thumb|Krajobraz regionu thumb|Krajobraz regionu thumb|Porohy na Wuoksie Obwód leningradzki (, Leningradskaja obłast´) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.
Geografia Położenie i powierzchnia Obwód leningradzki leży w północno-wschodniej Europie, na północnym zachodzie europejskiej części Rosji, nad Morzem Bałtyckim. Region zajmuje obszar 85 300 km², co stanowi ok. 0,5% powierzchni całej Federacji Rosyjskiej. Z północy na południe obwód ciągnie się na długości 320 km, zaś ze wschodu na zachód – 450 km.
Obwód leningradzki graniczy: na północy – z Republiką Karelii na wschodzie – z obwodem wołogodzkim na południowym wschodzie – z obwodem nowogrodzkim na południu – z obwodem pskowskim na południowym zachodzie – z Estonią na zachodzie – z Petersburgiem na północnym zachodzie – z Finlandią Od zachodu do obwodu przylega Morze Bałtyckie
Przynależność administracyjna Pod względem administracyjnym obwód wchodzi w skład utworzonego w 2000 roku Północno-Zachodniego Okręgu Federalnego.
Rzeźba terenu Obwód leningradzki leży na terenie Niziny Wschodnioeuropejskiej, co sprawia, iż powierzchnia regionu w przeważającej części na charakter równinny, a przeciętna wysokość bezwzględna to 50–150 m n.p.m. Równiny stanowiące większość powierzchni regionu dzielone są na mniejsze jednostki (m.in. Nizina Wyborska, Nizina Priozierska i in.), leżące nad brzegami Zatoki Fińskiej i jeziora Ładoga oraz w dolinach większych rzek.
Najważniejszymi obszarami wyżynnymi w regionie są Wyżyna Lembołowska, Wyżyna Iżorska i Wyżyna Wepsowska oraz Grzęda Tichwińska. Najwyższy punkt obwodu – góra Gapsielga, położona na Wyżynie Wepsowskiej wznosi się na wysokość 291 m n.p.m.Даринский А.В. География Ленинградской области.
Na terenie obwodu znajduje się uskok długości ok. 200 km, ciągnący się ze wschodu na zachód regionu, stanowiący brzeg dawnego morza. Wzdłuż uskoku wysokości względne na niewielkim odcinku zmieniają się o 40–60 m.
Budowa geologiczna thumb|Kanał Ładożski – śluza Obwód leży na styku dwóch tarcz tektonicznych. Północno-zachodnia część obwodu leży na tarczy fennoskandzkiej, gdzie powierzchni ziemi sięgają struktury skalne z okresu archaiku i proterozoiku, powstałe ponad 600 mln lat temu w wyniku silnych erupcji wulkanicznych. Południowo-wschodnie tereny obwodu leżą na tarczy rosyjskiej. Na południowych brzegach Zatoki Fińskiej oraz nad jeziorem Ładoga w kambrze (ok. 500 mln lat temu) sformowały się pokłady skał osadowych. Na południu regionu znajdują się utwory powstałe w okresie dewonu. We wschodniej części regionu podłoże ma pochodzenie karbońskieУчебный географический атлас Ленинградской области и Санкт-Петербурга.. Ostatecznie powierzchnia regionu uformowała się w czwartorzędzie, w rezultacie czterokrotnego przejścia lodowca i działalności wód roztopowych okresach interglacjalnychЛенинградская область: знаете ли вы?..
Klimat thumb|Krajobraz regionu Na terenie obwodu panuje klimat umiarkowany, przejściowy pomiędzy morskim a kontynentalnym. Morskie masy powietrza sprawiają, iż zima w regionie jest dość łagodna, z częstymi ociepleniami i występującymi zwłaszcza na wybrzeżu odwilżami. Wpływ morskiego powietrza sprawia zarazem, iż lato jest niezbyt ciepłe, a czasem wręcz chłodne. Najchłodniejszą częścią regionu są krańce wschodnie, zaś najcieplejszymi – południowo-zachodnie. Średnia temperatura powietrza w styczniu waha się od −8 °C na wybrzeżu do −11 °C w głębi lądu. Średnia temperatura lipca to od +16 °C do +18 °C. Najniższa zanotowana temperatura to −52 °C, zaś najwyższa to +36 °C.
Wielkość opadów w regionie kształtuje się na poziomie 600–700 mm/rok, przy czym górne wartości tej liczby przypadają na tereny wyżynne, zaś niższe – na nadmorskie niziny. Większość opadów ma postać deszczu. Opady przypadają głównie na okres letnio-jesiennym, maksimum występuje w sierpniu, zaś minimum w lutym.
Zimą opady mają postać śniegu. Stała pokrywa śnieżna pojawia się w drugiej połowie listopada lub pierwszej połowie grudnia i utrzymuje się zwykle do drugiej połowy kwietnia.
Hydrografia Obszar obwodu jest terenem o dużej wilgotności. Istnieje tutaj znaczna liczba rzek i jezior. Ponadto wielkie ilości wody znajdują się w bagnach, zajmujących dużą część regionu.
Rzeki Na terenie regionu znajduje się gęsta sieć rzeczna. Łączna długość lokalnych cieków wodnych to ok. 50 tys. km. Obszar obwodu – poza niewielkimi terenami na południowym wschodzie – należy do zlewiska Morza Bałtyckiego. thumb|Rzeka Iżora zimą thumb|Rzeka Oriedież thumb|Rzeka Oriedież thumb|Jedno z jezior obwodu Największe rzeki obwodu:(długość i powierzchnia dorzecza dotyczy całej rzeki, nie tylko w granicach obwodu)
Nazwa Długość(w km) Powierzchniadorzecza(w km²)Ługa 353 13 200Ojat´ 266 5200Sjaś 260 7300Pasza 242 6700Wołchow 224 80 200Świr 224 84 000Oriedież 192 3200Wuoksa 156 68 700Newa 74 281 000
Jeziora Na terenie obwodu znajduje się ok. 1800 jezior, w tym Ładoga i Onega – największe jeziora Europy.
Największe jeziora obwodu: Nazwa Powierzchnia(w km²) Maksymalnagłębokość(w m)Ładoga 17 700,0 225Onega 9 890,0 110Wuoksa 95,6 24Otradnoje 66,0 27Suchodolskie 44,3 17Wialie 35,8 9Sampo 40,4 5Głubokoje 37,9 12Komsomolskie 24,6 20Bałachanowskie 15,7 12Czeriemienieckie 15,0 32Wriewo 12,0 44Kawgołowskie 5,4 5
Roślinność Obszar obwodu znajduje się w zdecydowanej większości leży w strefie tajgi, a ściślej w południowej podstrefie tej formacji roślinnej. Oznacza to, iż na terenie obwodu zaczyna się stopniowe przechodzenie lasów tajgowych w lasy mieszane, które pojawiają się na południowych skrajach regionu. Lasy stanowią 55,5% terytorium obwodu. Pierwotne lasy regionu są w znacznej mierze złożone z sosen. Lasy świerkowe występują głównie na północnym zachodzie i wschodzie obwodu. Jako domieszki w lasach tych występują gatunki liściaste: zwykle brzoza, osika i olchaУчебный географический атлас Ленинградской области и Санкт-Петербурга.. Tereny przyległe do Petersburga są w znacznej mierze pozbawione pierwotnej roślinności i wykorzystywane rolniczo.
Oprócz drzew w leningradzkich lasach rosną takie gatunki roślin zielnych jak np.: bagno zwyczajne, konwalia majowa, czarna jagoda, brusznica, żurawina, malina, pięciornik itd.
Świat zwierzęcy obwodu thumb|Gil – jeden z częściej spotykanych ptaków obwodu Świat zwierzęcy obwodu reprezentują głównie gatunki leśne, wśród których jest 68 gatunków ssaków i ok. 300 gatunków ptaków, a także ok. 80 gatunków ryb oraz bliżej nieokreślona liczba gatunków bezkręgowców, szacowana na kilka tysięcy.
Spośród ssaków w regionie występują powszechnie m.in. wiewiórka, tchórz, kuna, kret, zające: szarak i bielak, liczne gryzonie (m.in. myszarki polna i leśna). Rzadziej spotkać można wilki, dziki, sarny, lisy, łosie, niedźwiedzie, rysie, łasice, wydry, jelenie wschodnie, piżmaki, norki, jenoty i bobry. W przyległym do obwodu morzu żyje kilka gatunków fok.
Ptakami spotykanym w regionie są m.in. głuszce, kuropatwy, pardwy, jarząbki, cietrzewie, różne gatunki kaczek i gęsi, drozdy, dzięcioły, sikorki, kukułki, skowronki, gile oraz wrony i wróble. Znaczna większość tych ptaków przylatuje na obszar obwodu tylko na okres lęgowy i na zimę odlatuje na południe.
W stanowiących dużą część powierzchni regionu wodach żyją liczne ryby, zarówno słodko- jak i słonowodne. Spośród ryb morskich wymienić można szproty bałtyckie, dorsze atlantyckie, i szczupaki. Ryby słodkowodne występujące w lokalnych wodach to m.in. sielawy, okonie, sandacze, leszcze, płocie. Niektóre żyjące w wodach regionu gatunki, jak np. węgorze i łososie żyją zarówno w morzu, jak i w rzekach. thumb|Podział administracyjny obwodu leningradzkiego Niektóre z miejscowych gatunków są zwierzętami rzadkimi i jako zagrożone wyginięciem zapisane są w tzw. Czerwonej Księdze. Zaliczyć tu można zwłaszcza ptaki, m.in.: orła przedniego, gadożera, sokoła wędrownego, rybołowa, oraz niektóre gatunki morskich ssaków.
Podział administracyjny Od 1 stycznia 2006 roku obwód leningradzki dzieli się 17 rejonów municypalnych i 1 okręg miejski.
W ramach owych 17 rejonów funkcjonują 62 samorządy miejskie i 142 samorządy wiejskie. thumb|upright|Cerkiew św. Piotra i Pawła w osadzie Siwierskij thumb|upright|Cerkiew w Tajcach thumb|upright|Wieża ratusza w Wyborgu thumb|upright|Cerkiew w Kingisieppie L.p.namapie Rejon Nazwarosyjska Powierz-chnia(w tys. km²) Liczbamiesz-kańców(w tys.) Ośrodek admini-stracyjny1.BoksitogorskiБокситогорский район 7,18 55,8Boksitogorsk2.WołosowskiВолосовский район 2,73 48,0Wołosowo3. WołchowskiВолховский район 5,22 95,2Wołchow4.WsiewołożskiВсеволожский район 3,09 217,1Wsiewołożsk5.WyborgskiВыборгский район 7,49 189,9Wyborg6.GatczyńskiГатчинский район 2,94 219,7Gatczyna7.KingisieppskiКингисеппский район 2,99 81,6Kingisiepp8.KiriszskiКиришский район 3,07 66,9Kiriszy9.KirowskiКировский район 2,64 95,5Kirowsk10.ŁodiejnopolskiЛодейно-польский район 4,95 33,9Łodiejnoje Pole11.ŁomonosowskiЛомоносовский район 2,01 64,7Łomonosow12.ŁużskiЛужский район 6,07 78,7Ługa13.PodporożskiПодпорожский район 7,83 33,5Podporożje14.PriozierskiПриозерский район 3,55 61,6PriozierskbrakSosnowoborski (okręg miejski)Сосновоборский городской округ 0,07 66,6Sosnowy Bór15.SłancewskiСланцевский район 2,21 46,0Słancy16.TichwińskiТихвинский район 7,14 76,1Tichwin17.TosnieńskiТосненский район 3,68 112,3Tosno
Ludność Na terenie obwodu żyje 1894,0 tys. osób (2021), co stanowi 1,29% całej populacji Rosji. Średnia gęstość zaludnienia w regionie to 22,57 os./km². Najgęściej zaludnione są rejony leżące w pobliżu Petersburga, zaś najsłabiej – wschodnie obszary obwodu.
Części niektórych rejonów obwodu (m.in. wyborgskiego, wsiewołoskiego, kirowskiego i in.) wchodzą w skład aglomeracji petersburskiej.
Na terenie obwodu leningradzkiego znajduje się 31 miast i 32 osiedla typu miejskiego. Miasta te nie są zbyt duże – największe z nich – Gatczyna liczy 88,8 tys. mieszkańców. Ludność miejska w liczbie 1089,5 tys. osób stanowi 66,28% ogółu populacji obwodu. 554,4 tys. mieszkańców obwodu (33,72% populacji) zamieszkuje na wsiach, spośród których 31 liczy ponad 3 tys. mieszkańców.
45% mieszkańców stanowią osoby w wieku produkcyjnym. Spośród nich 39% pracuje w przemyśle, 34% – w sferze usług, 18% – w rolnictwie, a 9% – w transporcie„Ленинградская область сегодня”.
Liczba mieszkańców obwodu systematycznie spada. Główną przyczyną jest niski przyrost naturalny, spowodowany osiedlaniem się młodych ludzi w okresie ZSRR w Petersburgu (wówczas noszącym nazwę Leningrad) (na prowincji pozostawały osoby starsze).
Wyznania Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z licznych, acz niewielkich mniejszości wyznaniowych żyją m.in. katolicy, protestanci (zwykle luteranie), muzułmanie i żydzi.
Narodowości Rdzennymi mieszkańcami regionu są ludy ugrofińskie: Wepsowie, Iżorowie i Karelowie oraz Finowie. Obecnie populacja tych nacji na terenie obwodu jest bardzo nieliczna, zaś 90% populacji stanowią Rosjanie.
Udział procentowy poszczególnych narodowości w populacji obwodu: thumb|Bloki mieszkalne w Kingisieppie thumb|Rożdiestwieno – dom Vladimira Nabokova mały|Pomnik okrętu podwodnego Stefana Drzewieckiego w Gatczynie Naród Procentowyudział wpopulacji Rosjanie 89,58 Ukraińcy 2,51 Białorusini 1,58 Tatarzy 0,57 Finowie 0,48 Ormianie 0,33 Cyganie 0,27 Azerowie 0,23 Czuwasze 0,17 Niemcy 0,14 Mordwini 0,13 Karelowie 0,12 Wepsowie 0,12 Mołdawianie 0,12 Żydzi 0,10 Polacy 0,10 Gruzini 0,09 Estończycy 0,08 Baszkirzy 0,07 Koreańczycy 0,06 Uzbecy 0,06 Maryjczycy 0,06 Udmurci 0,06 Tadżycy 0,05 Kazachowie 0,05 pozostalioraz osobybez poczuciaprzynależnościnarodowej 2,34
Miasta i osiedla typu miejskiego mały|Gatczyna jest największym miastem obwodu i słynie ze swego klasycystycznego pałacu mały|Wyborg jest największym miastem w Rosji spośród należących przed 1944 do Finlandii mały|Tichwin jest największym miastem we wschodniej części obwodu