Dzwoniec (zwyczajny) (Chloris chloris) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae)

Zasięg występowania Zamieszkuje Europę, północną Afrykę oraz południowo-zachodnią i środkową Azję. Z reguły osiadły, ale część północnych populacji wędrowna – przeloty II–IV i IX–XI. W Polsce średnio liczny lub liczny ptak lęgowy, rozpowszechniony w całym kraju Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego średnio liczny oznacza zagęszczenie 10–100 par na 100 km², a liczny – 100–1000 par na 100 km².. Introdukowany na Azorach, w północno-wschodniej Argentynie i Urugwaju, w południowej Australii (włącznie z Tasmanią), Nowej Zelandii i na wyspie Chatham.

Systematyka Wyróżniono dziesięć podgatunków Chloris chloris: C. chloris harrisoni Clancey, 1940 – Wielka Brytania (z wyjątkiem północnej Szkocji) i Irlandia. C. chloris chloris (Linnaeus, 1758) – północna Szkocja, północna i środkowa Francja i Norwegia do zachodniej Syberii. C. chloris muehlei Parrot, 1905 – Serbia i Czarnogóra do Mołdawii, Bułgarii i Grecji. C. chloris aurantiiventris (Cabanis, 1851) – Madera, Wyspy Kanaryjskie, południowa Hiszpania przez południową Europę do zachodniej Grecji. C. chloris madaraszi Tschusi, 1911 – Korsyka i Sardynia. C. chloris vanmarli Voous, 1951 – północno-zachodnia Hiszpania, Portugalia i północno-zachodnie Maroko. C. chloris voousi (Roselaar, 1993) – środkowe Maroko i północna Algieria. C. chloris chlorotica (Bonaparte, 1850) – południowo-środkowa Turcja do północno-wschodniego Egiptu. C. chloris bilkevitchi Zarudny, 1911 – południowa Ukraina, Kaukaz i północno-wschodnia Turcja do północnego Iranu i południowo-zachodni Turkmenistan. C. chloris turkestanica Zarudny, 1907 – południowy Kazachstan do Kirgistanu i środkowego Tadżykistanu.

Morfologia Wygląd Wielkości wróbla. Upierzenie oliwkowozielone na wierzchu ciała, a zielonożółte na spodzie. Boki głowy szare. Ogon krótki, wyraźnie rozwidlony, czarny na końcu, a żółty u nasady. Dziób mocny, stożkowaty, barwy cielistej.

Samiec bardziej żółty od samicy, z większymi żółtymi lusterkami na lotkach i plamami z boku ogona. Samica bledsza i z delikatnym kreskowaniem na grzbiecie. Ptaki młode o upierzeniu ciała kreskowanym i bledszym niż dorosłe, płeć można u nich rozpoznać na podstawie wielkości żółtych plam na skrzydle i ogonie. Wymiary średnie Długość ciała 14,5–16 cm Rozpiętość skrzydeł ok. 27 cm Masa ciała ok. 17–34 g (podgatunek nominatywny)

Ekologia thumb|left|200px|Jaja z kolekcji muzealnej thumb|left|200px|Jajo kukułki (Cuculus canorus bangsi) i jaja dzwońca mały|Śpiew dzwońca nagrany w Rosji Biotop Obrzeża borów i lasów mieszanych, parki, aleje, śródpolne zadrzewienia. Gniazdo W okółku młodego drzewka, przeważnie świerka. Bardzo dobrze osłonięte i umieszczone na wysokości od 1,5 do 4,5 m nad ziemią. Jaja W maju pierwszy lęg, a w czerwcu drugi. Składa od 4–6 różnobiegunowych jaj o średnich wymiarach 14×20 mm, z tłem szarobiałym i nielicznymi ciemnoczerwonymi plamkami. Wysiadywanie, pisklęta Od złożenia ostatniego jaja trwa przez okres 13–14 dni. Pisklęta wylatują z gniazda po ok. 2 tygodniach. Pożywienie Przeważnie nasiona chwastów i świeże pędy roślin, głównie oleistych, a także części owoców. Młode z pierwszego lęgu zjadają nasiona gwiazdnicy i mniszka oraz mszyce i małe larwy motyli. Zimą dzwońce zjadają owoce dzikiej róży, śnieguliczki, irgi, jarzębiny oraz zasuszone owoce jeżyn.

Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje dzwońca za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2026). Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy i całej Turcji z 2015, zawiera się w przedziale 48–74 milionów dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny.

Na terenie Polski dzwoniec jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ().. Na Czerwonej liście ptaków Polski został sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC). Według szacunków Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL), w latach 2013–2018 liczebność populacji lęgowej dzwońca na terenie kraju wynosiła 1 100 000 – 1 252 000 par. Krótkoterminowy trend liczebności w latach 2007–2018 oceniany był jako stabilny.

Zobacz też ptaki Polski

Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Film prezentujący dzwońce podczas żerowania Dzwońce z bliska (Greenfinch) – część 1 Dzwońce z bliska (Greenfinch) – część 2 Dzwońce z bliska (Greenfinch) – część 3

Kategoria:Łuszczakowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Fauna Madery Kategoria:Fauna Wysp Kanaryjskich Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza