mały Lepkoząb brązowy (Gloiodon strigosus (Sw.) P. Karst.) – gatunek grzybów należący do rodziny jodłownicowatych (Bondarzewiaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gloiodon, Bondarzewiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1810 r. Olof Peter Swartz, nadając mu nazwę Hydnum strigosum. Potem zaliczany był do rodzajów. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1879 r. Petter Adolf Karsten. Synonimy: Hydnum piperatum (Banker) Sacc. & Trotter 1912 Hydnum strigosum Sw. 1810 Leaia piperata Banker 1906 Mycoleptodon strigosus (Sw.) Pat. 1900 Pleurodon strigosus (Sw.) Ricken 1918 Sclerodon strigosus (Sw.) P. Karst. 1889 Steccherinum strigosum (Sw.) Banker 1906. Franciszek Błoński w 1889 r. nadał mu polską nazwę kolczak suchy, Władysław Wojewoda w 2003 r. zmienił ją na lepkoząb brązowy.
Morfologia Owocnik Jednoroczny, siedzący, wywinięty i odgięty, o szerokości do 20 mm, długości do 50 mm i grubości do 10 mm. Powierzchnia górna ciemnobrązowa do prawie czarnej, szczeciniasta do kosmatej, dolna powierzchnia silnie kolczasta, w kolorze górnej powierzchni lub jasnobrązowa podczas zarodnikowania. Kolcestożkowate o długości do 6 mm. Kontekst ciemnobrązowy do czarnego, złożony z masy silnie splecionych pasm lub sznurów strzępek. Cechy mikroskopowe System strzępkowy monomityczny. Strzępki generatywne o szerokości 2,5–3,5 µm, ze sprzążkami, bezbarwne i cienkościenne, silnie rozgałęzione i dominujące w subhymenium, liczne, sklerytyzowane. Występują wśród nich ciemne strzępki generatywne imitujące strzępki szkieletowe, ale z rozproszonymi sprzążkami i rozgałęzieniami. Pasma lub włoski na kapeluszu składają się z takich strzępek, ciemnych i o szerokości do 6 µm, wewnętrzna część włosków podobna, ale z bezbarwnymi strzępkami. Hymenialne strzępki kolców wyrastają z subhymenium z bezbarwnych strzępek generatywnych, podczas gdy rdzeń kolców składa się z grubościennych, pigmentowanych, zesklerowanych strzępek. Strzępki na szczycie kolców mają liczne przegrody. Wszystkie strzępki są w odczynniku Melzera nieamyloidalne i niedekstrynoidalne. Gleocystydy liczne, gładkie, rurkowate i często nieregularne z niewielkimi przewężeniami, o długości do 120 µm. Podstawki maczugowate, 4-sterygmowe, 30–40 × 4–6 µm, ze sprzążkami u podstawy. Bazydiosporyprawie kuliste, hialinowe, drobno zdobione, silnie amyloidalne w odczynniku Melzera, 4–5,5 × 3,5–4 µm.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie lepkozęba brązowego w Ameryce Północnej, Południowej, Europie i Azji. Najwięcej stanowisk podano na Półwyspie Skandynawskim. W Polsce do 2003 r. znane było tylko jedno stanowisko. Podał je Franciszek Błoński w Puszczy Białowieskiej w 1889 r. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma status Ex – gatunek wymarły, ale po 2007 r. podano jego stanowiska w Polsce.
Nadrzewny grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach na martwym drewnie drzew liściastych.
Przypisy
Kategoria:Jodłownicowate Kategoria:Mykobiota Polski