8½ (wł. Otto e mezzo) – włoski dramat psychologiczny z 1963 roku w reżyserii Federica Felliniego, z Marcellem Mastroiannim w roli głównej. Często uznawany za jeden z najlepszych, najbardziej inspirujących i wpływowych filmów w historii kina europejskiego i światowegoThe directors’ top ten films, British Film Institute, data dostępu: 2011-08-12].
Tytuł nawiązuje do faktu, że Fellini dotychczas zrealizował „osiem i pół” filmu. Twórca poprzednio wyreżyserował sześć filmów pełnometrażowych, dwa krótkometrażowe oraz film we współpracy z Albertem Lattuadą; ostatnia pozycja liczona jest jako „pół”BBC Review: Eight and a Half, data dostępu: 2011-08-12.
Film otrzymał dwa Oscary: za najlepszy film nieanglojęzyczny oraz za najlepsze kostiumy.
Treść Film rozpoczyna się symboliczną sceną ukazującą sen o dehumanizacji współczesnej cywilizacji. Reżyser Guido, uwięziony wewnątrz swojego samochodu stojącego w zatłoczonym tunelu, nie może otworzyć drzwi ani uchylić szyby. Ogarnia go panika, traci siły i dusi się, podczas gdy otoczenie pozostaje zupełnie obojętne. W ostatniej chwili przebija dach pojazdu, ucieka, unosi się ponad rzeczywistość i odlatuje w nieznane.
Film nie posiada klasycznej, linearnej fabuły. Główny bohater – obdarzony cechami samego Felliniego – zobowiązał się zrealizować kolejny film, który miał stanowić krytykę egoistycznego społeczeństwa i kończyć się ucieczką nielicznych sprawiedliwych z miejsca zagłady. Produkcja została już uruchomiona: zbudowano monumentalną scenografię, zaangażowano aktorów, wyznaczono datę rozpoczęcia zdjęć. Mimo to reżyser wciąż nie ma pomysłu na film.
W stanie twórczego kryzysu analizuje swoje życie, wspomina kluczowe momenty oraz kobiety, które odegrały w nim istotną rolę. Chociaż nie ma już nic do powiedzenia, jako artysta stara się opowiedzieć historię samego braku tej opowieści. W ten sposób rzeczywistość przeplata się z marzeniami sennymi, wspomnieniami z dzieciństwa i wizjami przyszłego filmu.
Dzieło jedynie częściowo odwołuje się do rzeczywistości – większą jego część stanowią fragmentaryczne obrazy: „uboczne komentarze mędrców i głupców, wspomnienia z młodości, umyślnie naiwne symbole, koszmary senne, marzenia, nieuświadomione lęki, wyrzuty sumienia, niewysłowione pożądania”Jerzy Płażewski: Historia filmu (1895–2000), dz. cyt., s. 259..
Obsada
Oceny i interpretacje thumb|Jedna z końcowych scen filmu W istocie surrealistyczny komediodramat Felliniego odebrano jako przejaw kina autorskiego posuniętego do zupełnego autotematyzmu. Ten nader krytyczny, mocno zironizowany portret reżysera nacechowanego skrajnym egocentryzmem, odczytywano domyślnie jako wyraz skruchy środowiska filmowców wobec świata zewnętrznego; zwracano przy tym uwagę na szczerość samokrytycznej wypowiedzi Felliniego. Jako pokrewny film charakteryzujący się podobnym spojrzeniem i wykazujący liczne zbieżności z jego obrazem wskazywano Wszystko na sprzedaż Andrzeja Wajdy. Za inny utwór europejskiej kinematografii kwalifikowany do tej kategorii uznać można Noc amerykańską François Truffauta, przedstawiającą jednak raczej autoportret reżysera przy pracyJerzy Płażewski: Historia filmu (1895-2000), dz. cyt., s. 255, 384, 406..
W roku 1995, z okazji stulecia powstania kina, film Felliniego znalazł się na watykańskiej liście 45 filmów fabularnych, które propagują szczególne wartości religijne, moralne lub artystyczne Film and Broadcasting –Vatican Best Films List .
Nagrody 1964 – Federico Fellini, Oscar najlepszy film nieangielskojęzyczny 1964 – Piero Gherardi, Oscar najlepsze kostiumy 1964 – Federico Fellini, (nominacja) Oscar najlepszy reżyser 1964 – Federico Fellini, Ennio Flaiano, Tullio Pinelli, Brunello Rondi (nominacja) Oscar najlepszy scenariusz oryginalny 1964 – Piero Gherardi, (nominacja) Oscar najlepsza scenografia 1964 (nominacja) – BAFTA najlepszy film obcojęzyczny BAFTA
Przypisy
Bibliografia Jerzy Płażewski: Historia filmu (1895-2000). Warszawa: Książka i Wiedza, 2001, , s. 258-259
Linki zewnętrzne
Plakat filmu Criterion Collection: 8½
Kategoria:Włoskie dramaty psychologiczne Kategoria:Włoskie filmy czarno-białe Kategoria:Włoskie filmy z 1963 roku Kategoria:Włoskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Francuskie filmy z 1963 roku Kategoria:Filmy czarno-białe powstałe w koprodukcji Kategoria:Filmy kręcone w Rzymie Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepsze kostiumy Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy film międzynarodowy Kategoria:Filmy o reżyserach Kategoria:Filmy w reżyserii Federico Felliniego Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Rzymie Kategoria:Francuskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Włoskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej