Walki o Awdijiwkę – długotrwałe starcie wojsk Rosji i Ukrainy trwające od lutego 2022 podczas ataku Rosji na Ukrainę.
Awdijiwka jest jedną z najbardziej ufortyfikowanych osad na Ukrainie i została opisana jako „brama” do pobliskiego, okupowanego przez Rosję miasta Donieck. Utrzymanie przez Ukrainę kontroli nad Awdijiwką uniemożliwiło Rosji wykorzystanie Doniecka i jego zasobów jako węzła komunikacyjnego i zapobiegło rosyjskim przełomom na tej osi, pomimo ciężkich walk trwających od ponad roku.
17 lutego 2024 r. ukraiński głównodowodzący Ołeksandr Syrski ogłosił, że ukraińskie siły zostały wycofane z miasta „w celu uniknięcia okrążenia i ochrony życia i zdrowia personelu”.
Tło mały|upright=1.3|Mapa starć Ukraińców z rosyjskimi separatystami w 2017 r.Pozycje ukraińskie to (od lewej): pozycja „Zenit”, kopalnia węgla „Butiwka”, pozycja „Orel”, strefa industrialna „Promzona” Awdijiwka znajduje się 13 km na północ od Doniecka. W 2014 miasto na krótko znalazło się pod kontrolą prorosyjskich separatystów, ale zostało odbite przez siły ukraińskie pod koniec lipca 2014. Na początku 2016 prorosyjscy separatyści bez powodzenia atakowali siły ukraińskie w strefie przemysłowej Awdijiwki, a miasto było ostrzeliwane artylerią.
Do strategicznie znaczących pozycji w mieście należą m.in. pozycja „Zenit” utrzymywana przez Ukraińców od 2014 r., awdijiwska koksownia na północy miasta czy strefa industrialna „Promka”. Utrzymanie ich miało kluczowe znaczenie w walkach o kontrolę nad miastem.
Wczesne walki Początek inwazji (21 lutego – 17 kwietnia 2022 r.) Walki rozpoczęły się 21 lutego 2022 r., kiedy siły rosyjskie wraz z separatystami wznowiły walki w Awdijiwce. 13 marca siły rosyjskie zbombardowały koksownię w Awdijiwce, chociaż Rosjanie oskarżyli Ukrainę o jej sabotaż. Narodowa Policja Ukrainy oświadczyła 22 marca, że Rosja użyła wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych w bombardowaniach Awdijiwki, rzekomo powodując ofiary wśród ludności cywilnej. 25 marca poinformowano, że Artem Murakhovskyi, dowódca pułku Azow, został zabity w Awdijiwce.
Eskalacja (18 kwietnia – 27 czerwca 2022 r.) 18 kwietnia Rosja wznowiła inwazję na wschodnią Ukrainę, a obie strony ogłosiły początek „”, a Rosja rozpoczęła intensywne ostrzeliwanie i atakowanie Awdijiwki. Około 2000 mieszkańców Awdijiwki zostało zmuszonych do ucieczki pod ziemię. Ukraina twierdziła, że 19 kwietnia odparła rosyjskie ataki w Awdijiwce. mały|Szkoła nr 1 w Awdijiwce po ostrzale amunicją fosforową Podczas bitwy kilkakrotnie informowano o użyciu przez siły rosyjskie amunicji fosforowej. Przewodniczący obwodu donieckiego Pawło Kyryłenko poinformował o ataku fosforowym na miejską strefę przemysłową 26 marca, na teren koksowni 26 kwietnia, a następnego dnia na centrum miasta, powodując kilka pożarów. 29 kwietnia opublikowano nagrania wideo z ostrzału sił ukraińskich w Awdijiwce przez wojska rosyjskie przy użyciu broni termobarycznej. 8 maja szkoła nr 1 w Awdijiwce została zniszczona w wyniku rosyjskiego ataku z użyciem amunicji fosforowej. 26 maja Sztab Generalny Sił Zbrojnych Ukrainy poinformował, że siły rosyjskie posuwają się naprzód przez Awdijiwkę, zdobywając wiele obszarów w mieście.
1 czerwca siły Donieckiej Republiki Ludowej przejęły kontrolę nad główną autostradą. 6 czerwca DRL zajęła terytorium w pobliżu Kamianki. 12 czerwca Rosja ponownie zbombardowała koksownię w Awdijiwce. 21 czerwca zniszczono szkołę nr 6, która była trzecią zniszczoną szkołą w Awdijiwce. 24 czerwca siły rosyjskie ostrzelały Awdijiwkę. 4 lipca siły rosyjskie zajęły Nowoseliwkę Druhę, położoną 10 km na północny wschód od Awdijiwki, próbując okrążyć miasto. 7 lipca siły rosyjskie ostrzeliwały Awdijiwkę przez 24 godziny. Uderzyły w infrastrukturę, szpital, budynki mieszkalne, zajezdnię autobusową i koksownię w Awdijiwce.
18 lipca DRL twierdziła, że „w połowie otoczyła” Awdijiwkę, blokując dwie drogi prowadzące do miasta. Instytut Studiów nad Wojną (ISW), amerykański think tank non-profit, również stwierdził, że walki na północ od Awdijiwki nasiliły się 18 lipca. Jednak Igor Girkin, rosyjski nacjonalista i regularny krytyk rosyjskich działań wojennych na Ukrainie, powiedział, że siły DRL nie były w stanie osiągnąć wielu korzyści z powodu ukraińskiej artylerii.
Ponowne ataki i przejęcie Pisków (28 lipca 2022 – marzec 2023 r.) 28 lipca siły DRL i Rosji rozpoczęły ofensywę w celu otoczenia Awdijiwki. Siły rosyjskie i separatystyczne zaatakowały miasta Krasnohoriwka, Pisky i inne miejscowości na północ od Awdijiwki. 31 lipca szef administracji wojskowej Awdijiwki Witalij Barabasz powiedział, że w mieście pozostało tylko 10% przedwojennej ludności, czyli około 2500 osób.
5 sierpnia Ukraina poinformowała, że straciła na rzecz Rosji kopalnię węgla w Butiwce, która została zepchnięta na obrzeża Awdijiwki. 7 sierpnia materiał bojowy pokazał, że siły rosyjskie dotarły do centrum miejscowości Pisky, a do 24 sierpnia w pełni opanowały całą miejscowość. Na początku września kilka jednostek separatystycznych, w tym Batalion Sparta i Batalion Somalia, rozpoczęło atak w szerszym obszarze Awdijiwki, przede wszystkim w pobliżu Pisków. Pod koniec września Wall Street Journal donosił, że siły ukraińskie „pozostają w defensywie” w Awdijiwce. 10 października Ukraina poinformowała, że Rosja kontynuuje ofensywę w Awdijiwce i próbuje okrążyć miasto. W połowie stycznia 2023 r. siły rosyjskie i DRL podjęły próbę zdobycia wioski Wodiane, akcja ta została opisana przez brytyjskiego blogera wojskowego jako „katastrofalna”.
Późniejsze próby okrążenia (marzec – październik 2023 r.) mały|Blok mieszkalny w Awdijiwce po rosyjskim bombardowaniu, marzec 2023 r. W marcu 2023 roku ukraiński dowódca w Awdijiwce powiedział, że siły rosyjskie próbują całkowicie okrążyć miasto. 24 kwietnia Ukraińcy twierdzili, że odparli rosyjski atak, zabili lub ranili 200 rosyjskich żołnierzy i zniszczyli 20 sztuk sprzętu. 21 maja Ukraińcy twierdzili, że pokonali zmechanizowany rosyjski atak w pobliżu Awdijiwki. Podczas starcia zabili 40 rosyjskich żołnierzy i zniszczyli 5 pojazdów opancerzonych, w tym co najmniej dwa czołgi.
Walki w bitwie nasiliły się na początku ukraińskiej kontrofensywy w 2023 roku, a siły rosyjskie wywierały presję na obrzeża miasta, a Ukraińcy okopali się. 10 września 2023 r. szef administracji wojskowej miasta Awdijiwka Witalij Barabasz poinformował, że siły ukraińskie zdobyły przyczółek w miejskiej części wsi Opytne, 3 km na południowy zachód od Awdijiwki i 2 km na północ od Portu Lotniczego Donieck, twierdząc, że opanowały południową granicę miasta, kończąc groźbę bliskiego okrążenia.
Główne walki (10 października 2023 r. – 17 lutego 2024 r.) mały|Blok mieszkalny w Awdijiwce po rosyjskim bombardowaniu, październik 2023 r. mały|Blok mieszkalny w Awdijiwce po rosyjskim bombardowaniu, październik 2023 r.
Początkowe ataki zmechanizowane (10 października – 12 listopada 2023 r.) Począwszy od 10 października siły rosyjskie zaatakowały północną, zachodnią i południową część Awdijiwki za pomocą opancerzonych grup szturmowych i śmigłowców, wspieranych przez artylerię. Trzy zmotoryzowane brygady strzeleckie rosyjskiej 8 Armii Ogólnowojskowej rozpoczęły skoordynowaną akcję ofensywną wokół Awdijiwki na południowy zachód od Siewiernych i na północny zachód od Krasnohoriwki i wsi Stepowe, w pobliżu koksowni Awdijiwka. Według doniesień, wszystkie obserwowane jednostki rosyjskie biorące udział we wznowionej ofensywie były wówczas członkami Ludowej Milicji Donbasu, którą 8 Armii Ogólnowojskowa wchłonęła na początku inwazji.
W dniu 11 października Ukraiński Sztab Generalny poinformował, że Rosja rozpoczęła 18 działań bojowych przeciwko miastu w ciągu ostatnich 24 godzin, a siły rosyjskie przeprowadziły jedno uderzenie rakietowe i 36 nalotów, podczas gdy ukraińskie siły powietrzne przeprowadziły 12 nalotów. Rzecznik ukraińskiego sztabu generalnego Andrij Kowaliow poinformował w wywiadzie dla Radia Swoboda, że siły ukraińskie wiedziały wcześniej o tej próbie ataku i były na nią przygotowane. 12 października ISW ocenił, że siły rosyjskie „nie zapewniły żadnego większego wyłomu” i prawdopodobnie nie odetną sił ukraińskich z powodu ciężkich strat, odpowiadających batalionowej grupie taktycznej w pojazdach opancerzonych. mały|Ukraińscy żołnierze z bezzałogowym statkiem powietrznym Leleka-100 w okolicach Awdijiwki, październik 2023 r. 15 października siły ukraińskie przeprowadzały kontrataki na południowej flance w pobliżu Pierwomajśka (11 km na południowy zachód od Awdijiwki) i Siewiernych (6 km na zachód od Awdijiwki) z mieszanymi rezultatami. Siły rosyjskie kontynuowały wielodniowe ataki na całym froncie, wykazując oznaki odpuszczenia dopiero 16 października, kiedy burmistrz Awdijiwki Witalij Barabasz poinformował, że siły rosyjskie próbowały szturmować miasto tylko 15 razy, w porównaniu ze średnią 60 razy w środku tygodnia. Andrij Serhan, dowódca plutonu dronów 59 Brygady Zmechanizowanej, powiedział, że rosyjskie natarcie nie powiodło się, ale Rosjanie przegrupowują się do kolejnej próby. Ukraińskie źródła podały, że rosyjskie pozycje zostały wzmocnione trzema jednostkami opartymi na milicjach DRL, 114, 15 i 21 Brygadą Strzelców Zmotoryzowanych, podczas gdy 30 Brygada Strzelców Zmotoryzowanych była trzymana w rezerwie.
18 października 21 Brygada Strzelców Zmotoryzowanych wysunęła się w kierunku wzniesienia z hałdami koksu (z sąsiedniej koksowni Awdijiwka), górującego nad Awdijikwą od północy, zdobywając kilka wysuniętych pozycji. Ukraińcy twierdzili, że zniszczyli 97 rosyjskich czołgów, bojowych wozów piechoty i transporterów opancerzonych, podczas gdy inne ukraińskie źródło twierdziło, że 18 stycznia stracili 620 rosyjskich żołnierzy i 34 jednostki sprzętu wojskowego. mały|Koksownia w Awdijiwce po rosyjskim bombardowaniu, 19 października 2023 r. 19 października grupa dywersyjno-szturmowo-rozpoznawcza DRL „Kluny” dokonała zdobyczy na północ od Spartaka, a także podjęła próbę frontalnego natarcia na Awdijiwkę, atakując wraz z 1 Brygadą Strzelców Zmotoryzowanych słynną ufortyfikowaną restaurację „Carska Ochota”, znajdującą się przy najbardziej wysuniętym na południe zakręcie ulicy Sobornej na południowych obrzeżach miasta. 9 Brygada Strzelców Zmotoryzowanych posunęła się „kilkaset” metrów w kierunku Wodyń-Netajłowa. 114 Brygada Strzelców Zmotoryzowanych i 277 Batalion Piechoty zaatakowały w pobliżu wsi Stepove, na północ od Awdijiwki. 1454 Pułk Strzelców Zmotoryzowanych i 21 Brygada Strzelców Zmotoryzowanych zaatakowały w pobliżu Kamjanki. Wreszcie, bataliony ochotnicze „Pjatnaszka” i „Jugra” próbowały przedostać się do autostrady N20 na wschód od Awdijiwki.
22 października ISW poinformował, że siły rosyjskie wstrzymały swoje główne wysiłki w celu przegrupowania i przezbrojenia po „nieudanych” atakach z 19 października. Rzecznik ukraińskiego zgrupowania „Tawria”, pułkownik Ołeksandr Sztupun, stwierdził, że rosyjskie dowództwo przerzuca więcej jednostek z frontu zaporoskiego do Awdijiwki, a mianowicie 6 Dywizję Strzelców Zmotoryzowanych. W międzyczasie geolokalizowane nagrania potwierdziły marginalne rosyjskie postępy na południowy wschód od Perwomajśke. Rosyjskie i ukraińskie źródła donosiły również, że Rosja wysłała do Awdijiwki elementy PMC Redut, wraz ze 106 Gwardyjską Dywizją Powietrznodesantową. 24 października poinformowano również, że Rosja przeniosła elementy 41 Armii Ogólnowojskowej na pozycje rezerwowe w pobliżu Awdijiwki.
25 października rosyjski bloger wojskowy twierdził, że ukraińscy obrońcy wyparli siły rosyjskie ze wsi Berdyczów, położonej 10 km na północny wschód od Awdijiwki i na zachód od Stepowej. 26 października rosyjscy blogerzy wojskowi przypisywali deszcz i złą pogodę spadkowi intensywności starć wokół Awdijiwki.