Szpital – polski krótkometrażowy film dokumentalny z 1977 roku w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego, zrealizowany w Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie.

Film jest zapisem całodobowego ostrego dyżuru zespołu lekarzy I Oddziału Chirurgii Urazowej szpitala przy ulicy Barskiej w Warszawie. Obraz został nagrodzony Grand Prix „Złoty Smok” na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie w 1977 roku.

Fabuła Kamera towarzyszy chirurgom urazowym przez pełną dobę pracy. Poszczególne sekwencje rozdzielają plansze informujące o godzinie prowadzonej notacji dokumentalnej. Dyżur rozpoczyna się o ósmej rano od przebierania się personelu, papierosów i odprawy dotyczącej stanu oddziału. Godzinę później film przenosi się do izby przyjęć, gdzie w porannym gwarze pojawia się między innymi wątek niedoszłej samobójczyni. O dziesiątej odbywa się pierwsza tego dnia operacja.

W dalszej części dnia narasta zmęczenie zespołu, a praca raz po raz zderza się z awariami sprzętu: przestaje działać wiertarka i pielęgniarka musi przytrzymywać wtyczkę, by można było kontynuować zabieg, a nad ranem, podczas zdejmowania gipsu, łamie się trzonek młotka. Między kolejnymi przypadkami – zasłabnięciem pacjenta w trakcie badania, nagłym przyjęciem, nocną operacją – lekarze piją kawę, palą papierosy, jedzą prowizoryczny posiłek, a jeden z nich pomaga niewidomej pacjentce napisać podanie do urzędu. Dyżur kończy się nad ranem krótką drzemką, goleniem i porannym papierosem.

Produkcja Film powstał w Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie; w napisach funkcja Kieślowskiego została określona jako „realizacja”. Zdjęcia wykonał Jacek Petrycki, montaż – Lidia Zonn, dźwięk – Michał Żarnecki i Małgorzata Moszczeńska, a kierownictwo produkcji sprawował Ryszard Wrzesiński. Obraz zrealizowano w technice czarno-białej; jego długość podawana jest jako dwadzieścia minut, przy czym archiwalny opis kopii wskazuje 19 minut i 39 sekund.

Miejscem zdjęć był I Oddział Chirurgii Urazowej szpitala przy ulicy Barskiej w Warszawie. Baza filmpolski.pl określa zarejestrowany dyżur jako 31-godzinny, natomiast opracowanie Culture.pl mówi o dyżurze 24-godzinnym. Rozbieżności dotyczą także datowania: część źródeł, w tym Culture.pl, przypisuje film rokowi 1976, podczas gdy bazy filmograficzne i katalogi archiwalne podają rok 1977.

Formalną zasadą filmu jest podporządkowanie materiału upływowi czasu: kolejne sceny opatrzono planszami z godzinami, a montaż podąża za chronologią zdarzeń, nie zaś za porządkiem argumentów. Anna Kaplińska na łamach „Kwartalnika Filmowego” wskazywała, że Szpital – obok Refrenu i Siedmiu kobiet w różnym wieku – należy do tych dokumentów Kieślowskiego, w których właściwym bohaterem staje się czas, a podstawowym chwytem stylistycznym powtórzenie. Badaczka zaliczała film także do realizacji bliskich , opartych na obserwacji i pozbawionych komentarza z offu.

Odbiór Film otrzymał w 1977 roku Grand Prix „Złoty Smok” w Międzynarodowym Konkursie Filmów Krótkometrażowych Krakowskiego Festiwalu Filmowego oraz nagrodę Klubu Krytyki Filmowej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich „Syrenka Warszawska”, przyznaną podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie.

Recenzujący film na łamach „Głosu Pracy” Andrzej Kołodyński pisał, że „z surowego, rozpisanego na godziny zapisu powszednich zdarzeń wyłania się przejmujący obraz pracy pełnej oddania i odpowiedzialności”. W późniejszych omówieniach podkreślano przede wszystkim krytyczny wymiar dokumentu: niedofinansowana i technologicznie zacofana placówka funkcjonuje w nim wyłącznie dzięki poświęceniu personelu.

W opracowaniach naukowych Szpital bywa wymieniany – obok Murarza i Nie wiem – wśród filmów Kieślowskiego krytycznych wobec reguł rządzących życiem społecznym PRL. Jednocześnie Kaplińska zwracała uwagę, że w Szpitalu, podobnie jak w Pierwszej miłości, wymowa polityczna usuwa się na plan dalszy na rzecz obserwacji człowieka zmagającego się ze swoim losem; lekarze reprezentują tu „męstwo codzienności”, robiąc wszystko, by uratować pacjenta.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polskie filmy z 1977 roku Kategoria:Polskie filmy dokumentalne Kategoria:Polskie filmy krótkometrażowe Kategoria:Filmy w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego Kategoria:Filmy o lekarzach