thumb|Wybory prezydenckie w Polsce Wybory prezydenckie – wybory, w których wybiera się Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Odbywają się one co 5 lat na zarządzenie marszałka SejmuArt. 289 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (, chyba że z jakiegoś powodu (np. z powodu śmierci lub rezygnacji z urzędu prezydenta) kadencja prezydenta zakończy się szybciej. Ta sama osoba może sprawować urząd prezydenta jedynie przez dwie kadencjeArt. 127 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (). Bierne prawo wyborcze przysługuje wszystkim obywatelom Polski, którzy ukończyli 35 lat, nie są pozbawieni praw wyborczych do Sejmu i zbiorą przynajmniej 100 tysięcy podpisów osóbArt. 127 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (). Czynne prawo wyborcze posiadają wszyscy pełnoletni obywatele Polski, również ci zamieszkali na stałe za granicą (od 2000 roku mogą głosować również w drugiej turze).

Procedura Prezydentem zostaje ten kandydat, który otrzyma ponad połowę wszystkich ważnie oddanych głosówArt. 127 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (). . W przypadku, gdy żaden z kandydatów nie otrzyma wymaganej liczby głosów, dwa tygodnie później odbywa się II tura głosowania, w której uczestniczą dwaj kandydaci z największą liczbą głosów z I turyArt. 127 ust. 4 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (). Dla zwycięstwa w II turze wystarczy otrzymać więcej głosów niż inny kandydat. Jeżeli przed II turą którykolwiek z dwóch kandydatów, którzy do niej przeszli, wycofa zgodę na kandydowanie, utraci prawo wyborcze lub umrze, w jego miejsce do wyborów w II turze dopuszcza się kandydata, który otrzymał kolejno największą liczbę głosów w I turze. W takim przypadku datę ponownego głosowania odracza się o kolejne 14 dniArt. 292 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy ()Art. 127 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (). Państwowa Komisja Wyborcza niezwłocznie wówczas informuje, w drodze uchwały, o dopuszczeniu nowego kandydata wyborów prezydenckich w II turze oraz podaje do publicznej wiadomości datę przeprowadzenia ponownego głosowaniaArt. 292 § 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy ().

W III RP wybory prezydenckie przypadały jesienią, dopóki nie zmieniło się to z powodu śmierci Lecha Kaczyńskiego.

Konstytucja RP wyborom prezydenta RP poświęca artykuły 127-130, ustalając: powszechność, równość wyborów, a także bezpośredniość i tajność głosowaniaArt. 127-129 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (). Szczegółowe zasady i tryb zgłaszania kandydatów i przeprowadzania wyborów oraz warunki ważności określa dział V ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy ().

Wyniki wyborów RokZwycięzcaI turaPoparcie w I turzeFrekwencja w I turzeII turaPoparcie w II turzeFrekwencja w II turzeObjęcie urzędu(zaprzysiężenie) Wybory prezydenckie w II RP: 1922Wyboru dokonało Zgromadzenie Narodowe. Gabriel Narutowicz 9 grudnia, godz. 14:10 62 głosy (IV/V)nie dotyczy 9 grudniaWyboru Gabriela Narutowicza dokonano w V turze., godz. 19:15 289 głosównie dotyczy 11 grudnia 1922 Stanisław Wojciechowski 20 grudnia 298 głosów nie odbyła się 22 grudnia 1926 Józef Piłsudski 31 maja 292 głosy nie odbyła się nie przyjął urzędu 1926 Ignacy Mościcki 1 czerwca215 głosów (I) 1 czerwca 281 głosównie dotyczy 4 czerwca1933O urząd Prezydenta ubiegał się tylko jeden kandydat. 8 maja 332 głosy nie odbyła się 9 maja 1939 Na mocy Konstytucji kwietniowej Ignacy Mościcki mianował na swojego następcę kolejno:Edwarda Rydza-Śmigłego,Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego,Władysława Raczkiewicza. Wybory prezydenckie w Polsce Ludowej: 1947Wyboru Prezydenta RP dokonywał sam Sejm, gdyż Senatu wówczas nie było. Bolesław Bierut 5 lutego 443 głosynie dotyczy nie odbyła się 5 lutego 1989 Wojciech Jaruzelski 19 lipca 270 głosów (50,28%) nie odbyła się 19 lipcaWybory prezydenckie w III RP: 1990 Lech Wałęsa 25 listopada 6 569 889 głosów (39,96%)60,63% 9 grudnia 10 622 696 głosów (74,25%)53,40% 22 grudnia 1995Aleksander Kwaśniewski 5 listopada 6 275 670 głosów (35,11%)64,70% 19 listopada 9 704 439 głosów (51,72%)68,23% 23 grudnia 2000 8 października 9 485 224 głosy (53,90%)61,12% nie odbyła sięPowodem było uzyskanie przez Aleksandra Kwaśniewskiego bezwzględnej większości głosów w pierwszej turze głosowania 23 grudnia 2005 Lech Kaczyński 9 października 4 947 927 głosów (33,10%) (II miejsce)49,74% 23 października 8 257 468 głosów (54,04%)50,99% 23 grudnia 2010 Bronisław Komorowski 20 czerwca 6 981 319 głosów (41,54%)54,94% 4 lipca 8 933 887 głosów (53,01%)55,31% 6 sierpnia2015Andrzej Duda10 maja 5 179 092 głosy (34,76%)48,96%24 maja 8 630 627 głosów (51,55%)55,34% 6 sierpnia2020 28 czerwca 8 450 513 głosów (43,50%)64,51%12 lipca10 440 648 głosów (51,03%)68,18%6 sierpnia2025Karol Nawrocki18 maja5 790 804 głosy (29,54%) (II miejsce)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 19 maja 2025 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r.. pkw.gov.pl [dostęp 2025-05-19].67,31%1 czerwca10 606 877 głosów (50,89%)71,63%6 sierpnia Następne wybory prezydenckie odbędą się w roku 2030.

Zobacz też referendum, plebiscyt czynne prawo wyborcze, bierne prawo wyborcze ordynacja wyborcza

Uwagi

Przypisy