IRS (Instalacja Rozlewczo-Sanitarna, Instalacja Rozlewcza Samochodowa) – polski zestaw chemiczny montowany na samochodzie służący do prowadzenia odkażania, dezynfekcji i dezaktywacji sprzętu wojskowego.
Opis instalacji IRS Instalacja rozlewcza IRS została skonstruowana przez polskich specjalistów z Ośrodka Badawczego Sprzętu Chemicznego i znalazła się na wyposażeniu polskich wojsk obrony przeciwchemicznej na początku lat 70. XX w. Sukcesywnie zastępowała przestarzałe instalacje ARS-12D. W tym okresie uważana była za jedno z najlepszych tego typu urządzeń na świecie. Poprzez zastosowanie polskiego samochodu bazowego Star 660 wyeliminowano import radzieckiego ZIS-151. Produkowała ją Pomorska Spółdzielnia Mechaników Samochodowych w Koszalinie.
Przeznaczenie: odkażanie, dezynfekcja i dezaktywacja uzbrojenia oraz sprzętu bojowego i transportowego, odkażanie i dezynfekcja terenu, dróg i obiektów inżynieryjno-budowlanych, dezaktywacja dróg o jednolitej twardej nawierzchni oraz obiektów inżynieryjno-budowlanych. Wykorzystywana także do: zabiegów sanitarnych żołnierzy, przewożenia oraz okresowego przechowywania rozpuszczalników, roztworów roboczych i paliw ciekłych, sporządzania roztworów roboczych, napełniania małych naczyń cieczami, przepompowywania cieczy z jednego zbiornika do drugiego z pominięciem cysterny, gaszenia pożarów.
Praca instalacji Cysternę o pojemności 2500 dm³ napełnia się i opróżnia za pomocą układu przewodów rurowych. Przetaczanie cieczy i wytwarzanie odpowiedniego ciśnienia zapewnia dwustopniowa pompa odśrodkowa M800B. Podgrzewacz podgrzewa wodę do temperatury roboczej 70–75°C. Przy odkażaniu lub dezaktywacji sprzętu bojowego można zorganizować 6–7 dwuprądownicowych stanowisk roboczych, zaś przy dezaktywacji sprzętu za pomocą prądownic strumieniowych 3 stanowiska robocze.
Instalacja stwarza też możliwość odkażania pasa terenu o szerokości 4–6 metrów, dezynfekcji pasa terenu o szerokości 5–6 metrów i dezaktywacji utwardzonych nawierzchni drogowych o szerokości do 5 metrów. Do dezaktywacji dróg o ulepszonej nawierzchni oraz dezaktywacji, odkażania lub dezynfekcji polowych obiektów obronnych wykorzystywano nasadki K-1. Dla dezaktywacji dróg dwie nasadki K-1 umocowywano do przedniego przewodu tłocznego. Dla dezaktywacji, odkażania lub dezynfekcji polowych obiektów obronnych podłączano jedną nasadkę K-1 do bocznego przewodu tłocznego. Zabiegi specjalne przeprowadzano pod ciśnieniem 0,4 MPa, zależnie od wysokości obiektu. Nasadek DN-3 używano do odkażania dróg i terenu. Jedną nasadkę mocowano do tylnego przewodu tłocznego lub dwie do przedniego przewodu tłocznego. Nasadkę kopytkową używano do dezynfekcji terenu i dróg.
Skład instalacji Instalacja IRS składa się z zespołu urządzeń specjalnych i samochodu Star 660 M, na którym je przewożono. Urządzenia specjalne zasadnicze niezdejmowane cysterna układ przewodów rurowych pompa mechaniczna układ napędowy pompy mechanicznej podgrzewacz cieczy. zdejmowane prądownice, węże ssawne i tłoczne, kolektory, nasadki, pompa ręczna, skrzynie na urządzenia zdejmowane, pomosty, kosze na bębny z suchym odkażalnikiem. pomocnicze końcówki ssawne, wanienki wiadra, bańki, naczynia miarowe, kołki, szperacze, narzędzia i części zapasowe.
Instalacja rozlewcza IRS-2 Jeszcze w latach 70. XX w. w Wojskowym Instytucie Chemii i Radiometrii podjęto prace projektowe nad udoskonaleniem instalacji IRS. W latach 80. rozpoczęto produkcję i wprowadzanie na wyposażenie jednostek Wojska Polskiego instalacje rozlewcze nowej generacji – IRS-2. Nowa instalacja zamontowana została na podwoziu samochodu Star 266M. Produkcję podjęły zakłady „Iskra" w Kielcach. Przeznaczenie i ogólne zasady budowy nowej instalacji IRS-2 były identyczne jak instalacji IRS. Zastosowano w niej jednak wiele nowych rozwiązań konstrukcyjnych.
Były to między innymi:
zastosowanie jednostopniowej pompy odśrodkowej wykonanej z tworzyw sztucznych, uproszczenie układu przewodów rurowych, zastosowanie w przewodach rurowych i prądownicach zaworów kulowych, co umożliwiło wprowadzenie elektropneumatycznego sterowania zaworami z kabiny samochodu,
umożliwienie sterowania zaworem odcinającym z kabiny kierowcy w czasie jazdy,
zastosowanie automatycznego sterowania pracą podgrzewacza cieczy, użycie nowego typu nakrętek do łączenia węży,
zunifikowanie nasadek, zastosowanie cysterny o pojemności 3000 dm³, zastosowanie podgrzewacza o większej wydajności cieplnej.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Instalacje do likwidacji skażeń