mint Henry Linderman poświęcał więcej uwagi drobniejszej monecie. Jednak w 1876 roku poprosił sir Charlesa Fremantle’a, zastępcę mistrza Royal Mint, aby ten polecił utalentowanego brytyjskiego rytownika, który mógłby przybyć do Stanów Zjednoczonych i pomóc w projekcie stempli dla nowych dolarów. Kandydatem Fremantle’a został George Morgan. Jeszcze w tym samym roku Morgan przybył do Stanów Zjednoczonych i podjął konsultacje w sprawie wyglądu monety. Chęć zatrudnienia rytownika wynikała także z faktu, że Linderman nie był zadowolony z dotychczasowej pracy Williama Barbera i jego syna Charlesa. Początkowo Morgan przedłożył Lindermanowi brytyjskie projekty orłów. Amerykanin był jednak zwolennikiem projektów z głową personifikacji wolności. Linderman nie był zwolennikiem wizerunku całej postaci Miss Liberty i poprosił Morgana, aby ten przygotował projekt profilu. W celu pogłębienia wiedzy na temat amerykańskiej symboliki i sztuki Morgan zapisał się do Akademii Sztuk Pięknych. W tym czasie Morgan przekonał filadelfijską nauczycielkę Annę Willess Williams do pozowania w celu sporządzenia projektów stempli. W międzyczasie profile wolności przygotowane przez Morgana wykorzystano już do bicia półdolarówek i przygotowywano się do wykorzystania ich przy bicia złotych monet.
Emisja i obieg monety Początek bicia monety Pozytywne opinie związane z wprowadzeniem nowego projektu półdolarówek sprawiły, że Linderman poprosił Morgana, aby ten pracował dalej nad nowym wyglądem dolara. Dopuszczono możliwość przeniesienia rozwiązań z półdolarówek na monety jednodolarowe. Projekt stempli został zaakceptowany przez Lindermana 28 lutego 1878 roku, w ten sam dzień, w którym uchwalono Bland-Allison Act of 1878. 11 marca mennica zamontowała stemple i wykonano pierwsze, udane wybicie monety. Pierwsza próbnie wybita moneta została przekazana prezydentowi. Dwie kolejne przekazano Sekretarzowi Departamentu Skarbu i dyrektorowi mennicy. 12 marca wybito 100 monet kolekcjonerskich, a 13 marca wybito już 40 000 monet obiegowych. 18 marca Linderman przedstawił listę zmian, jakie powinno się wprowadzić w stemplach. Najważniejszą z nich było zmniejszenie liczby piór w ogonie orła z ośmiu do siedmiu. Zmiany objęły także dziób i pierś orła.
Po zmianie projektów i wykonaniu kolejnych stempli Linderman poprosił Morgana o wykonanie kolejnych poprawek. Pojawienie się na rynku monet bitych różnymi stemplami sprawiło, że użytkownicy monet zaczęli informować mennicę o prawdopodobnych fałszerstwach. Zmiany zarządzane przez Lindermana przyczyniły się do skarg ze strony oddziałów mennic, które zmuszone były do zmian stempli używanych do bicia rewersów i awersów.
Dolary Morgana cieszyły się dużą popularnością na zachodzie kraju, gdzie srebrnych dolarów używano jeszcze do lat 50. XX wieku. Wschód Stanów Zjednoczonych preferował użycie pieniędzy papierowych.
1890 Sherman Silver Purchase Act W latach 80. XIX wieku problemy ekonomiczne na świecie i w Stanach Zjednoczonych doprowadziły do umocnienia stronnictwa popierającego druk pieniędzy bez pokrycia w kruszcu – Greenback Party. Partia ta opowiadała się za prowadzeniem polityki kontrolowanej inflacji. W 1889 roku środowiska opowiadające się za srebrną monetą wniosły o rządową interwencję w związku ze spadającymi cenami srebra. Członkowie Greenback Party opowiadali się za dodrukiem pieniądza papierowego. Wraz z pogarszającą się sytuacją senator John Sherman (1823–1900) zaproponował ustawę nakazująca Departamentowi Skarbu comiesięczny skup co najmniej 4,5 miliona uncji srebra, a także wybijanie co miesiąc, przynajmniej przez pierwszy rok obowiązywania ustawy, przynajmniej dwóch milionów srebrnych monet. W 1890 roku prezydent Benjamin Harrison podpisał ustawę znaną jako Sherman Silver Purchase Act. Aby dokonywać opłat za skupowane od społeczeństwa srebro, rząd musiał dokonywać dodruku pieniądza papierowego. Ludzie z kolei wykorzystywali banknoty do zakupu złota, aby nabyć za nie srebro, które potem odsprzedawali państwu. Doprowadziło to do sytuacji, w której mennice wstrzymały bicie srebrnych monet. Sytuacja ta zaczęła także nadwerężać państwowe rezerwy złota. W związku z tym, w 1893 roku, prezydent Grover Cleveland zawiesił Sherman Silver Purchase Act. Spadający popyt na srebro i kurczące się rezerwy srebra doprowadziły do wstrzymania bicia srebrnych monet w 1904 roku. Sytuacja ta trwała do 1920 roku.
Pittman Act of 1918 W związku z problemami gospodarczymi po I wojnie światowej, w 1918 roku, w Stanach Zjednoczonych przyjęto Pittman Act. Ustawa zobowiązała rząd Stanów Zjednoczonych do przetopienia 250 milionów dolarów Morgana na rzecz Wielkiej Brytanii. Jednocześnie prawo nakazywało zastąpienie przetopionych dolarów nowymi. Departament Skarbu w celu wykonania zobowiązań ustawowych mógł wykonać nowe stemple. Postanowiono jednak wznowić emisję dolarów Morgana. Problem stempli powrócił, ponieważ wraz z zaprzestaniem bicia srebrnej monety, mennica nakazała zniszczenie poprzednich stempli. W związku z tym w 1921 roku poproszono Morgana o wykonanie nowych. W maju 1921 roku wznowiono emisję dolarów Morgana, które z czasem zastąpiono nowym dolarem nazwanym Peace Dollar. Yeoman podaje, że ostatecznie przetopiono 270 232 722 sztuk dolarów Morgana.
Lata 60. XX wieku i tzw. skarb Redfielda Na początku lat 60. XX wieku cena srebra zaczęła rosnąć. Część z posiadaczy zorientowała się, że może je wymienić na równowartość w srebrnych monetach. W 1964 roku rząd federalny postanowił zmienić zasady wymiany certyfikatów na srebrny kruszec. Po tym czasie w rezerwach zostało 2,9 miliona monet w Carson City. Zostały one sprzedane w ramach sprzedaży wysyłkowej, aby przynieść władzom federalnym zysk. Ponad 400 000 dolarów Morgana w 400 workach zostało znalezionych w piwnicy domu amerykańskiego finansisty i multimilionera po jego śmierci w 1974 roku. Oceniono, że 85% z nich było w stanach nieobiegowych. Odkrycie spowodowało duże zainteresowanie kolekcjonerów. W styczniu 1976 roku całą kolekcję sprzedano na socjalnej aukcji. Całość została zakupiona za 7,3 miliony dolarów przez Steve’a Markoffa z A-Mark Corporation.
100. rocznica emisji W 2021 roku U.S. Mint podała do wiadomości, że w związku z 100. rocznicą ostatniej emisji dolarów Morgana i jednocześnie w związku z 100. rocznicą pierwszej emisji Peace Dollara wyemitowano dwie srebrne monety kolekcjonerskie dla każdego dolara. Dolar Morgana został wyemitowany w pięciu wersjach, aby upamiętnić wszystkie mennice, które biły tę monetę.
Nakłady Poniższa tabela przedstawia nakłady dolarów Morgana*: Mennica (znak) Filadelfia (brak znaku) Carson City (CC) San Francisco (S) Nowy Orlean (O) Denver (D)Rok187810 450 000 (w różnych wersjach stempla)2 212 0009 774 000––187914 806 000756 0009 110 0002 887 000–188012 600 000495 0008 900 0005 305 000–18819 163 000296 00012 760 0005 708 000–188211 100 0001 133 0009 250 0006 090 000–188312 290 0001 204 0006 250 0008 725 000–188414 070 0001 136 0003 200 0009 730 000–188517 785 000228 0001 497 0009 185 000–188619 963 000–750 00010 710 000–188720 290 000–1 771 00011 550 000–188819 183 000–657 00012 150 000–188921 726 000350 000700 00011 875 000–189016 802 0002 309 0418 230 37310 701 000–18918 693 5561 618 0005 296 0007 954 529–18921 036 0001 352 0001 200 0002 744 000–1893378 000677 000100 000300 000–1894110 000 –1 260 0001 723 000–189512 000–400 000450 000–18969 976 000–5 000 0004 900 000–18972 822 000–5 825 0004 004 000–18985 884 000–4 102 0004 440 000–1899330 000–2 562 00012 290 000–19008 830 000–3 540 00012 590 000–19016 962 000–2 284 00013 320 000–19027 994 000–1 530 0008 636 000–19034 652 000–1 241 0004 450 000–19042 788 000–2 304 0003 720 000–192144 690 000–21 695 000–20 345 0002021** 175 000 * Tabela nie uwzględnia emisji kolekcjonerskich.
** Mennica w Filadelfii biła trzy wersje monety: bez znaku mennicy, ze znakiem „CC” w celu uhonorowania mennicy w Carson City, ze znakiem „O” w celu uhonorowania mennicy w Nowym Orleanie.
Opis monety Awers Awers monety przedstawia profil personifikacji wolności we frygijskim nakryciu głowy z wieńcem z pszenicy i liści bawełny. Ponad głową legendę stanowi motto „E•PLURIBUS•UNUM”. Po lewej i prawej stronie profilu znajduje się łącznie 13 gwiazd. Na dole monety znajduje się rok wybicia.
Rewers